Mevâlî Râviler ve Geçmiş Kültürlerin Hadislere Etkisi: Hicrî İlk İki Asır

Year 2006, Volume: 4 Issue: 1, 7 - 37, 30.06.2006

Mustafa Öztürk

Abstract

Mevâlînin, daha hicrî II. asrın başlarından itibaren dinî ilimlerde üstünlük sağladıkları,

İslâmî ilimlerde ve özellikle hadiste yabancı tesirinin bu hâkimiyet sürecinde mevâlîlerin eliyle

sirayet ettiği ima ve iddia edilmektedir. İlk devirlerdeki râvi sayısına dair tetkiklerimiz birinci

faraziyeyi desteklememektedir. Ayrıca çalışmamızla, mevâlî râvilerin iki farklı konumda

oldukları; ileri yaşlarda müslüman olan Abdullah b. Selâm ve Selmân-ı Fârisî gibi, ilk gruptakilerin

eski “dinlerine ait öğretilerinin etkisinde kalmaları veya geçmiş öğretilerini

müslüman olduktan sonra da rivayet etmeleri söz konusu olabilir. Köken itibariyle gayri

Arap olmakla birlikte vaktiyle baba veya dedelerinin ihtidâsı sebebiyle bir Arap-İslâm muhiti

içerisinde yetişen ikinci ve üçüncü nesil şahısların (Mâlik b. Dînâr, İbn İshak ve İbn Cüreyc)

ise, yabancı din ve kültürlerden nakilde bulunmaları, şahsî gayretlerinin bir sonucu olarak

yaşadıkları dönemin ilmî atmosferinden daha geniş bir yelpazede faydalanmaları sebebiyle

gerçekleşmiştir.

Keywords

Mevâlî , uydurma hadis , oryantalizm , Abdullah b. Selâm , Selmân el- Fârisî , Tâbiûn

References

• Hadis Tetkikleri Dergisi, (HTD), IV/1, 2006.