EN
TR
İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: “İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)”nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Abstract
Amaç: Dil ve konuşma bozukluklarının belirlenmesinde pragmatik dil becerilerinin değerlendirilmesi oldukça önemlidir. Ülkemizde bu konuya ilişkin değerlendirme araçlarının sınırlılığı dikkate alınarak öncelikle birçok ülke tarafından sıklıkla kullanılan bir aracın uyarlanmasının uygun olacağı düşünülmüştür. Bu çalışmanın amacı, Bishop (2003) tarafından İngilizce versiyonu geliştirilen “Children’s Communication Checklist-Second Edition (CCC-2)” aracının Türkçe versiyonunu oluşturmak ve geçerlik ve güvenirlik çalışmasını gerçekleştirmektir. Aracın Türkçe versiyonunun ismi İletişim Becerileri Kontrol Listesi – 2 olarak belirlenmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi Ankara ili Çankaya ve Mamak ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı on yedi kurumda (6 ana okul, 4 ilkokul, 4 ortaokul ve 3 özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi) eğitim gören 4-15 yaş grubu 1115 çocuktan oluşmaktadır. Testin uyarlama çalışması, APA, AERA ve NCME Eğitimde ve Psikolojide Ölçme Standartları’nda (1999) test uyarlama ve çeviri sürecinde geliştirilen uluslararası test uyarlama ilkeleri dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Tüm örneklem aracın geçerlik, güvenirlik çalışmasına dâhil edilmiştir. Aracın güvenirliğini belirlemek amacıyla iç tutarlılık Cronbach alfa güvenirlik analizi ile test tekrar test yöntemi uygulanmıştır. Aracın geçerliliği ise yapı geçerliliği yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.
Bulgular: Analizlerin sonucunda İBKL-2’nin DFA sonuçlarına göre ölçeğin 10 faktörlü yapısının kabul edilebilir olduğu, model uyum indekslerinin iyi düzeyde olduğu (χ2/sd=2.00, RMSEA=0.054, SRMR=0.065, NNFI=0.95, CFI=0.96) bulunmuştur. Ayırt edici geçerlilik analizleri ise normal gelişim gösteren ve Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklar arasında İBKL-2 puanları arasında anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur.
Sonuç: Aracın Türk dili ve kültürüne uygun, iyi düzeyde güvenirlik ve yeterli düzeyde geçerlilik gösterdiği, birincil dili Türkçe olan çocukların iletişim becerilerini değerlendirmek için kullanıma uygun bir araç olduğu sonucu elde edilmiştir.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın örneklemi Ankara ili Çankaya ve Mamak ilçelerinde bulunan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı on yedi kurumda (6 ana okul, 4 ilkokul, 4 ortaokul ve 3 özel eğitim ve rehabilitasyon merkezi) eğitim gören 4-15 yaş grubu 1115 çocuktan oluşmaktadır. Testin uyarlama çalışması, APA, AERA ve NCME Eğitimde ve Psikolojide Ölçme Standartları’nda (1999) test uyarlama ve çeviri sürecinde geliştirilen uluslararası test uyarlama ilkeleri dikkate alınarak gerçekleştirilmiştir. Tüm örneklem aracın geçerlik, güvenirlik çalışmasına dâhil edilmiştir. Aracın güvenirliğini belirlemek amacıyla iç tutarlılık Cronbach alfa güvenirlik analizi ile test tekrar test yöntemi uygulanmıştır. Aracın geçerliliği ise yapı geçerliliği yöntemleri kullanılarak test edilmiştir.
Bulgular: Analizlerin sonucunda İBKL-2’nin DFA sonuçlarına göre ölçeğin 10 faktörlü yapısının kabul edilebilir olduğu, model uyum indekslerinin iyi düzeyde olduğu (χ2/sd=2.00, RMSEA=0.054, SRMR=0.065, NNFI=0.95, CFI=0.96) bulunmuştur. Ayırt edici geçerlilik analizleri ise normal gelişim gösteren ve Otizm Spektrum Bozukluğu olan çocuklar arasında İBKL-2 puanları arasında anlamlı farklılıklar olduğunu ortaya koymuştur.
Sonuç: Aracın Türk dili ve kültürüne uygun, iyi düzeyde güvenirlik ve yeterli düzeyde geçerlilik gösterdiği, birincil dili Türkçe olan çocukların iletişim becerilerini değerlendirmek için kullanıma uygun bir araç olduğu sonucu elde edilmiştir.
