Ethnobotany in Integrating Agroecology and Sustainable Tourism: Evidence from Bolu Province, Türkiye

Abstract

This study examines how ethnobotany can integrate Bolu’s agroecological subzones into sustainable tourism and identifies the conditions under which ethnobotanical knowledge may be translated into tourism products. Located in the Western Black Sea Region of Türkiye, Bolu is characterised by high biodiversity, diverse ecosystems, and strong cultural traditions. Although tourism supports regional development and rural livelihoods, unmanaged growth may increase pressure on natural resources and socio-cultural structures. The analysis draws on four agroecological subzones defined in the Bolu Agricultural Master Plan: (1) Mengen–Central District–Yeniçağa, (2) Dörtdivan–Gerede, (3) Seben–Kıbrıscık, and (4) Göynük–Mudurnu. Adopting an interpretivist paradigm, the study employs a qualitative design combining literature review, field observations, and semi-structured interviews in rural settlements. Data were analysed using descriptive qualitative analysis, supported by comparative categorisation and thematic comparison across agroecological subzones, focusing on variations in vernacular plant knowledge, use purposes, and preparation practices. Findings indicate strong potential for nature-based tourism grounded in ethnobotanical practices, alongside marked inter-regional differences in plant diversity, seasonality, and use purposes. Integrating ethnobotany with agroecology may strengthen sustainable agriculture, reinforce rural economies, and generate synergies between agriculture and tourism. The study proposes a practice-oriented framework centred on conservation, carrying capacity, ethical harvesting, and equitable benefit-sharing.

Keywords

• Ethnobotany
• agroecology
• sustainable tourism
• nature-based tourism
• rural development

References

1. Akbaba, A. (2012). Destinasyon geliştirme ve küçük ölçekli turizm işletmeleri: Akçakoca üzerine bir inceleme [Destination development and small-scale tourism enterprises: A study on Akçakoca]. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1–15. https://doi.org/10.11616/AbantSbe.282
2. Akesen, A., Ekizoğlu, A., & Yurdakul, S. (2002). Orman köylerini kalkındırma kooperatiflerinin sorunları ve çözüm yolları [Problems and solutions of forest village development cooperatives]. In I. Ulusal Orman Kooperatifleri Sempozyumu (pp. 75–87). Kastamonu, Türkiye.
3. Altieri, M. A., Funes-Monzote, F. R., & Petersen, P. (2012). Agroecologically efficient agricultural systems for smallholder farmers: Contributions to food sovereignty. Agronomy for Sustainable Development, 32(1), 1–13. https://doi.org/10.1007/s13593-011-0065-6
4. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2012). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri (SPSS uygulamalı) [Research methods in the social sciences (SPSS applied)]. Sakarya Kitabevi.
5. Baysal, A. (2003). Beslenme kültürümüz [Our nutrition culture] (3rd ed.). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları. Bolu agricultural master plan (Bolu tarım master planı) (2003). Bolu Tarım İl Müdürlüğü [Bolu Provincial Directorate of Agriculture].
6. Bolu Provincial Directorate of Agriculture and Forestry - Bolu İl Tarım ve Orman Müdürlüğü. (2025). Bolu’da tarımsal faaliyetlere ilişkin güncel durum [Current status of agricultural activities in Bolu] (Information note based on an interview dated 21 March 2025).
7. Bolu Provincial Directorate of Trade (Bolu Ticaret İl Müdürlüğü). (2024). Bolu ili 2023 yılı ekonomik görünüm ve faaliyet raporu [Bolu Province 2023 economic outlook and activity report]. T.C. Bolu Valiliği Ticaret İl Müdürlüğü.
8. Buhalis, D. (2000). Marketing the competitive destination of the future. Tourism Management, 21(1), 97–116. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(99)00095-3

