Kritik ve Palyatif Bakım Hemşirelerinde Merhamet Yeterliliğini Etkileyen Faktörler

Abstract

Amaç: Bu çalışmada kritik ve palyatif bakım birimlerinde çalışan hemşirelerin merhametli bakım yeterliliklerini etkileyen faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipte yapılan çalışma Türkiye’de hizmet veren devlet hastanelerinin kritik ve palyatif bakım ünitelerinde çalışan 441 hemşire ile yapılmıştır. Çalışmanın verileri Kişisel Bilgi Formu ve Merhamet Yeterliliği Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizinde tanıtıcı istatistikler, student-t, tek yönlü varyans analizi Tukey testi; pearson korelasyon katsayısı ve çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Hemşirelerin medeni durum, çocuk sahibi olma, çalışma yılı, çalışılan bölüme, haftalık çalışma saati, çalışma şekli ve spor yapma durumuna göre Merhamet Yeterliliği Ölçeği puanları arasındaki fark anlamlıdır (p<0,05). Çalışma yılı, haftalık çalışma saati ve bir günde bakım verilen hasta sayısından oluşturulan modelin Merhamet Yeterliliği Ölçeği alt boyutlarından iletişimin %2,0’sini; duyarlılığın %5,0’ini; iç görünün %1,0’ini ve toplam puanın %3,0’ünü açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu çalışma sonucunda kritik ve palyatif bakım hemşirelerinin bazı sosyo-demografik özelliklerinin, çalışma yaşamına ilişkin özelliklerin ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının merhamet yeterliliğini etkilediği belirlenmiştir.

Keywords

• merhamet yeterliliği
• kritik bakım
• palyatif bakım
• hemşire

Factors Affecting Compassion Competence in Critical and Palliative Care Nurses

Abstract

Objectives: This study aimed to determine the personal and work-related factors that affect the compassionate care competencies of nurses working in critical and palliative care units. Material and Methods: The descriptive study was conducted with 441 nurses working in critical and pallative care units of state hospitals in Turkey. The data of the study were collected with the Personal Information Form and the Compassion Competence Scale . In the statistical analysis of the data, descriptive statistics, student-t, one-way analysis of variance, Tukey test; Pearson correlation coefficient and multiple regression analysis were used. Results: The difference between the nurses' Compassion Competence Scale scores according to their marital status, having children, working years, department, weekly working hours, working style and sports activities is significant (p <0.05). The model constructed from the years of employment, weekly working hours, and the number of patients cared for in a day was found to explain 2.0% of the communication, 5.0% of the sensitivity, 1.0% of the insight, and 3.0% of the total score of the Compassion Competence Scale sub-dimensions. Conclusion: As a result of this study, it was determined that some socio-demographic characteristics, characteristics related to working life and healthy lifestyle behaviours of critical and palliative care nurses affect compassion competence.

Keywords

• compassion competence
• critical care
• palliative care
• nurse

References

1. Aktaş, Y., & Arabacı, L. B. (2023). Views of ıntensive care nurses on determining and meeting the psychological care needs of patients: A qualitative study. J Educ Res Nurs, 20(1), 44-51. https://doi.org/ 10.5152/jern.2023.06787
2. Alharbi, J., Jackson, D., ve Usher, K. (2020). Personal characteristics, coping strategies, and resilience impact on compassion fatigue in critical care nurses: A cross-sectional study. Nurs Health Sci, 22(1), 20-27. https://doi.org/10.1111/nhs.12650
3. Alquwez, N., Cruz, J. P., Al Thobaity, A., Almazan, J., Alabdulaziz, H., Alshammari, F., ve diğerleri. (2021). Self-compassion influences the caring behaviour and compassion competence among saudi nursing students: A multi-university study. Nurs Open, 8(5), 2732-2742. https://doi:10.1002/nop2.848
4. An, Y. H., ve Suh, S. R. (2019). The effect of nurses’ compassion competence on performance of terminal care in geriatric hospitals. J Health Info Stat, 44(3), 253-261. https://doi.org/10.21032/jhis.2019.44.3.253
5. Arkan, B., Yılmaz, D., ve Düzgün, F. (2020). Determination of Compassion Levels of Nurses Working at a University Hospital. J Relig Health, 59(1), 29-39. https://doi:10.1007/s10943-019-00786-x
6. Ayesha, K. (2021). Patient friendly operating room complexes: What can be done?. Anaesthesia, Pain & Intensive Care, 25(5), 682-686. https://doi:10.35975/apic.v25i5.1641
7. Chen, F., Leng, Y., Li, J., ve Zheng, Y. (2022). Compassion satisfaction and compassion fatigue in haematology cancer nurses: A cross-sectional survey. Nurs Open, 9(4), 2159-2170. https://doi:10.1002/nop2.1226
8. Christensen, M. ve Liang, M. (2023). Critical care: A concept analysis. International Journal of Nursing Sciences, 10(3), 403–413. https://doi.org/10.1016/j.ijnss.2023.06.020