Keywords
Supporting Institution
Yok
References
- Adams, C. (2002a). Practitioner Review: The assessment of language pragmatics. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 43, 973-987. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00226
- Adams, C. (2002b). Conversational behaviour of children with Asperger syndrome and conduct disorder. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 43(5), 679–690. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00056
- Adams, C. (2015). Social communication development and disorders. D. Hwa-Froelich, D (Ed.) Assessment and intervention for children with pragmatic language impairment. (pp. 141-170) içinde. Psychology Press Ltd.
- Adams, C., Cooke, R., Crutchley, A. , Hesketh, A. ve Reeves, D. (2001). Assessment of comprehension and expression 6-11 (ACE 6-11). NFER-Nelson.
- Adams, C., Green, J., Gilchrist, A. ve Cox, A. (2002). Conversational behaviour of children with Asperger syndrome and conduct disorder. Journal of Child Psychology and Psychiatry and Allied Disciplines, 43(5), 679–690. https://doi.org/10.1111/1469-7610.00056
- Adams, C., Baxendale, J., Lloyd, J. ve Aldred, C. (2005). Pragmatic language impairment: Case studies of social and pragmatic language therapy. Child Language Teaching and Therapy, 21(3), 227–250. https://doi.org/10.1191/0265659005ct290oa
- Aktaş, B. ve Çifci-Tekinarslan, İ. (2021). Pragmatik Dil Testi-2 (PDT-2) Türkçeye uyarlanması. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 848-862. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2021.21.64908-907266
- Albright, J. J. ve Park H. M. (2009). Confirmatory Factor Analysis Using Amos, LISREL, Mplus, and SAS/STAT CALIS. Bloomington: University Information Technology Services Center for Statistical and Mathematical Computing Indiana University Press.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Health Care Administration
Journal Section
Research Article
Publication Date
August 31, 2022
Submission Date
November 10, 2021
Acceptance Date
July 22, 2022
Published in Issue
Year 2022 Volume: 9 Number: 2
APA
Ünal, Ş., & Şahin, S. (2022). İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: “İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)”nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 9(2), 469-496. https://doi.org/10.21020/husbfd.1021222
AMA
1.Ünal Ş, Şahin S. İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: “İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)”nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. HUFHSJ. 2022;9(2):469-496. doi:10.21020/husbfd.1021222
Chicago
Ünal, Şule, and Semra Şahin. 2022. “İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: ‘İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)’nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 9 (2): 469-96. https://doi.org/10.21020/husbfd.1021222.
EndNote
Ünal Ş, Şahin S (August 1, 2022) İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: “İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)”nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 9 2 469–496.
IEEE
[1]Ş. Ünal and S. Şahin, “İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: ‘İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)’nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması”, HUFHSJ, vol. 9, no. 2, pp. 469–496, Aug. 2022, doi: 10.21020/husbfd.1021222.
ISNAD
Ünal, Şule - Şahin, Semra. “İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: ‘İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)’nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 9/2 (August 1, 2022): 469-496. https://doi.org/10.21020/husbfd.1021222.
JAMA
1.Ünal Ş, Şahin S. İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: “İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)”nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. HUFHSJ. 2022;9:469–496.
MLA
Ünal, Şule, and Semra Şahin. “İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: ‘İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)’nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik Ve Güvenirlik Çalışması”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, vol. 9, no. 2, Aug. 2022, pp. 469-96, doi:10.21020/husbfd.1021222.
Vancouver
1.Şule Ünal, Semra Şahin. İletişim Bozukluklarının Klinik Olarak Değerlendirilmesi: “İletişim Becerileri Kontrol Listesi-2 (İBKL-2)”nin Türkçe Versiyonunun Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. HUFHSJ. 2022 Aug. 1;9(2):469-96. doi:10.21020/husbfd.1021222
Cited By
Sosyal İletişim Bozukluğu: Dil ve Konuşma Terapistleri için Klinik Görünüm ve Müdahale Stratejileri
Dil, Konuşma ve Yutma Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.58563/dkyad-2024.73.5Turkish adaptation and standardization of the Yale in vivo Pragmatic Protocol
International Journal of Developmental Disabilities
https://doi.org/10.1080/20473869.2025.2459484