9. Creswell, J. W. (2013). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage. Çelik, A., & Eker, İ. (2020). Flora of Çaltepe and Çeletepe (Bolu). Communications Faculty of Sciences University of Ankara Series C: Biology, 29(1), 1–49. https://dergipark.org.tr/en/pub/communc/article/619430
10. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Bolu İl Müdürlüğü, ÇED ve Çevre İzinleri Şube Müdürlüğü. (2024). Bolu ili 2023 yılı çevre durum raporu [Bolu Province 2023 environmental status report]. https://webdosya.csb.gov.tr/db/ced/icerikler/bolu_2023-icdr-20250225153513.pdf
11. Çıkın, A., Çeken, H., & Uçar, M. (2009). Turizmin tarım sektörüne etkisi, agroturizm ve ekonomik sonuçları [The effect of tourism on the agricultural sector, agrotourism and its economic outcomes]. Tarım Ekonomisi Dergisi, 1–8. https://izlik.org/JA76GN57UZ
12. Döker, M. F. (2013). Karadeniz bölgesi [Black Sea Region]. Türkiye’nin Bölgeleri dersi 2012–2013 notu [Lecture notes]. Sakarya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü.
13. Dönmez, Y., & Aydınözü, D. (2012). Bitki örtüsü özellikleri açısından Türkiye [Turkey in terms of vegetation characteristics]. Coğrafya Dergisi, 24, 1–17. https://izlik.org/JA42JN86RJ
14. Eker, İ. (2019). Muscari pamiryigidii (Asparagaceae, Scilloideae), a new species from northwestern Anatolia. Phytotaxa, 408(4), 255–266. https://doi.org/10.11646/phytotaxa.408.4.2
15. Eker, İ., Çelik, A., Kaya, A., & Aydın, A. (2019). Bolu’nun endemik ve nadir bitkileri [Endemic and rare plants of Bolu]. Dumat Ofset (ISBN: 978-605-80817-0-3).
16. Epuran, G., Tescasiu, B., Tecau, A.-S., Ivasciuc, I.-S., & Candrea, A.-N. (2021). Permaculture and downshifting—Sources of sustainable tourism development in rural areas. Sustainability, 13(1), 230. https://doi.org/10.3390/su13010230
17. Erdoğan, İ. (2012). Pozitivist metodoloji ve ötesi: Araştırma tasarımları niteliksel ve istatistiksel yöntemler [Positivist methodology and beyond: Research designs, qualitative and statistical methods]. Erk Yayınları.
18. Gegez, A. E. (2010). Pazarlama araştırmaları [Marketing research]. Beta Yayınları.
19. General Directorate of Nature Conservation and National Parks, Ministry of Agriculture and Forestry (Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı), (2019). Türkiye’nin biyolojik çeşitliliği [Turkey’s biological diversity].
20. General Directorate of Water Management, Republic of Türkiye Ministry of Agriculture and Forestry (T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı, Su Yönetimi Genel Müdürlüğü) (2023). Batı Karadeniz Havzası kuraklık yönetim planı: Stratejik çevresel değerlendirme taslak raporu [Western Black Sea Basin drought management plan: Strategic environmental assessment draft report].
21. Hoşcan, N. (2017). Seyahat acentelerinde sürdürülebilir pazarlama yaklaşımının kullanımı: Batı Karadeniz destinasyonu örneği [Use of the sustainable marketing approach in travel agencies: The Western Black Sea destination case] (Unpublished doctoral dissertation). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
22. Hoşcan, N. (2020). Seyahat endüstrisinde sürdürülebilir pazarlama yaklaşımı [Sustainable marketing approach in the travel industry]. In E. Karaçar (Ed.), Turizm alanında güncel konular ve araştırmalar [Current topics and research in tourism] (pp. 7–47). Çizgi Kitabevi.
23. Hoşcan, N., & Zenginbal, H. (2020). Mudurnu’da sürdürülebilir turizm gelişiminde etnobotanik [Ethnobotany in sustainable tourism development in Mudurnu]. Black Sea Journal of Engineering and Science, 3(4), 151–159. https://doi.org/10.34248/bsengineering.788673
24. Kara, S. (2023). Cumhuriyet Dönemi’nde bir turistik mekân projesi: Abant Gölü (1923–1950) [A touristic place project in the Republican era: Lake Abant (1923–1950)]. Atatürk Yolu Dergisi, (72), 200–223. https://doi.org/10.46955/ankuayd.1228224
