Yerel Yönetimlerde Katılımcı Karar Alma Mekanizmalarının Değerlendirilmesi: Kent Konseyleri Örneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı, yerel yönetimlerde katılımcı karar alma mekanizmaları çerçevesinde kent konseylerinin kurumsal yapısını, işleyişini ve yerel demokrasiye katkısını değerlendirmektir. Çalışmada öncelikle katılımcı yönetim, yerel demokrasi, yönetişim ve katılımcı karar alma kavramları ele alınmış; ardından Türkiye’de kent konseylerinin ortaya çıkışı, hukuki dayanakları ve kurumsal yapısı incelenmiştir. Bu kapsamda 5393 sayılı Belediye Kanunu ve Kent Konseyi Yönetmeliği temelinde kent konseylerinin farklı toplumsal ve kurumsal aktörleri bir araya getiren çok aktörlü yapısı değerlendirilmiştir. Çalışmada ayrıca kent konseylerinin katılımcı karar alma süreçlerindeki işlevi, daha önce gerçekleştirilen saha araştırmalarının bulgularından yararlanılarak değerlendirilmiştir. Bulgular, kent konseylerinin vatandaşların yerel yönetime katılımını artırma, farklı toplumsal kesimlerin görüşlerini karar süreçlerine taşıma ve yerel düzeyde ortak akıl oluşturma açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte kent konseylerinin varlığı tek başına etkin katılımı garanti etmemektedir. Vatandaşların kent konseyleri hakkındaki bilgi düzeyi, farklı toplumsal grupların süreçlere katılımı, aktörler arasındaki iş birliği ve konseylerde oluşturulan görüşlerin belediyelerin karar alma süreçlerine yansıması, etkinlik açısından belirleyici unsurlar olarak öne çıkmaktadır. Sonuç olarak kent konseylerinin yerel demokrasiye katkısının artırılması, kurumsal yapı kadar uygulamadaki katılım ilişkilerinin niteliğinin güçlendirilmesine bağlıdır.

Keywords

• Kent Konseyleri
• Katılımcı Demokrasi
• Yerel Demokrasi
• Katılımcı Yönetim
• Yerel Yönetişim.

Supporting Institution

Bu çalışma kamusal, ticari ya da kar amacı gütmeyen sektördeki herhangi bir kurumdan destek almamıştır.

Ethical Statement

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Evaluation of Participatory Decision-Making Mechanisms in Local Governments: The Case of City Councils

Abstract

This study aims to evaluate the institutional structure, functioning, and contribution of city councils to local democracy within the framework of participatory decision-making mechanisms in local governments. The study first examines the concepts of participatory governance, local democracy, governance, and participatory decision-making, and then focuses on the emergence, legal basis, and institutional structure of city councils in Türkiye. In this context, the multi-actor structure of city councils, which brings together different social and institutional actors, is evaluated based on the Municipal Law No. 5393 and the Regulation on City Councils. The study also evaluates the role of city councils in participatory decision-making processes by drawing on the findings of previous empirical studies. The findings indicate that city councils have significant potential to increase citizens’ participation in local government, incorporate the views of different social groups into decision-making processes, and promote the development of a common understanding at the local level. However, the existence of city councils alone does not guarantee effective participation. Citizens’ awareness of city councils, the participation of different social groups, cooperation among participating actors, and the extent to which the views developed within city councils are reflected in municipal decision-making processes emerge as key factors affecting their effectiveness. Consequently, strengthening the contribution of city councils to local democracy depends not only on their institutional structure but also on improving the quality of participatory relationships in practice.

Keywords

• City Councils
• Participatory Democracy
• Local Democracy
• Participatory Governance
• Local Governance.

Supporting Institution

This research received no specific grant from any funding agency in the public, commercial, or not-for-profit sectors.

