el-İmâm ez-Zehebî’nin Akran Râvilerin Birbiri Hakkındaki Cerhlerine Yaklaşımı

Year 2008, Volume: 6 Issue: 2, 81 - 100, 30.12.2008

Mahmud Ahmed Reşid

Abstract

Bu çalışma, İmâm ez-Zehebî’nin (ö. 748/1374) râvilerin hal tercümeleriyle ilgili

eserlerinde kaydettiği bilgilerden hareketle, akran râvilerin birbiri hakkındaki cerhlerine

yaklaşımını ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu bilgilerden hareketle, ez-Zehebî’nin akran

râvilerin birbiri hakkındaki cerhlerinin sebeplerini zikretmeye de özen gösterdiği ortaya

çıkmaktadır. Akran râviler arasındaki cerhin sebebinin, hased, çekememezlik, mezhebî

taassup olması durumunda ez-Zehebî bu cerhi reddetmiş, ancak akranlar arasındaki cerhin âdil, insaflı bir âlimden kaynaklanması durumunda ise kabul etmiştir. Bu araştırmayla, ez-

Zehebî’nin, sahâbîler arasında ortaya çıkan ve Ehl-i sünnet’in bu konudaki görüşünü de

şekillendiren ihtilafları ele alışında yaklaşımının beş esasa dayandığı ortaya çıkmıştır.

Çalışmada, sahâbe dışında, eserinde hayatlarına yer verdiği ve aralarında birbirine yönelik

cerh bulunan râviler konusunda ise ez-Zehebî’nin takip ettiği akranların cerhi ile ilgili on altı

esas tespit edilmiştir. Bu kaidelerin her biri genel itibariyle çok önemli ahlâkî değeri taşımakla

birlikte, özellikle cerh ve ta‘dîl ilmi açısından çok büyük bir kıymet taşımaktadır.

Keywords

Zehebî , Akrân , Müdebbec , Cerh ve ta‘dîl , Hadis , Ricâl ilmi , Nakdü’lhadîs

References

• Hadis Tetkikleri Dergisi, (HTD), VI/2, 2008.