25. Karaca, O. B., Yıldırım, O., & Çakıcı, C. (2015). Gastronomi turizminde otlar, ot yemekleri ve sağlıkla ilişkisi üzerine bir Değerlendirme [An Evaluation on Their Relation to Health and Wild Plant Meals, Wild Edible Plants in Gastronomy Tourism]. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 3(3), 27–42.
26. Karagöz, A., Zencirci, N., Tan, A., Takın, T., Köksel, H., Sürek, M., … Özbek, K. (2010). Bitki genetik kaynaklarının korunması ve kullanımı [Conservation and use of plant genetic resources]. In Türkiye Ziraat Mühendisliği VII. Teknik Kongresi Bildiriler Kitapçığı [Proceedings] (pp. 155–177). Türkiye Ziraat Mühendisleri Odası.
27. Karasar, N. (2011). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler [Scientific research method: Concepts, principles, techniques]. Nobel Yayın Dağıtım.
28. Kaya, D. S. (2019). XIX. yüzyılda Bolu şehrinin tarihi coğrafyası [Historical geography of the city of Bolu in the 19th century] (Unpublished doctoral dissertation). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Coğrafya Anabilim Dalı.
29. Kayode, J., Akinyele, O., & Ayeni, M. J. (2017). Ethnobotany of ecological-based tourist centres in the Western Zone of Ekiti State, Nigeria. Ecology and Evolutionary Biology, 2(5), 78–86. https://doi.org/10.11648/j.eeb.20170205.12
30. Kaypak, Ş. (2010). Ekolojik turizmin sürdürülebilirliği [Sustainability of ecological tourism]. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, (2), 93–114. https://izlik.org/JA34EJ85YK.
31. Kendir, G., & Güvenç, A. (2010). Etnobotanik ve Türkiye’de yapılmış etnobotanik çalışmalara genel bir bakış [Ethnobotany and an overview of ethnobotanical studies conducted in Turkey]. Hacettepe Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Dergisi, 30(1), 49–80. https://izlik.org/JA73PW36WA
32. Kuruoğlu, M. (2009). Türkiye inşaat sektörü hammadde haritası [Raw material map of Turkey’s construction sector]. İTO Yayınları.
33. Leung, Y.-F., Marion, J. L., & Farrell, T. A. (2008). The role of recreation ecology in sustainable tourism and ecotourism. In S. F. McCool & R. N. Moisey (Eds.), Tourism, recreation and sustainability: Linking culture and the environment (2nd ed., pp. 19–37). CABI.
34. Luković, M., & Kostić, M. (2017). Traditional ethnobotanical knowledge in 21th century as an important element of sustainable tourism. In The Second International Scientific Conference Tourism in Function of Development of the Republic of Serbia: Tourism product as a factor of competitiveness of the Serbian economy and experiences of other countries—Thematic proceedings (pp. 273–289). University of Kragujevac, Faculty of Hotel Management and Tourism in Vrnjačka Banja.
35. MARKA Republic of Türkiye Eastern Marmara Development Agency (T.C. Doğu Marmara Kalkınma Ajansı). (2018). Bolu yatırım destek ve tanıtım stratejisi [Bolu investment support and promotion strategy].
36. Marmion, M., & Hindley, A. (2020). Tourism and health: Understanding the relationship. In W. L. Filho, T. Wall, A. M. Azul, L. Brandli, & P. Özuyar (Eds.), Good health and well-being. Encyclopedia of the UN Sustainable Development Goals. Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-95681-7_16
37. McClatchey, W. C., Mahady, G. B., Bennett, B. C., Shiels, L., & Savo, V. (2009). Ethnobotany as a pharmacological research tool and recent developments in CNS-active natural products from ethnobotanical sources. Pharmacology & Therapeutics, 123(2), 239–254. https://doi.org/10.1016/j.pharmthera.2009.04.002
38. Monika, A., & Dhivya, C. (2024). Ethnobotany and agriculture: A timeless relationship for sustainable farming. Greenaria, 10(2), 197–198.
39. Moore, A., Johnson, M., Gbolagun, J., Miller, A., Rombouts, A., van der Ven, L., … Hall, G. B. (2018). Integrating agroecology and sustainable tourism: Applying geodesign to farm management in Aotearoa New Zealand. Journal of Sustainable Tourism, 26(9), 1543–1561. https://doi.org/10.1080/09669582.2018.1484751
