Türk Devletleri Teşkilatı’nın Türk Birliği’ne Dönüşme Potansiyeli Üzerine Bir Değerlendirme
Öz
Bu çalışma, 1992’den itibaren üç evrede kurumsallaşmış Türk Konseyi’nin 2021 İstanbul Zirvesi ile Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) dönüşümünü ve TDT’nin Türk Birliği’ne evrilme potansiyelini incelemektedir. Çalışma, TDT’nin amaç ve hedeflerini; üyelik yapısı, zirve kararları (Nahçıvan 2009, İstanbul 2021), 2040 Vizyonu, Türk Yatırım Fonu, Orta Koridor–BTK–Zengezur eksenleri ile enerji ve güvenlik iş birliklerinin seyrini esas alarak değerlendirmektedir. Analiz, yeni işlevselcilik, sosyal inşacılık ve güvenlik topluluğu yaklaşımlarını “işlevsel-inşacılık” çerçevesinde birleştirmekte; kültürel yakınlığın eğitim, ekonomi, ulaştırma ve güvenliğe taşma kapasitesini Karabağ savaşı ve 2022 Kazakistan olaylarıyla somutlaştırmaktadır. Bu bağlamda TDT’nin kültürel → ekonomik → siyasal “merdivenleme” stratejisiyle derinleştiği ve orta–uzun vadede dört serbestinin kademeli inşasıyla ortak pazar ufkuna yaklaşabileceği ortaya konulmaktadır. Bulgular, enerji/doğal kaynak çeşitliliği, stratejik hatlar, genç nüfus, Türkiye’nin savunma-teknoloji kapasitesi ve ortak dil-tarih sermayesinin güçlü yönler olduğunu göstermektedir. Kurumsallaşma ve sekretarya eksiklikleri, iç ticaret düşüklüğü, ulaştırmada bütünsellik sorunları ve ekonomik-hukuki farklılıklar zayıf yönleri oluşturmaktadır. Fırsatlar, Avrupa’nın enerji çeşitlendirme arayışı, Kuşak-Yol ile örtüşen konum ve diaspora etkisi olarak belirlenmiştir. Tehditler, Rusya-Çin-İran baskıları ve bölgesel güvenlik riskleridir. Çalışma, kurumsal derinleşme, TÜRKEB, TÜRKOB, veri-temelli teşvik, dijital lojistik ve ortak eğitim-kültür ağlarını önermektedir. Sonuçta TDT’nin kademeli olarak “Türk Birliği” vizyonuna yaklaşabileceği ortaya konulmaktadır.
Anahtar Kelimeler
An Evaluation of the Potential of the Organization of Turkic States to Transform into a Turkic Union
Abstract
This study examines the transformation of the Turkic Council—institutionalized in three phases since 1992—into the Organization of Turkic States (OTS) at the 2021 Istanbul Summit, and the OTS’s potential to evolve into a Turkish Union. It evaluates the aims and objectives of the OTS by taking as reference its membership structure, summit decisions (Nakhchivan 2009, Istanbul 2021), the 2040 Vision, the Turkic Investment Fund, the Middle Corridor–BTK–Zangezur axes, and the trajectory of cooperation in energy and security. The analysis synthesizes neo-functionalism, social constructivism, and security-community approaches within a “functional-constructivist” framework, and concretizes the spillover capacity of cultural proximity into education, economy, transport, and security through the solidarity observed in the Karabakh war and the 2022 events in Kazakhstan. In this context, it is shown that the OTS has been deepening via a cultural → economic → political “laddering” strategy and may, in the medium to long term, approach a common-market horizon through the gradual construction of the four freedoms. The findings indicate as strengths energy/natural-resource diversity, strategic corridors, a young population, Türkiye’s defense-technology capacity, and shared language–history capital. Weaknesses comprise gaps in institutionalization and secretariat capacity, low intra-trade, connectivity problems in transport, and economic-legal divergences. Opportunities are identified as Europe’s quest for energy diversification, geoeconomic overlap with the Belt and Road, and the leverage of the diaspora. Threats consist of pressures from Russia–China–Iran and regional security risks. The study recommends institutional deepening, TÜRKEB, TÜRKOB, data-driven incentives, digital logistics, and common education–culture networks. It concludes that the OTS may gradually approach the “Turkish Union” vision.
Keywords
