Alkolden Beklentiler Ölçeği: Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması
Abstract
Gereç ve Yöntem: Yapılan çalışma doğrultusunda alkol kullanım bozukluğu tanısıyla tedavi gören ve tanı almaksızın alkol kullanan toplam 402 yetişkine Alkolden Beklentiler Ölçeği-III Yetişkin Formu (ABÖ-III-Y), İçme Nedenleri Ölçeği Gözden Geçirilmiş Formu, (İNÖ-GF) ve Alkol Kullanım Bozuklukları Tanıma Testi (AKBTT) ölçekleri uygulanmıştır. Elde edilen veriler; dil eşdeğerliği geri-çeviri yöntemi; içerik geçerliği (content validity) uzman görüşüne başvurularak; güvenirliği, zamana göre değişmezliği (test-tekrar test güvenirlik/test-retest reliability) ve iç tutarlılığı (internal consistency) test edilerek; geçerliği ise yapı geçerliği (doğrulayıcı faktör analizi) ile sınanmıştır.
Bulgular: ABÖ-III-Y'nin Cronbach alfa değeri 120 madde için .97 olarak bulunmuştur. Doğrulayıcı faktör analizi sonucunda toplam varyansın %37,88’ini açıklayan 5 alt faktör ölçeğin orijinaliyle de uyumlu olarak şu şekilde oluşturulmuştur: Genel olumlu değişiklikler, artan sosyal girişkenlik ve kaygının azalması, gevşeme ve gerilimi azaltma, cinsellikte artış, fiziksel rahatlama. Yapılan madde analizinde madde gücü .40’ın altındaki maddeler çıkarıldıktan sonra oluşturulan ölçekte Cronbach alfa değeri .82 maddenin tümü için .96 bulunarak alt ölçekler için de .93 ile .77 arasında değişmektedir. Yapılan analizlerde ABÖ-III-Y ile İNÖ-GF arasında r=.64 düzeyinde AKBTT ile arasında .24 düzeyinde anlamlı bir korelasyon bulunmuştur. Yapılan uyarlama çalışmalarında AKBTT’den yüksek puan alarak zararlı düzeyde alkol kullananların alkolden beklentileri diğer katılımcılara oranla daha yüksek düzeyde bulunmuştur. Buna göre katılımcıların beklenti düzeyi arttıkça alkol tüketimlerinin de arttığı sonucuna varılmıştır.
Sonuç: Yapılan analizler sonucu elde edilen sonuçlar Alkolden Beklentiler Ölçeği-III’ün Yetişkin Türkçe formunun psikometrik özelliklerinin gerekli ölçütleri karşıladığı, geçerli ve güvenilir bir ölçek olduğu sonucuna varılmıştır.
Keywords
References
- Ankay, A. (1992). Ruh sağlığı ve davranış bozuklukları. Ankara: Turhan Kitabevi.
- Abbey A., Ross L. T. & Mcduffıe D. (1994). Alcohol’s role in sexual assault. In Addictive behaviors in women, Humana Press, Totowa, NJ, 97-123.
- Allen J. P., Wilson V. B. (2003) Assessing alcohol problems: A guide for clinicians and researchers. National Institute of Alcohol Abuse and Alcoholism, Bethesda.
- Amerikan Psikiyatri Birliği (2014) DSM-V Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, 5. Baskı, çev. KÖROĞLU E., Hekimler Yayın Birliği, Ankara.
- Babor T. F., Higgins Biddle J. C., Saunders J. B. & Monteiro M. G. (2001). AUDIT: The alcohol use disorders identification test: Guidelines for use in primary health care. World Health Organization.
- Biscaro M., Broer K., Taylor N. (2004). Self efficacy, alcohol expectancy and problem-solving appraisal as predictors of alcohol use in college students. College Student Journal, 38(4), 541-552.
- Brown S.A., Goldman M. S., Inn A. & Anderson L. R. (1980) Expectations of reinforcement from alcohol:Their domain and relation to drinking patterns. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 48, 419–426.
- Brown S. A., Christiansen B. A. & Goldman M. S. (1987). The Alcohol Expectancy Questionnaire: an instrument for the assessment of adolescent and adult alcohol expectancies. Journal of Studies on Alcohol, 48(5), 483-491.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Health Care Administration
Journal Section
Research Article
Authors
Selcan Yıldızeli
This is me
0000-0002-8620-4308
Türkiye
Merve Erdoğdu
*
0000-0002-3745-2639
Türkiye
Publication Date
April 30, 2022
Submission Date
March 29, 2021
Acceptance Date
December 17, 2021
Published in Issue
Year 2022 Volume: 9 Number: 1