Ethical Statement

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

References

1. Almond, G. A. ve Verba, S. (1963). The civic culture: Political attitudes and democracy in five nations. Princeton University Press.
2. Arnstein, S. R. (1969). A ladder of citizen participation. Journal of the American Institute of Planners, 35(4), 216–224. https://doi.org/10.1080/01944366908977225
3. Barber, B. R. (2004). Strong democracy: Participatory politics for a new age (20th anniversary ed.). University of California Press.
4. Castells, M. (2000). The rise of the network society (2. Ed.). Wiley-Blackwell.
5. Çevikbaş, R. (1995). Yerel yönetimler, işlevi ve Türkiye'deki durumu. Türk İdare Dergisi, 407, 69–96.
6. Çukurçayır, M. A. (2000). Siyasal katılma ve yerel demokrasi. Çizgi Kitabevi.
7. Dahl, R. A. (1991). Democracy and its critics. Yale University Press.
8. Dalaman, Z. B. (2025). Türkiye'de kent konseyleri kadın meclislerinin iyi yönetişim pratikleri: Katılımcı demokrasi ve eşit temsil perspektifi. Journal of Sustainable Equity and Social Research, 2(2), 77–99. https://doi.org/10.5281/zenodo.15786260

9. Demir, Ö. ve Acar, M. (1997). Sosyal bilimler sözlüğü (6. Baskı). Vadi Yayınları.
10. Deneen, P. J. (2022). Liberalizm neden çöktü? (Çev. İ. H. Yılmaz). Vakıfbank Kültür Yayınları.
11. Deniz, T. (2013). Kentleşme, Yerel Gündem 21 ve kent konseyleri. Turkish Studies, 8(12), 391–410.
12. Doğan, K. C. ve Kalkışım, H. M. (2015). Türkiye’de Yerel Siyasete Katılım Açısından Kent Konseyleri: Gümüşhane Kent Konseyi Örneği. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 11(Özel Sayı 2), 118–136. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/609976
13. Erbay, Y. (2019). Sürdürülebilir yerel yönetişim bağlamında Türkiye'de kent konseyleri. In Proceedings of the 3rd International Conference on Urban Studies (357–375). İdealkent Yayınları.
14. Erkul, H. ve Baykal, T. (2009). Kamu yönetimi araştırmaları: Türkiye ve ABD'den örneklerle çevre, kent ve kent yönetimi. Fırsat Yayınları.
15. Erkul, H., Baykal, T. ve Kara, H. (2013). Kent konseylerinin sorunları üzerine bir inceleme: Çanakkale Kent Konseyi örneği. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(22), 85–105. https://izlik.org/JA77PB49ZP
16. Ertan, B. (2004). Demokrasi ve yerel yönetimler. Review of Social, Economic & Business Studies, 2, 204–215.
17. Eryılmaz, B. (2025). Kamu yönetimi: Düşünceler, yapılar, fonksiyonlar, politikalar (16. Baskı). Umuttepe Yayınları.
18. Fung, A. (2006). Varieties of participation in complex governance. Public Administration Review, 66(Suppl. 1), 66–75. https://doi.org/10.1111/j.1540-6210.2006.00667.x
19. Görmez, K. (1997). Yerel demokrasi ve Türkiye. Vadi Yayınları.
20. Göymen, K. (2010). Türkiye'de yerel yönetişim ve yerel kalkınma. Boyut Yayın Grubu.
21. Gürses, F. (2015). Yerel demokrasi ve siyasal katılım: Kent konseyleri üzerine ampirik bir araştırma. Paradoks Ekonomi, Sosyoloji ve Politika Dergisi, 11(Özel Sayı 2), 49–68.
22. Habermas, J. (1996). Between facts and norms: Contributions to a discourse theory of law and democracy. MIT Press.
23. Held, D. (2006). Models of democracy (3. Ed.). Polity Press.
24. Hill, D. M. (1974). Democratic theory and local government. Allen & Unwin.
25. Kalaycı, S. ve Akın, A. (2021). Sosyal hizmetlerin yerelleşmesine kent konseylerinin katkıları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 32(1), 189–210. https://doi.org/10.33417/tsh.750180
26. Karakurt Tosun, E., Keskin, E. ve Selimoğlu, E. (2016). Yerel düzeyde katılımcı mekanizmalar olarak kent konseylerinin bilinirlilik ve etkinlik düzeylerinin analizi: Bursa örneği. Sosyoekonomi, 24(28), 85–108. https://doi.org/10.17233/se.76711
27. Keleş, R. (2006). Yerinden yönetim ve siyaset (Genişletilmiş 5. Baskı). Cem Yayınevi.
28. Keleş, R. ve Yavuz, F. (1983). Yerel yönetimler. Turhan Kitabevi.
29. Kent Konseyi Yönetmeliği. (2006, 8 Ekim). Resmî Gazete (Sayı: 26313). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=10687&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
