Research Article

Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi

Volume: 12 Number: 2 August 31, 2025
EN TR

Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi

Abstract

Amaç: Parkinson hastalarında çift görev koşulları altında ortaya çıkan zorluklar, bireylerin öznel algılarına dayalı ölçekler ile ya da performans testleri aracılığıyla değerlendirilebilmektedir. Ancak bu iki değerlendirme yöntemi arasındaki ilişki henüz yeterince açıklığa kavuşmamıştır. Bu çalışmanın amacı, Parkinson hastalarında algılanan çift görev performansı ile gerçek zamanlı performans testleri arasındaki ilişkiyi incelemek ve farklı çift görev türlerine bağlı olarak gözlemlenen performans farklılıklarını değerlendirmekti. Yöntem: Çalışmaya, İdiyopatik Parkinson hastalığı tanısı almış, Hoehn-Yahr evre 1 ila 3 arasında olan, Mini-Mental Durum Değerlendirme puanı en az 21 olan ve demans öyküsü bulunmayan toplam 117 birey dahil edilmiştir. Gerçek zamanlı çift görev performansı, Zamanlı Kalk Yürü Testi'ne entegre edilen motor ve bilişsel ikincil görevler ile Altı Nokta Adım Testi kullanılarak değerlendirilmiştir. Algılanan performans düzeyi ise İkili Görev Anketi ile ölçülmüştür. İstatistiksel analizlerde Spearman korelasyon katsayısı ve Friedman testi kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 62,44 ± 10,06 yıl, hastalık süresi ortalaması ise 6,34 ± 4,69 yıldır. Algılanan performans ile Zamanlı Kalk Yürü Testi’nin bilişsel görevli versiyonu arasında (r=0,214; p=0,02) ve motor görevli versiyonu arasında (r=0,277; p=0,002) istatistiksel olarak anlamlı fakat zayıf düzeyde ilişkiler saptanmıştır. Altı Nokta Adım Testi ile algılanan performans arasında anlamlı bir ilişki gözlenmemiştir (r=0,165; p=0,075). Ayrıca, Zamanlı Kalk Yürü Testi’ne entegre edilen motor görevli koşulda gözlemlenen çift görev yükü, bilişsel görevli koşula kıyasla anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuştur (Z=-4,4; p<0,001). Sonuç: Algılanan ve gerçek-zamanlı çift-görev performansı arasındaki zayıf ilişki değerlendirmede bu iki alanın ayrı ayrı gözden geçirilmesi gerektiğini göstermektedir. Ayrıca, yürüme görevine eşlik eden ikincil görevin türü bireylerin çift görev performansı üzerinde farklı sonuçlara neden olabilir. Parkinson hastalarında bu etkilerin ayrıntılı olarak incelenmesi daha etkin rehabilitasyon planı için yol gösterici olacaktır.

Keywords

Ethical Statement

Araştırmamız Marmara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Girişimsel Olmayan Etik Kurulu tarafından onaylandı (2025/69 protokol numaralı). Katılımcılar çalışmaya gönüllülük esasıyla katıldı ve araştırmacılar tarafından verilen aydınlatılmış onam formunu imzaladı.

