Biyoloji Eğitiminde Bilgisayar Destekli Öğretimin Akademik Başarıya Etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması

Öz

Bu araştırmada biyoloji eğitiminde bilgisayar destekli öğretim yönteminin akademik başarı üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada meta-analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın problemi “Biyoloji eğitiminde bilgisayar destekli öğretim yöntemi kullanımının akademik başarı üzerindeki genel etkisi nedir?” şeklinde belirlenmiştir. Araştırmalar içerisinden meta analize dahil edilecek çalışmalara yönelik bazı ölçütler belirlenmiş ve bu ölçütlere uyan toplam 8 çalışma araştırmanın örneklemini oluşturmuştur. Verilerin analiz aşamasında Hedges' g katsayısı kullanılmıştır. Mevcut araştırmada etki büyüklüğü ve varyansların hesaplanması için Comprehensive Meta Analysis (CMA) programından faydalanılmıştır. Çalışmanın heterojen özellik taşıması sebebiyle araştırmada rastgele etkiler modeline göre yorum yapılmıştır. Elde edilen bulgulara göre rastgele etkiler modeli için hesaplanan 1,462 etki büyüklüğünün Cohen (1988)’in yapmış olduğu sınıflamaya göre biyoloji eğitimindee bilgisayar destekli öğretim yönteminin akademik başarı üzerinde geniş düzeyde etkisinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya dahil edilen çalışmaların etki büyüklüğü değerlerinin tamamının pozitif yönde olduğu tespit edilmiştir. Meta analize dahil edilen 8 çalışma deney grubunda işlenen bilgisayar destekli öğretim yöntemi lehine sonuçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Bilgisayar Destekli Öğretim
• Biyoloji
• Meta Analiz
• Akademik Başarı

The Effect of Computer Based Education on Academic Success in Biology Education: A Meta-Analysis Study

Öz

In this study, it was aimed to determine the effect of using computer assisted teaching method in biology education on academic achievement. Meta-analysis method was used in the research. The problem of the research is “What is the general effect of using computer assisted teaching method in biology education on academic achievement?” determined as. Some criteria were determined for which studies would be included in the meta-analysis, and a total of 8 studies matching these criteria constituted the sample of the research. Hedges' g coefficient was used in the analysis of the data in this study. In the study, the Comprehensive Meta-Analysis program called CMA was used to calculate the effect size and variances of the data. Due to the heterogeneity of the present study, interpretation was made according to the random effects model. According to the results of the findings in the study, the effect size for the random effects model was found to be 1,462, and according to the classification made by Cohen (1988), it was determined that the computer assisted teaching method in biology education had a great effect on academic achievement. It was determined that all of the effect size values of the studies included in the study were positive. Eight studies included in the meta-analysis were concluded in favor of the experimental group in which the computer-assisted teaching method was applied.

Anahtar Kelimeler

• Computer-Assisted İnstruction
• Biology
• Meta-Analysis
• Academic Achievement

Kaynakça

1. Abramson, J. H., & Abramson, Z. H. (2001). Making sense of data. A selfInstruction manual on the interpretation of epidemiological data. New York: Oxford University Press.
2. Açıkel, C. (2009). Meta analiz ve kanıta dayalı tıptaki yeri. Klinik Psikofarmoloji Bülteni, 19(2), 164-172.
3. Adnan, Y. A. (2015). Ortaöğretim 12. sınıf biyoloji ders kitabında kullanılan analojiler üzerine bir araştırma. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Necmettin Erbakan Üniversitesi.
4. Akbıyık, C. ve Seferoğlu, S.S. (2006). Eleştirel düşünme eğilimleri ve akademik başarı. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2(32), 90-99.
5. Akçil, M. ve Karaağaoğlu, E. (2001). Tıpta Meta-Analizi. Hacettepe Tıp Dergisi, 32(2), 184-190.
6. Akgoz, S., Ercan, I., & Kan, I. (2004). Meta-analysis. Uludag University Medical Faculty Journal, 30(2), 107-112.
7. Ayaz, M. F. (2015). Probleme dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin fen derslerindeki akademik başarılarına etkisi: Bir Meta-Analiz Çalışması. Electronic Turkish Studies, 10(3), 139-160.
8. Ayaz, M.F. ve Söylemez, M. (2015). Proje tabanlı öğrenme yaklaşımının Türkiye’deki öğrencilerin fen derslerindeki akademik başarılarına etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Eğitim ve Bilim, 40(178), 255-283.