40. Morgül, Ş. (2006). Trakya Bölgesinde kırsal turizm potansiyelinin değerlendirilmesine ilişkin analiz: Kırklareli örneği [An analysis of rural tourism potential assessment in the Thrace Region: The case of Kırklareli] (Unpublished master’s thesis). Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
41. OECD. (2020). Tourism trends and policies 2020. OECD.
42. Okan, K. (1996). Akçakoca—Dünü ve bugünü [Akçakoca—Yesterday and today] (1st ed.). İlke Yayınevi.
43. Özcan, E. (2005). Bolu ilinde turizmi etkileyen faktörler ile doğal, tarihi ve kültürel turizm değerleri [Factors affecting tourism in Bolu and its natural, historical and cultural tourism values]. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 55–75.
44. Özçağlar, A. (2015). Batı Karadeniz Bölgesi [Western Black Sea Region]. Türkiye’nin coğrafi bölgeleri II ders notları [Lecture notes]. Ankara Üniversitesi, DTCF.
45. Prance, G. T. (2007). Ethnobotany, the science of survival: A declaration from Kaua’i. Economic Botany, 61(1), 1–2. https://doi.org/10.1007/BF02862367
46. Sağıroğlu, M., & Eker, İ. (2021). Gladiolus aladagensis (Iridaceae), a new species from Turkey. Phytotaxa, 478(1), 151–161. https://doi.org/10.11646/phytotaxa.478.1.11
47. Sarıkaya, M., & Zişan, K. F. (2007). Sürdürülebilir kalkınmada işletmenin rolü: Kurumsal vatandaşlık [The role of businesses in sustainable development: Corporate citizenship]. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 14(2), 221–233. Think360. (2014). Yeşil badana [Greenwashing].
48. Tosun, C. (2001). Challenges of sustainable tourism development in the developing world: The case of Turkey. Tourism Management, 22(3), 289–303. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(00)00060-1
49. Tunçkol, B. (2017). Bolu ili florasına katkılar [Contributions to the flora of Bolu Province]. Mudurnulular Derneği Bülteni [Mudurnulular Association Bulletin], 68–73.
50. Tuzlacı, E. (2011). Türkiye’nin yabani besin bitkileri ve ot yemekleri [Wild edible plants and herb dishes of Turkey]. Alfa Yayınları.
51. Türker, N., & Çetinkaya, A. (2010). Batı Karadeniz Bölgesi ekoturizm olanaklarının araştırılması ve Batı Karadeniz Bölgesi’nde ekoturizmin geliştirilmesi [Research on ecotourism opportunities in the Western Black Sea Region and development of ecotourism in the region]. TÜBİTAK.
52. Türnüklü, A. (2000). Eğitimbilim araştırmalarında etkin olarak kullanılabilecek nitel bir araştırma tekniği: Görüşme [An effective qualitative research technique in educational sciences: Interview]. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi Dergisi, 6(4), 543–559.
53. UNEP & UNWTO (2005). Making tourism more sustainable: A guide for policy makers. UNEP.
54. UNESCO (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage (Art. 2). UNESCO.
55. Wearing, S., & Neil, J. (2009). Ecotourism: Impacts, potentials and possibilities? Butterworth-Heinemann.
56. Wezel, A., Bellon, S., Doré, T., Francis, C., Vallod, D., & David, C. (2009). Agroecology as a science, a movement and a practice: A review. Agronomy for Sustainable Development, 29, 503–515. https://doi.org/10.1051/agro/2009004
57. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri [Qualitative research methods in the social sciences]. Seçkin Yayıncılık.
58. Youell, R., & Wornell, R. (2005). Quality as a key driver in sustainable rural tourism business. In D. Hall, I. Kirkpatrick, & M. Mitchell (Eds.), Rural tourism and sustainable business (pp. 227–248). Channel View Publications.
59. Yücel, E., Şengün, İ. Y., & Çoban, Z. (2012). Afyonkarahisar çevresinde gıda olarak tüketilen yabani otlar ve tüketim biçimleri [Wild herbs consumed as food around Afyonkarahisar and modes of consumption]. Biyolojik Çeşitlilik ve Koruma, 5(2), 95 105. https://izlik.org/JA28PM39ZE