Yapay Zeka Çağında Liderliğin Dönüşümü Kavramsal bir İnceleme
Abstract
Yapay zekâ teknolojilerinin örgütsel süreçlerde yaygınlaşması, karar verme mekanizmalarını ve liderlerden beklenen rol ve yetkinlikleri dönüştürmektedir. Bu çalışmanın amacı, yapay zekânın liderlik anlayışı üzerindeki etkilerini incelemek; geleneksel ve çağdaş liderlik yaklaşımlarının bu dönüşümdeki konumunu değerlendirmek ve yapay zekâ çağında öne çıkan liderlik modellerini bütüncül bir çerçevede ortaya koymaktır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde sistematik literatür derlemesi olarak tasarlanmıştır. PRISMA 2020 ilkeleri doğrultusunda Web of Science, Scopus, TR Dizin ve Google Scholar veri tabanlarında gerçekleştirilen ve 7 Ağustos 2026 tarihinde güncellenen tarama sonucunda uygunluk ölçütlerini karşılayan 74 bilimsel çalışma tematik analiz yöntemiyle incelenmiştir. Bulgular, yapay zekânın liderliğin yerine geçmekten çok liderlik süreçlerini veri temelli, öngörülebilir ve teknolojiyle bütünleşik bir yapıya dönüştürdüğünü göstermektedir. Bu dönüşümde dijital liderlik, veri odaklı liderlik, algoritmik liderlik ve hibrit insan–yapay zekâ liderliği öne çıkmaktadır. Bununla birlikte algoritmik önyargı, şeffaflık, hesap verebilirlik, veri güvenliği ve insan denetiminin korunması temel risk alanlarını oluşturmaktadır. Çalışma, yapay zekâ türleri, liderlik kuramları, yeni liderlik modelleri, etik yönetişim ve geleceğin liderlik yetkinlikleri arasındaki ilişkileri ortak bir kavramsal çerçevede bütünleştirerek literatüre katkı sunmaktadır.
Keywords
Ethical Statement
References
- Akturan, A. (2024). Yapay zekânın işletme yönetimi ve liderlik üzerindeki etkileri: Bir literatür incelemesi. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 1305–1348. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1554856
- Avaner, T., & Çelik, M. (2021). Türkiye’de Dijital Dönüşüm Ofisi ve Yapay Zekâ Yönetimi: Büyük Veri ve Yapay Zekâ Daire Başkanlığı’nın geleceği üzerine. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 6(2), 1–18. https://doi.org/10.52539/mad.1050640
- Avolio, B. J., Sosik, J. J., Kahai, S. S., & Baker, B. (2014). E-leadership: Re-examining transformations in leadership source and transmission. The Leadership Quarterly, 25(1), 105–131. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2013.11.003
- Avolio, B. J., Walumbwa, F. O., & Weber, T. J. (2009). Leadership: Current theories, research, and future directions. Annual Review of Psychology, 60, 421–449. https://doi.org/10.1146/annurev.psych.60.110707.163621
- Aydıner Vural, Ş., Boydak Özan, M., & Akgül, R. (2025). Dönüşümcü liderliğin yapay zekâ kullanımına etkisi. Journal of Academic Social Science Studies, 18(105), 65-82. https://doi.org/10.29228/JASSS.80736
- Bass, B. M. (1985). Leadership and performance beyond expectations. Free Press.
- Baş, M. (2022). Mesleki özdeşleşme ve bilgi paylaşımı arasındaki ilişkide prososyal motivasyonun aracı, mütevazı liderliğin düzenleyici rolü. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 21(84), 1892-1908. https://doi.org/10.17755/esosder.1114553
- Blake, R. R., & Mouton, J. S. (1964). The managerial grid. Gulf Publishing.
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Leadership
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
August 31, 2026
Submission Date
June 11, 2026
Acceptance Date
August 12, 2026
Published in Issue
Year 2026 Volume: 9 Number: 2