9. Bakioğlu, A. ve Göktaş, E. (2017). Bir eğitim politikası belirleme yöntemi: Meta analiz. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(2), 35-54.
10. Bayraktar, S. (2001). A meta-analysis of the effectiveness of computer-assisted instruction in science education. Journal of research on technology in education, 34(2), 173-188.
11. Bektaş Şeker, T. (2005). Bilgi teknolojilerindeki gelişmeler çerçevesinde bilgiye erişimin yeni boyutları, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13, 377–391.
12. Benligül, E.M., Bektaş, M. ve Arslan, G. (2022). Meta-analizi anlamak ve yorumlamak: hemşireler için öneriler. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 15(1), 86-98.
13. Borenstein, M., Hedges, L.V., Higgins, J.P.T., & Rothstein, H.R. (2010). A basic introduction to fixed effect and random effect models for meta-analysis. Research Synthesis Methods, 1(1), 97-111.
14. Borenstein, M., Hedges, L., & Rothstein, H. (2007). Meta-analysis: Fixed effect vs. random effects. Meta-analysis. com, 1-30.
15. Bransford, J.D., Brown A.L. , & Cocking R.R. (1999). How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School, National Academy Press, Washington, D.C.
16. Camnalbur, M. (2008). Bilgisayar destekli öğretimin etkililiği üzerine bir meta analiz çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi.
17. Camnalbur, M. ve Bayraktar, D.M. (2018). İşbirlikli öğrenmenin akademik başarı üzerine etkisi: bir meta-analiz çalışması. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 7(2), 1149-1172.
18. Camnalbur, M. ve Erdogan, Y. (2008). A meta analysis on the effectiveness of computer-assisted instruction: Turkey sample. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 8(2), 497.
19. Cohen, J. (1988). Statistical Power Analysis For The Behavioral Sciences. Lawrence, Erlbaum, USA.
20. Cooper, H. (2010). Research synthesis and meta-analysis: A step-by-step approach. Los Angeles, CA: Sage.
21. Cumming, G. (2012). Understanding The New Statistics (p. 519). New York: Routledge, Taylor and Francis Group.
22. Çömlekçioğlu, U. ve Bayraktaroğlu, E. (2001). Biyoloji ve bilişim teknolojileri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Dergisi, 4(1), 63-73.
23. Delikara, Ö.Ü. A. (2022). Müzik eğitiminde bilgisayar destekli öğretim yöntemi. Müzik Eğitiminde Öğretim Yaklaşım ve Yöntemleri, 243.
24. Demircioğlu, H. ve Geban, Ö. (1996). Fen Bilgisi öğretiminde bilgisayar destekli öğretim ve geleneksel problem çözme etkinliklerinin ders başarısı bakımın karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (12), 183-185.
25. Demirezer, Ö. (2022). Web 2.0 destekli 5E modeline dayanan fen öğretiminin öğrencilerin akademik başarı, görsel okuryazarlık düzeyi ve uzamsal görselleştirme becerileri üzerine etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi.
26. Deniz, S. (2019). Teknoloji destekli öğretimin matematik ve geometri alanlarında başarı ve tutuma etkisi üzerine bir meta analiz çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
27. DerSimonian, R., & Kacker, R. (2007). Random-effects model for meta-analysis of clinical trials: an update. Contemporary clinical trials, 28(2), 105-114.
28. Dikmen, M. ve Tuncer, M. (2018). Bilgisayar destekli eğitimin öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisinin meta-analizi: Son 10 yılda yapılan çalışmaların incelenmesi. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 9(1), 97-121.
29. Dinçer, S. (2014). Eğitim bilimlerinde uygulamalı meta analiz. Ankara: Pegem Akademi.
30. Doğan, S., Kırvak, E. ve Baran, Ş. (2004). Lise öğrencilerinin biyoloji derslerinde edindikleri bilgileri günlük hayatla ilişkilendirebilme düzeyleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(1), 57-63.
31. Ertan, S. (2019). Mitoz ve mayoz konularının bilgisayar destekli öğretim materyali ile öğretilmesinin akademik başarıya etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
32. Field, A.P., & Gillett, R. (2010). How to do a meta‐analysis. British Journal of Mathematical and Statistical Psychology, 63(3), 665-694.
33. Gökmen, A. (2008). Bilgisayar destekli çevre eğitiminin öğretmen adaylarının madde döngüleri konusundaki başarılarına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Gazi Üniversitesi.
