Şehrin Queer Haritası İstanbul’da Queer Mekanların Dönüşümü ve Hafızası

Öz

Bu çalışma, İstanbuldaki queer mekânların 2015–2025 yılları arasındaki dönüşümünü, kayboluşunu ve bu süreçlerin queer hafıza üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Queer bireyler için kent, bir yandan görünürlük ve aidiyet imkânları sunarken, diğer yandan heteronormatif düzenlemeler, politik baskılar ve mekânsal denetim pratikleri aracılığıyla kırılganlık üreten bir alan olarak deneyimlenmektedir. Özellikle 2015 sonrası dönemde Onur Yürüyüşlerinin yasaklanması ve kamusal alanda queer görünürlüğün sınırlandırılması, İstanbuldaki queer mekânsallıkların yeniden şekillenmesine yol açmıştır. Bu bağlamda çalışma, queer mekânların yalnızca fiziksel varlıklarıyla değil, kaybolduklarında geride bıraktıkları duygusal ve politik hafızayla birlikte ele alınması gerektiğini savunmaktadır.Araştırma, queer mekân teorisi, feminist coğrafya ve queer hafıza çalışmaları çerçevesinde kurgulanmış nitel bir saha çalışmasına dayanmaktadır. Derinlemesine görüşmeler, dijital etnografi, mekânsal gözlem ve haritalama yöntemleri aracılığıyla, queer bireylerin şehirle kurdukları ilişki biçimleri, mekânsal kayıplara verdikleri tepkiler ve alternatif queer mekânsallık üretim pratikleri analiz edilmiştir. Çalışma, queer mekânların dönüşümünün bireysel ve kolektif hafıza üzerinden nasıl anlamlandırıldığını ve dijital mecraların queer kamusallığın yeniden kurulmasındaki rolünü ortaya koymaktadır.Bu makale, İstanbulu neoliberal kentsel dönüşüm ve otoriter kamusal alan rejimleri bağlamında ele alarak, queer mekânların silinmesine karşı hafızanın ve haritalamanın bir direniş pratiği olarak nasıl işlediğini göstermektedir. Böylece çalışma, Türkiye bağlamında queer mekân, kent ve hafıza kesişimine dair literatüre özgün bir katkı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Queer mekân
• kent
• hafıza
• feminist coğrafya
• dijital mekânsallık
• İstanbul
• queer haritalama

Kaynakça

1. Ahmed, S. (2006). Queer Phenomenology: Orientations, Objects, Others. Duke University Press.
2. Bora, N. B. (t.y.). Şehrin Queer Haritası: İstanbul’da Queer Mekânların Dönüşümü ve Hafızası.
3. Butler, J. (2016). Kırılgan hayat: Yasın ve şiddetin gücü (B. Ertür, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal eser yayın tarihi 2004).
4. Cvetkovich, A. (2003). An Archive of Feelings: Trauma, Sexuality, and Lesbian Public Cultures. Duke University Press.
5. Gieseking, J. J. (2020). A Queer New York: Geographies of Lesbians, Dykes, and Queers. New York University Press.
6. Halberstam, J. (2005). In A Queer Time and Place: Transgender Bodies, Subcultural Lives. New York University Press.
7. Kılıç, O. (2024). Lubunya Assemblages: Queer Networked Resistances in Turkey. Lund University Research Portal.
8. Lefebvre, H. (2014). Mekânın Üretimi (I. Ergüden, Çev.). Sel Yayıncılık. (Orijinal eser yayın tarihi 1974).

9. Massey, D. (1994). Space, Place, and Gender. University of Minnesota Press.
10. Muñoz, J. E. (1999). Disidentifications: Queers of Color And The Performance of Politics. University of Minnesota Press.
11. Valentine, G. (1993). Negotiating and Managing Multiple Sexual Identities: Lesbian Time-Space Strategies. Transactions of The Institute of British Geographers, 18(2), 237–248. [https://doi.org/10.2307/622365](https://www.google.com/search?q=https://doi.org/10.2307/622365)
12. Yılmaz, V. (2015). Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde Lezbiyen, Gey, Biseksüel ve Trans (LGBT) Hakları Gündeminin Ortaya Çıkışı ve Gelişimi: 2008-2014. Alternatif Politika, 7(2), 235-256.
13. Zengin, A. (2024). Intimacies: The Trans Everyday and the Making of an Urban World. Duke University Press.