References

  1. Abasıyanık, Z., Pedullà, L., Kahraman, T., D'Hooge, M., Santoyo-Medina, C., Soler, B., Tacchino, A., Veldkamp, R., Meza-Murillo, E.-R., Omar, A., Ciampi, E., Özakbaş, S., Kos, D., Kalron, A., & Feys, P. (2025). Reliability and Construct Validity of Three Self-report Questionnaires Assessing Dual-Task Difficulties in People With Multiple Sclerosis: An International Study. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation, 106(2), 230-238. https://doi.org/10.1016/j.apmr.2024.08.024
  2. Acaröz Candan, S., & Özcan, T. (2019). Dual-task interference during hand dexterity is a predictor for activities of daily living performance in Parkinson's disease. Parkinsonism Relat Disord, 66, 100-104. https://doi.org/10.1016/j.parkreldis.2019.07.017
  3. Al-Yahya, E., Dawes, H., Smith, L., Dennis, A., Howells, K., & Cockburn, J. (2011). Cognitive motor interference while walking: a systematic review and meta-analysis. Neurosci Biobehav Rev, 35(3), 715-728. https://doi.org/10.1016/j.neubiorev.2010.08.008
  4. Brincks, J., Johnsen, E. L., & Callesen, J. (2023). A study of the reliability and validity of the Six-Spot Step Test Cognitive in ambulatory persons with Parkinson's disease. Parkinsonism & Related Disorders, 111, 105412.
  5. Brustio, P. R., Rabaglietti, E., Formica, S., & Liubicich, M. E. (2018). Dual-task training in older adults: The effect of additional motor tasks on mobility performance. Arch Gerontol Geriatr, 75, 119-124. https://doi.org/10.1016/j.archger.2017.12.003
  6. Campbell, C. M., Rowse, J. L., Ciol, M. A., & Shumway-cook, A. (2003). The Effect of Cognitive Demand on Timed Up and Go Performance in Older Adults With and Without Parkinson Disease. Neurology Report, 27, 2–7.
  7. Evans, J. J., Greenfield, E., Wilson, B. A., & Bateman, A. (2009). Walking and talking therapy: improving cognitive-motor dual-tasking in neurological illness. J Int Neuropsychol Soc, 15(1), 112-120. https://doi.org/10.1017/s1355617708090152
  8. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A., & Lang, A.-G. (2009). Statistical power analyses using GPower 3.1: Tests for correlation and regression analyses* [Technical Report]. Universität Kiel. https://doi.org/10.13140/2.1.2840.4160

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Physiotherapy

Journal Section

Research Article

Early Pub Date

August 29, 2025

Publication Date

August 31, 2025

Submission Date

April 13, 2025

Acceptance Date

June 10, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 12 Number: 2

APA
Şanlı, A. F., Ersöz Hüseyinsinoğlu, B., Bilgiç, B., & Hanağası, H. A. (2025). Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 12(2), 516-528. https://doi.org/10.21020/husbfd.1672731
AMA
1.Şanlı AF, Ersöz Hüseyinsinoğlu B, Bilgiç B, Hanağası HA. Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi. HUFHSJ. 2025;12(2):516-528. doi:10.21020/husbfd.1672731
Chicago
Şanlı, Ali Furkan, Burcu Ersöz Hüseyinsinoğlu, Başar Bilgiç, and Haşmet Ayhan Hanağası. 2025. “Parkinson Hastalarında Algılanan Ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 12 (2): 516-28. https://doi.org/10.21020/husbfd.1672731.
EndNote
Şanlı AF, Ersöz Hüseyinsinoğlu B, Bilgiç B, Hanağası HA (August 1, 2025) Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 12 2 516–528.
IEEE
[1]A. F. Şanlı, B. Ersöz Hüseyinsinoğlu, B. Bilgiç, and H. A. Hanağası, “Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi”, HUFHSJ, vol. 12, no. 2, pp. 516–528, Aug. 2025, doi: 10.21020/husbfd.1672731.
ISNAD
Şanlı, Ali Furkan - Ersöz Hüseyinsinoğlu, Burcu - Bilgiç, Başar - Hanağası, Haşmet Ayhan. “Parkinson Hastalarında Algılanan Ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal 12/2 (August 1, 2025): 516-528. https://doi.org/10.21020/husbfd.1672731.
JAMA
1.Şanlı AF, Ersöz Hüseyinsinoğlu B, Bilgiç B, Hanağası HA. Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi. HUFHSJ. 2025;12:516–528.
MLA
Şanlı, Ali Furkan, et al. “Parkinson Hastalarında Algılanan Ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi”. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, vol. 12, no. 2, Aug. 2025, pp. 516-28, doi:10.21020/husbfd.1672731.
Vancouver
1.Ali Furkan Şanlı, Burcu Ersöz Hüseyinsinoğlu, Başar Bilgiç, Haşmet Ayhan Hanağası. Parkinson Hastalarında Algılanan ve Gerçek-Zamanlı Çift-Görev Performansının Farklı Motor-Kognitif Çift-Görev Eşleşmeleri Altında İncelenmesi. HUFHSJ. 2025 Aug. 1;12(2):516-28. doi:10.21020/husbfd.1672731