34. Gündüz, S. ve Kutluca, T. (2019). Matematik ve fen bilimleri öğretiminde akıllı tahta kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına etkisi üzerine bir meta-analiz çalışması. Journal of Computer and Education Research, 7(13), 183-204.
35. Güven, G. ve Sülün, Y. (2012). Bilgisayar destekli öğretimin 8. sınıf fen ve teknoloji dersindeki akademik başarıya ve öğrencilerin derse karşı tutumlarına etkisi. Journal of Turkish Science Education, 9(1), 68-79.
36. Höffler, T., & Leutner, D. (2007). Instructional animation versus static pictures: A meta-analysis. Learning and Instruction, 17(6), 722-738.
37. Kaplan, A., Duran, M. ve Baş, G. (2015). Matematik dersinde çoklu zekâ kuramına dayalı öğretimin akademik başarıya etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(3), 814-831
38. Karakuş, M. ve Yalçın, O. (2016). Fen eğitiminde argümantasyon temelli öğrenmenin akademik başarıya ve bilimsel süreç becerilerine etkisi: Bir meta-analiz çalışması. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(4), 1-20.
39. Karasar, Ş. (2004). Eğitimde yeni iletişim teknolojileri -internet ve sanal yüksek eğitim. The Turkish Online Journal of Educational Technology – TOJET 3(4), ISSN: 1303-6521.
40. Keser, M.Ş. (2012). Sosyal bilgiler dersinde bilgisayar destekli eğitimin akademik başarıya etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Aksaray Üniversitesi.
41. Kış, A. (2015). Eğitim paydaşlarının tükenmişliğinde cinsiyet farklılığı: bir meta-analiz çalışması (Türkiye örneği). Ondokuz Mayis University Journal of Education Faculty, 34(2), 88-106.
42. Küllücek, T. (2009). Bilinçli birey yaşanabilir çevre ünitesinde bilgisayar destekli öğretimin akademik başarıya etkisinin araştırılması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Gazi Üniversitesi.
43. Kürü, S. A. (2021). Meta-analiz. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (42), 215-229.
44. Miles, M,B., & Huberman, A.M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage.
45. Morris, S. B. (2023). Meta-Analysis in Organizational Research: A Guide to Methodological Options. Annual Review of Organizational Psychology and Organizational Behavior, 10.
46. Neuendorf, K.A. (2002). The Content Analysis Guidebook. Chicago: Sage Publication.
47. Orhan, A.T. ve Men, D.D. (2018). Web tabanlı öğretimin fen dersi başarısına ve fen dersine yönelik tutuma etkisi: bir meta analiz çalışması. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(3), 245-284.
48. Öner- Armağan, F. (2011). Kavramsal değişim metinlerinin etkililiği: Meta Analiz çalışması. [Yayımlanmamış doktora tezi].Gazi Üniversitesi.
49. Öz, S. (2014). Biyoloji öğretiminde hazırlanan bilgisayar destekli öğretim materyallerinin başarı, kalıcılık ve bilgisayara yönelik tutuma etkisi (dolaşım ve sindirim sistemi örneği). [Yayımlanmamış doktora tezi].Gazi Üniversitesi.
50. Özalemdar, L. (2021). Biyoloji eğitimi ve ekonomi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (39), 67-90.
51. Özel, S.F. (2008). Bilgisayar destekli öğretim materyallerinin öğrencilerin tutum ve başarılarına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
52. Özkan, N. (2011). Günümüzde biyoloji eğitiminin önemi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(1), 222-230.
53. Öztop, F. (2022). İlkokul matematik öğretiminde dijital ve dijital olmayan oyun kullanımının etkililiği: Bir meta-analiz çalışması. International Primary Education Research Journal, 6(1), 65-80.
54. Öztürk, M., 2011. Bilgisayar destekli öğretim yönteminin oran orantı konusunun öğretiminde akademik başarıya etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi.
55. Palmer D. (2009). Student ınterest generated during an ınquiry skills lesson. Journal Of Research In Science Teaching,46(2),147-165.
56. Paul, J., & Barari, M. (2022). Meta‐analysis and traditional systematic literature reviews—What, why, when, where, and how? Psychology & Marketing, 39(6), 1099-1115.
57. Petitti, D.B. (2000). Meta-analysis, decision analysis, and cost-effectiveness analysis (2nd ed.). New York: Oxford University Press.
