Research Article

ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA

Volume: 9 Number: 1 June 30, 2026
TR EN

ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA

Abstract

Küreselleşme ve teknolojik gelişmelerle birlikte doğal kaynakların tüketilmesi, çevresel bozulmalarda başat rol oynamaktadır. Bu çalışmada, Türkiye’de 1994-2019 dönemine ait küreselleşme, çevre teknolojilerine ilişkin patentlerin ve çevresel vergilerin ekolojik ayak izi üzerindeki belirleyiciliği araştırılması amaçlanmaktadır. Çalışmada, değişkenler arasında nedensellik ilişkisinin incelenmesi amacıyla Granger nedensellik analizi uygulanmış ve küreselleşme ile ekolojik ayak izi arasında, çevre vergileri ve çevre teknolojilerine ilişkin patent sayısı arasında karşılıklı nedensellik ilişkileri gözlenmiştir. Çevre teknolojilerine ilişkin patent sayısı ve çevre vergilerinden küreselleşmeye doğru ise tek yönlü nedensellik tespit edilmiştir. Ayrıca çalışmada OLS, DOLS, FMOLS ve CCR testleri kullanılarak elde edilen katsayılar Granger Nedensellik Analizi sonuçları ile uyumlu çıkmıştır. Bu dört yöntemde de çevre teknolojilerine ilişkin patentler ve çevre vergilerinin katsayıları anlamsız çıkarken, küreselleşme endeksinin ekolojik ayak izi üzerinde etkisinin pozitif olduğu gözlenmiştir. Küreselleşme endeksinde meydana gelecek %1’lik artış ekolojik ayak izini OLS yöntemine göre %1.314, DOLS yöntemine göre %1.529, FMOLS yöntemine göre %1.376 ve CCR yöntemine göre %1.371 artıracaktır.

Keywords

References

  1. Ahmed, A., Uddin, G. S., & Sohag, K. (2016). Biomass energy, technological progress and the Environmental Kuznets Curve: Evidence from selected European Countries. Biomass and Bioenergy, 90, 202-208.
  2. Akyol, M., & Mete, E. (2021). Çevresel Teknolojik İnovasyonların CO2 Emisyonu Üzerindeki Etkisi: OECD Ülkeleri Örneği. İstanbul İktisat Dergisi, 71(2), 569-590.
  3. Apaydın, Ş. (2020). Küreselleşmenin ekolojik ayak izi üzerindeki etkileri: Türkiye örneği. Ekonomi Politika ve Finans Araştırmaları Dergisi, 5(1), 23-42.
  4. Aydın, M. (2020). Seçilmiş OECD Ülkelerinde Çevre Vergilerinin Çevre Kirliliği Üzerindeki Etkileri: Yapısal Kırılmalı Nedensellik Testinde Kanıtlar, UİİİD- IJEAS, 2020 (28):137-154.
  5. Bilgin, E., & Yıldırım Z. (2023) Çevre Vergisi ile Ekolojik Ayak İzi Arasındaki İlişki: Türkiye ve Seçili AB Üye Ülkeleri Üzerine Ampirik Bir İnceleme, Maliye Araştırmaları-6, Ekin Basım Yayım Dağıtım, Aralık 2023
  6. Chiou-Wei, S. Z., Chen, C. F. ve Zhu, Z (2008). Economic growth and energy consumption revisited — evidence from Linear and Nonlinear Granger Causality. Energy Economics, 30, 3063–3076.
  7. Çeliköz, Y. S., Yıldız, T., Arslan, Ü., & Kırmızıoğlu, H. (2022). The Relationship Between Economic Globalization And Ecological Footprint: Empirical Evıdence For Developed And Developing Countries, Agricultural and Resource Economics International Scientific E-Journal, 8(4):109-133.
  8. Dauda, L., Long, X., Mensah, C. N., Salman, M., Boamah, K. B., Ampon-Wireko, S., & Dogbe, C. S. K. (2021). Innovation, trade openness and CO2 emissions in selected countries in Africa. Journal of Cleaner Production, 281, 125143.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Environmental Economy

Journal Section

Research Article

Publication Date

June 30, 2026

Submission Date

February 7, 2026

Acceptance Date

February 21, 2026

Published in Issue

Year 2026 Volume: 9 Number: 1

APA
Eştürk, Ö., Aydın, F. F., & Levent, C. (2026). ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, 9(1), 1-17. https://izlik.org/JA58PM63FD
AMA
1.Eştürk Ö, Aydın FF, Levent C. ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA. IDUSoS. 2026;9(1):1-17. https://izlik.org/JA58PM63FD
Chicago
Eştürk, Özlem, Fatma Fehime Aydın, and Cemalettin Levent. 2026. “ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA”. Izmir Democracy University Social Sciences Journal 9 (1): 1-17. https://izlik.org/JA58PM63FD.
EndNote
Eştürk Ö, Aydın FF, Levent C (June 1, 2026) ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA. Izmir Democracy University Social Sciences Journal 9 1 1–17.
IEEE
[1]Ö. Eştürk, F. F. Aydın, and C. Levent, “ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA”, IDUSoS, vol. 9, no. 1, pp. 1–17, June 2026, [Online]. Available: https://izlik.org/JA58PM63FD
ISNAD
Eştürk, Özlem - Aydın, Fatma Fehime - Levent, Cemalettin. “ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA”. Izmir Democracy University Social Sciences Journal 9/1 (June 1, 2026): 1-17. https://izlik.org/JA58PM63FD.
JAMA
1.Eştürk Ö, Aydın FF, Levent C. ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA. IDUSoS. 2026;9:1–17.
MLA
Eştürk, Özlem, et al. “ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA”. Izmir Democracy University Social Sciences Journal, vol. 9, no. 1, June 2026, pp. 1-17, https://izlik.org/JA58PM63FD.
Vancouver
1.Özlem Eştürk, Fatma Fehime Aydın, Cemalettin Levent. ÇEVRE VERGİSİ, ÇEVRE TEKNOLOJİLERİNE İLİŞKİN PATENTLERİN VE KÜRESELLEŞMENİN EKOLOJİK AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRKİYE ÜZERİNE EKONOMETRİK BİR UYGULAMA. IDUSoS [Internet]. 2026 Jun. 1;9(1):1-17. Available from: https://izlik.org/JA58PM63FD