EN
TR
Genlerin Sportif Başarıya Etkisi
Öz
Spor performansı, yetenekli bir sporcuyu bir şampiyona dönüştürmek için birbiriyle yeterince anlaşılmayan ancak karmaşık bir şekilde etkileşime giren sayısız faktörün birleşiminden kaynaklandığı düşünülmektedir. Spor bilimleri alanında performansın hem antrenmanın hem de genetik faktörlerin sonucu olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, şampiyonların ne ölçüde doğup büyüdüğü, yeteneklerin belirlenmesi ve yönetiminin yanı sıra spor federasyonlarının sınırlı kaynakları yüksek performanslı programların optimizasyonuna nasıl tahsis ettiği konusunda da çıkarımlar içerdiğinden, hala oldukça ilgi çekici bir sorudur. Bireysel performans eşikleri genetik yapımız tarafından belirlenmekte ve eğitim, genetik potansiyelin gerçekleştirildiği süreç olarak tanımlanabilmektedir. Uygun bir genetik profil, optimal bir antrenman ortamıyla birleştirildiğinde elit atletik performans için oldukça önemlidir; ancak çok az gen sürekli olarak elit atletik performansla ilişkilidir. Literatür taramalarında özellikle iki gen varyantı, ACE I/D ve ACTN3 R577X, dayanıklılık ve güçle ilgili performansla ilişkilendirilmiştir. Genç sporcularda genetik çeşitliliğin atletik performansla ilişkisi hakkında çok az bilgi mevcuttur; ancak genetik test, yetenek belirleme aracı olarak giderek daha popüler hale geliyor. Bu tür testlerin kullanımındaki bu artışa rağmen, atletik yeteneği tahmin etmede genetik testlerin geleneksel yetenek seçimi tekniklerine göre yararlılığına ilişkin kanıtlar eksiktir ve çocuklarda bu tür testleri çevreleyen etik konulara dikkatle yaklaşılmalıdır. Genetik faktörlerin, futbolcuların yetenekleri, dayanıklılıkları, hızları ve diğer önemli özellikleri üzerinde nasıl etkili olduğunu anlamak, spor bilimine yeni perspektifler kazandırabilmektedir. Futbol, dünyanın en popüler sporlarından biri olarak bilinmekte ve futbolcuların sahadaki performansları, sadece antrenman ve yetenekle değil, aynı zamanda genetik miraslarıyla da şekillenmektedir. Sonuç olarak, spor performansı, genetik ve antrenman faktörleri arasındaki etkileşimin bir sonucudur. Bu derlemenin kapsamlılığı, genetiğin spor performansı üzerindeki etkisini değerlendirmek için kullanılan en yaygın yöntemlerin açıklanmasıyla desteklenmektedir. Uygulamalı bir perspektiften bakıldığında, bu derlemede, atletik performansın genetik ile ilişkisinde mevcut literatür verileri dikkate alınarak özetlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Alfred, T., Ben-Shlomo, Y., Cooper, R., Hardy, R., Cooper, C., Deary, I. J., Gunnell, D., Harris, S. E., Kumari, M., Martin, R. M., Moran, C. N., Pitsiladis, Y. P., Ring, S. M., Sayer, A. A., Smith, G. D., Starr, J. M., Kuh, D., Day, I. N., & HALCyon study team (2011). ACTN3 genotype, athletic status, and life course physical capability: meta-analysis of the published literature and findings from nine studies. Human mutation, 32(9), 1008–1018. https://doi.org/10.1002/humu.21526.
- Arboleda, V. A., & Vilain, E. (2011). The evolution of the search for novel genes in mammalian sex determination: from mice to men. Molecular genetics and metabolism, 104(1-2), 67–71. https://doi.org/10.1016/j.ymgme.2011.06.024.
- Bouchard, C., Leon, A. S., Rao, D. C., Skinner, J. S., Wilmore, J. H., & Gagnon, J. (1995). The HERITAGE family study. Aims, design, and measurement protocol. Medicine and science in sports and exercise, 27(5), 721–729.
- Bouchard, C., Rankinen, T., Chagnon, Y. C., Rice, T., Pérusse, L., Gagnon, J., ... & Rao, D. C. (2000). Genomic scan for maksimal oxygen uptake and its response to training in the HERITAGE Family Study. Journal of Applied Physiology, 88(2), 551-559.
- Bouchard, C., Sarzynski, M. A., Rice, T. K., Kraus, W. E., Church, T. S., Sung, Y. J., ... & Rankinen, T. (2011). Genomic predictors of the maksimal O2 uptake response to standardized exercise training programs. Journal of applied physiology, 110(5), 1160-1170.
- Bouchard, C., Sarzynski, M. A., Rice, T. K., Kraus, W. E., Church, T. S., Sung, Y. J., ... & Rankinen, T. (2011). Genomic predictors of the maksimal O2 uptake response to standardized exercise training programs. Journal of applied physiology, 110(5), 1160-1170.
- Charles, J. D., & Bejan, A. (2009). The evolution of speed, size and shape in modern athletics. Journal of Experimental Biology, 212(15), 2419-2425.
- Collins, A., Hill, L. E., Chandramohan, Y., Whitcomb, D., Droste, S. K., & Reul, J. M. (2009). Exercise improves cognitive responses to psychological stress through enhancement of epigenetic mechanisms and gene expression in the dentate gyrus. PloS one, 4(1), e4330.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Antrenman, Egzersiz Fizyolojisi, Egzersiz ve Spor Bilimleri (Diğer)
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Temmuz 2024
Gönderilme Tarihi
3 Ocak 2024
Kabul Tarihi
7 Temmuz 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 7 Sayı: 1
APA
Türker, N. P., & Ateş, O. (2024). Genlerin Sportif Başarıya Etkisi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(1), 10-17. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1413872
AMA
1.Türker NP, Ateş O. Genlerin Sportif Başarıya Etkisi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2024;7(1):10-17. doi:10.48133/igdirsbd.1413872
Chicago
Türker, Nebiye Pelin, ve Onur Ateş. 2024. “Genlerin Sportif Başarıya Etkisi”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7 (1): 10-17. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1413872.
EndNote
Türker NP, Ateş O (01 Temmuz 2024) Genlerin Sportif Başarıya Etkisi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7 1 10–17.
IEEE
[1]N. P. Türker ve O. Ateş, “Genlerin Sportif Başarıya Etkisi”, Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 7, sy 1, ss. 10–17, Tem. 2024, doi: 10.48133/igdirsbd.1413872.
ISNAD
Türker, Nebiye Pelin - Ateş, Onur. “Genlerin Sportif Başarıya Etkisi”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi 7/1 (01 Temmuz 2024): 10-17. https://doi.org/10.48133/igdirsbd.1413872.
JAMA
1.Türker NP, Ateş O. Genlerin Sportif Başarıya Etkisi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 2024;7:10–17.
MLA
Türker, Nebiye Pelin, ve Onur Ateş. “Genlerin Sportif Başarıya Etkisi”. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, c. 7, sy 1, Temmuz 2024, ss. 10-17, doi:10.48133/igdirsbd.1413872.
Vancouver
1.Nebiye Pelin Türker, Onur Ateş. Genlerin Sportif Başarıya Etkisi. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 01 Temmuz 2024;7(1):10-7. doi:10.48133/igdirsbd.1413872