58. Porozovs, J., Liepniece, L., & Voita, D. (2015). Evaluation of the teaching methods used in secondary school biology lessons. Signum Temporis, 7(1), 60-66.
59. Rothstein, H. R., Sutton, A. J., & Borenstein, M. (2005). Publication bias in meta‐analysis. Publication bias in meta‐analysis: Prevention, assessment and adjustments, 1-7.
60. Saraç, H. (2017). Türk eğitim sisteminde akıllı tahta kullanımının öğrencilerin öğrenme ürünlerine etkisi: meta analiz çalışması. Electronic Turkish Studies, 12(4),32-46.
61. Sarıgöl, J. (2022). Fen öğretiminde analoji kullanımının akademik başarı ve fen dersine yönelik tutuma etkisi: Bir meta analiz çalışması. [Yayımlanmamış doktora tezi]. Ordu Üniversitesi.
62. Şahin, F. (1999). Meta analizin tıp’ta kullanımı ve bir uygulama. [Yayımlanmamış doktora tezi].Osmangazi Üniversitesi.
63. Şen S.(2019) SPSS ile meta-analiz nasıl yapılır? Harran Education Journal ,4(1):21-49.
64. Şenel, A. ve Gençoğlu, S. (2003). Küreselleşen dünyada teknoloji eğitimi. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(12), 45-65.
65. Şenlen Enis, M. (2015). Bilgisayar destekli öğretimin orta öğretim öğrencilerinin madde döngüleri ve enerji dönüşümleri ünitesindeki başarılarına etkisi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Gazi Üniversitesi.
66. Tabuk, M. (2019). Matematiğe ilişkin tutum ile matematik başarısı arasındaki ilişki üzerine bir meta-analiz çalışması. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 49, 167-186.
67. Üstün U, Eryılmaz A. (2014). Etkili araştırma sentezleri yapabilmek için bir araştırma yöntemi: Meta-Analiz. Eğitim ve Bilim, 39(174),1-32.
68. Üstün, P., Yıldırgan, N. ve Çegiç, E. (2001).Fen bilgisi eğitiminde model kullanma ile öğretimin başarıya etkisi. Yeni Bin Yılın Başında Fen Bilimleri Eğitimi Sempozyumu, Maltepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi, İstanbul, s. 474-477.
69. Van Aert, R. C., Wicherts, J. M., & Van Assen, M. A. (2019). Publication bias examined in meta-analyses from psychology and medicine: A meta-meta-analysis. PloS one, 14(4), e0215052
70. Wong, C. K. (2001). Attitudes and achievement: Comparing computer based and traditional homework assignments in mathematics. Journal Of Research On Computing İn Education, 33(5), 159-176
71. Yağcı, M. (2017). Tarih öğretiminde bilgisayar destekli öğretimin akademik başarıya, öğrenilenlerin kalıcılığına ve bilgisayara karşı tutuma etkisi. Journal of Faculty of Education,6(1), 102-113.
72. Yakar, C. (2019). Ruhsal hastalıklarda içselleştirilmiş damgalanma ve benlik saygısı üzerine bir meta analiz çalışması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Çağ Üniversitesi.
73. Yakışan, M. (2008). Biyoloji öğretiminde bilgisayar animasyonlarının kullanılmasının öğrencilerin başarı tutum ve kavram yanılgıları üzerine etkisi (hücre konusu örneği). [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
74. Yavuz, C. ve Dinçer, S. (2012). Eğitsel ajan kullanımının öğrenci başarısına etkisi: Bir meta-analiz çalışması. 6th International Computer and Instructional Technologies Symposium, Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi.
75. Yavuz, S. ve Akçay, M. (2017). Bilgisayar destekli öğretim ile laboratuvar destekli öğretimin öğrencilerin ders başarılarına ve derse karşı tutumlarına etkisinin incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(1), 39-48.
76. Yenice, N., Sümer, Ş.; Oktaylar, H.C. ve Erbil, E. (2003). Fen bilgisi derslerinde bilgisayar destekli öğretimin ders hedeflerine ulaşma düzeyine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24, 152-158.
77. Yeşilorman, M., & Firdevs, K. (2014). Bilgi toplumunun teknolojik temelleri üzerine eleştirel bir bakış. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 117-133.
78. Yıldız, N. (2001). İşbirlikli öğrenme" yönteminin ilköğretim 7. sınıf matematik öğretiminde öğrenci başarısı üzerine etkisi.[Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Balıkesir Üniversitesi.
79. Yoldaş, C. (2002). 8.sınıf fen bilgisi dersi, canlılarda çoğalma ve kalıtım ünitesinin öğretiminde bilgisayar destekli öğretim yöntemi ile geleneksel yöntemin öğrenci başarısına etkileri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi].Celal Bayar Üniversitesi.