9. Çiftçi, B., ve Aras, G. N. (2022). Adaptation of the compassion competence scale to Turkish. Perspect Psychiatr Care, 58(2), 767-775. https://doi:10.1111/ppc.12846
10. Erdoğan, S., Nahcivan, N. ve Esin, N. (2020). Hemşirelikte Araştırma Süreç, uygulama ve etik. 4. Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri
11. Fan, S. Y., Lin, I. M., Hsieh, J. G., & Chang, C. J. (2017). Psychosocial care provided by physicians and nurses in palliative care: A mixed methods study. Journal of Pain and Symptom Management, 53(2), 216–223. https://doi.org/10.1016/j.jpainsymman.2016.08.019
12. Germer, C. K. (2020). Öz şefkatli farkındalık. Tahrip edici duygularla başa çıkabilmek. ( H Ünlü Haktanır, Çev.). Diyojen Yayıncılık Tic.Ltd. Şti. (orjinal eserin basım tarihi 2009).
13. Güzel Özdemir, P., Ökmen, A. C., ve Yılmaz, O. (2018). Vardiyalı çalışma bozukluğu ve vardiyalı çalışmanın ruhsal ve bedensel etkileri. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar. 10(1), 71-83. https://doi:10.18863/pgy.336513
14. Johnston, L. G., & Sabin, K. (2010). Sampling Hard-to-Reach Populations with Respondent Driven Sampling. Methodological Innovations Online, 5(2), 38-48. https://doi.org/10.4256/mio.2010.0017
15. Kim, C., ve Lee, Y. (2020). Effects of compassion competence on missed nursing care, professional quality of life and quality of life among Korean nurses. J Nurs Manag, 28(8), 2118-2127. https://doi:10.1111/jonm.13004
16. Kırçı, T. ve Kızıler, E. (2021). Buzdağının görünmeyen yüzü: Hemşirelerde merhamet yorgunluğu. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırma Dergisi, 4(3), 11-21.
17. Kızılkaya, G., ve Sak, R. (2023,2-4 April). Farkli kademelerde görev yapan öğretmenler ile okul öncesi öğretmenlerinin merhamet düzeylerinin karşilaştirilması [Tam metin bildiri]. Çukurova 10th International Scientific Researches Conference Adana, Turkey.
18. Lee, H., ve Seo, K. (2022). Mediating effect of compassion competence on the relationship between caring behaviors and quality of nursing services in South Korea. Healthcare (Basel), 10(5). https://doi:10.3390/healthcare10050964
19. Lee, Y., ve Seomun, G. (2016a). Compassion Competence in Nurses. ANS Adv Nurs Sci, 39(2), E54-66. https://doi:10.1097/ans.0000000000000111
20. Lee, Y., ve Seomun, G. (2016b). Development and validation of an instrument to measure nurses' compassion competence. Appl Nurs Res, 30, 76-82. https://doi:10.1016/j.apnr.2015.09.007
21. Lee, Y., ve Seomun, G. (2016c). Role of compassion competence among clinical nurses in professional quality of life. Int Nurs Rev, 63(3), 381-387. https://doi:10.1111/inr.12295
22. Nas, E., & Sak, R. (2020). Merhamet ve merhamet odaklı terapi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 64-84. https://doi:10.18026/cbayarsos.525744
23. Ortega-Galán, Á. M., Ruiz-Fernández, M. D., Carmona-Rega, M. I., Cabrera-Troya, J., Ortíz-Amo, R., & Ibáñez-Masero, O. (2019). Competence and compassion: Key elements of professional care at the end of life from caregiver's perspective. The American Journal of Hospice & Palliative Care, 36(6), 485–491. https://doi.org/10.1177/10499091188166
24. Özkılıç, S., ve Demirel, M. (2023). Ciddi boş zaman faaliyeti olarak pilates ve fitness yapan bireylerde merhamet algısı. Türkiye Spor Bilimleri Dergisi. 7(1), 1-17. https://doi:10.32706/tusbid.1163777
25. Park, S. A. ve Park, H. J. (2021). The relationships between oncology nurses' attitudes toward a dignified death, compassion competence, resilience, and occupational stress in South Korea. Semin Oncol Nurs, 37(3), 151147. https://doi:10.1016/j.soncn.2021.151147
26. Pehlivan, T., & Güner, P. (2020). Merhametli bakım: Yararları, engeller ve öneriler. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 11(2), 148-153. https://doi:10.14744/phd.2019.20082
27. Roberts, L. W. (2021). Advancing understanding of compassion and compassion training. Acad Med, 96(7), 929-930. https://doi:10.1097/acm.0000000000004131
28. Su, J. J., Masika, G. M., Paguio, J. T.,ve Redding, S. R.(2020). Defining compassionate nursing care. Nursing Ethics. 27(2), 480-493. https://doi:10.1177/0969733019851546
29. Woo, C. H., & Kim, C. (2020). Impact of workplace incivility on compassion competence of Korean nurses: Moderating effect of psychological capital. Journal of Nursing Management, 28(3), 682-689. https://doi.org/10.1111/jonm.12982
30. Xie, W., Chen, L., Feng, F., Okoli, C. T. C., Tang, P., Zeng, L., ve diğerleri. (2021). The prevalence of compassion satisfaction and compassion fatigue among nurses: A systematic review and meta-analysis. Int J Nurs Stud, 120, 103973. https://doi:10.1016/j.ijnurstu.2021.103973
31. Yu, H., ve Gui, L. (2022). Compassion fatigue, burnout and compassion satisfaction among emergency nurses: A path analysis. J Adv Nurs, 78(5), 1294-1304. https://doi:10.1111/jan.15034
32. Yürümezoğlu, H. A., & Sarıoğlu, E. (2022). Hemşirelerin çalışma ortamı, çalışma süreleri ve hasta-hemşire oranının hemşire sonuçlarına etkisi: Kapsamlı bir literatür derleme. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 9(1), 153-167. https://doi:10.54304/SHYD.2022.91259