30. Kent Konseyi Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik. (2009, 6 Haziran). Resmî Gazete (Sayı: 27250).
31. Kestellioğlu, G. (2011). Yerel demokrasi ve kent konseyleri: Kahramanmaraş örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(1), 121–140.
32. Kocaoğlu, M. (2014). Katılımcı demokrasi algılaması ve kent konseyleri: Kırşehir Kent Konseyi örneği. Hukuk ve İktisat Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1–15.
33. Koyuncu-Lorasdağı, B. (2003). Katılımcı demokrasi. İçinde M. Çınar (Ed.), Demokrasi: Kavram, kurum, süreç (83–100). İletişim Yayınları.
34. Kutlu, Ö., Usta, S. ve Kocaoğlu, M. (2009). Vatandaş odaklı/vatandaşın odakta olduğu yönetim: Kent konseyleri ve Selçuklu Belediyesi örneği. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9(18), 507–532.
35. Mill, J. S. (2011). Considerations on representative government. Cambridge University Press.
36. Önder, Ö. ve Güler, E. (2016). Türkiye'de yerel demokrasi açısından kent konseyleri üzerine bir araştırma: Kütahya Kent Konseyi örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 881–902.
37. Özdemir, A. T. (2011). Mahalli idarelerde halk katılımı bağlamında kent konseyleri. Sayıştay Dergisi, 83, 31–56.
38. Öztekin, A. (2001). Siyaset bilimine giriş. Siyasal Kitabevi.
39. Parlak, B. (2011). Kamu yönetimi sözlüğü. MKM Yayıncılık.
40. Parry, G., Moyser, G. ve Day, N. (1992). Political participation and democracy in Britain. Cambridge University Press.
41. Pateman, C. (2012). Participatory democracy revisited. Perspectives on Politics, 10(1), 7–19. https://doi.org/10.1017/S1537592711004877
42. Pierre, J. ve Peters, B. G. (2000). Governance, politics and the state. Palgrave Macmillan.
43. Pustu, Y. (2005). Yerel yönetimler ve demokrasi. Sayıştay Dergisi, 57, 121–134.
44. Putnam, R. D. (1994). Making democracy work: Civic traditions in modern Italy. Princeton University Press.
45. Rhodes, R. A. W. (1996). The new governance: Governing without government. Political Studies, 44(4), 652–667. https://doi.org/10.1111/j.1467-9248.1996.tb01747.x
46. Smith, G. (2009). Democratic innovations: Designing institutions for citizen participation. Cambridge University Press.
47. Soygüzel, H. (2015). Kent konseylerinin arasında iletişim ve işbirliği: Türkiye Kent Konseyleri Birliği örneği. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 11(Özel Sayı), 217–242.
48. Şahyar Akdemir, D. (2019). Anadolu Üniversitesi öğrencilerinin kent konseyi algısı. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 41–49. https://doi.org/10.18506/anemon.428752
49. Şahyar Akdemir, D. (2020a). Kentli hakları ve kent konseyleri. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40, 149–167. https://doi.org/10.30794/pausbed.676236
50. Şahyar Akdemir, D. (2020b). Yerel demokrasi, katılım ve Türkiye Kent Konseyleri Platformu. Karadeniz Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Dergisi, 10(19), 35–54.
51. Tekeli, İ. (2020). Katılımcı demokrasi ve sivil toplum kuruluşları. Sosyal Demokrasi Derneği Yayınları.
52. Toprak, Z. (2014). Yerel yönetimler (9. Baskı). Siyasal Kitabevi.
53. United Nations. (1992). Agenda 21: Programme of action for sustainable development. United Nations Conference on Environment and Development.
54. Usta, S. ve Bilgi, E. (2017). Hemşehrilik bilinci ve kent konseyleri: Karaman ilinde bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 26, 223–252.
55. Verba, S. ve Nie, N. H. (1972). Participation in America: Political democracy and social equality. Harper & Row.
56. Wampler, B. (2007). Participatory budgeting in Brazil: Contestation, cooperation and accountability. Pennsylvania State University Press.
57. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
58. 5393 sayılı Belediye Kanunu. (2005, 13 Temmuz). Resmî Gazete (Sayı: 25874). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5393&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5