Bir Istılah Denemesi: Evsâtu Vurûdi’l-Hadîs

Hadis usulü ilminin bir ıstılahlar ilmi olduğu ehlinin malumudur. Zira rivâyetlerin

hem sıhhati hem de delaleti açısından ıstılahlar hayati önem arz etmektedir. Bu önemine

binaen erken dönemlerden itibaren bu alanda zengin bir literatür oluşturulmuştur. Biz de bu

alana katkı sunacağını düşündüğümüz bir ıstılah denemesinde bulunmak istiyoruz. Son dönemlerde

Kur’ân için kullanılan “nüzûl ortamı” kavramının farklı bir ifade biçimi olan bu

ıstılah, hadislerin içinde vârid olduğu tarihî ortam ve şartların tespitini ifade etmek üzere

“evsâtu vürûdi’l-hadis” olarak nitelendirilecektir. Zira Hz. Peygamber bir beşer olarak belli

bir zaman diliminde dünyanın belirli bir coğrafyasında yaşadı. Ondan sadır olan sünnet/hadis

olgusunda bu zaman ve mekâna unsurlarına bağlı olarak tarihî bir ortamda vârid oldu.

Bu ortam ve şartların bilinmesi hadislerin doğru anlaşılmasında hayati önem taşımaktadır.

Bu vesileyle bu makalede evsâtu’l-vürûd terkibi tanımlanarak hadis ilmi açısından temellendirilmeye

çalışılacaktır.