ORTAOKUL ÖĞRENCİLERİNİN TÜRK KÜLTÜR TARİHİ AÇISINDAN HALI VE KİLİM MOTİFLERİNİN DİLİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ- PAZIRIK HALISI ÖRNEĞİ-

Öz

Geçmiş kültürlerde insanlar sembolik anlatımı yazı diline göre daha sık kullanmışlardır. Kilim ve halı sanatı diğer el sanatı dallarında olduğu gibi tarihe tanıklık etmiş ve Türk kültür tarihimizin belgesi olarak günümüze kadar gelmiştir. Bu çalışmanın amacı “El sanatlarımıza sahip çıkmak, geçmişe sahip çıkmak, geleceğe ışık tutmaktır” sözüne katkı sağlamak amacıyla ortaokul öğrencilerinin Türk kültür tarihi açısından halı ve kilim motiflerinin dili hakkındaki görüşlerini incelemektir. Tarihimizi Bozkır kültüründen günümüze getiren sanat değerlerini böyle çalışmalarla geleceğe taşımak gerekmektedir. Ortaokul öğrencilerinin sahip oldukları kültürel görüşlerini incelemenin alan yazınına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden görüşme kullanılmıştır. Çalışma grubunu; amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir örneklem oluşturmuştur. Bu kapsamda çalışma grubuna; 65 yedinci ve 32 sekizinci sınıftan olmak üzere 97 öğrenci katılmıştır. Veri toplama aracında “halı ve kilim”, “Pazırık halısı” ve bunların motiflerine yönelik hazırlanmış 4 açık uçlu soru kullanılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğrencilerin genel olarak halı ve kilimle ilgili Türk kültürünü yansıtan, el sanatı, ev eşyası ve insan yaşantısı ürünü gibi benzer özellikleri benimsedikleri görülmektedir. Pazırık halısı hakkında pek b*ilgilerinin olmadığı görülmektedir. Örnek halı ve kilim motiflerini genelde doğru yorumladıkları görülmüştür.

---

 

Anahtar Kelimeler

• Türk kültür tarihi,halı –kilim motifleri,Pazırık Halısı,ortaokul öğrencileri

References

1. KAYNAKÇAArslanoğlu, İ. (2016). Bilimsel Yöntem ve Teknikleri Ders Notları (91). Ankara.Aksoy, M. (2001). Türk Cumhuriyetlerinde ve Türkiye’de Halı-Kilim ve Mezar Taşlarındaki Mezar Damgalar, Ankara: TürkYurdu DergisiKaramağaralı, B. (1998), "Halı Sanatı Üzerine", Türk Soylu Halklarının Halı, Kilim ve Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs, Kayseri. s. 175-185
2. Deniz, B. (2005), Anadolu-Türk Halı Sanatının Kaynakları. Sanat Tarihi Dergisi. Nisan, s. 79-103Diyarbekirli, N. (1972).Hun Sanatı (140). İstanbul. Milli Eğitim Basımevi. Erbek, M. (2002). Çatalhöyük’ten Günümüze Anadolu Motifleri. Ankara. T.C Kültür Bakanlığı. Ergen, B. (2010). Yozgat Yöresi Kilim, Cicim ve Zili Örneklerinin Renk, Motif ve Kompozisyon Özellikleri. Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.Genç, R. (1998). " Kaşgarlı Mahmut'a Göre 11. Yüzyılda Türklerde Dokuma ve Yaygı İşleri", Türk Soylu Halklarının Halı, Kilim ve Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs, Kayseri. s. 131-135.Uraz, M. (1967). Türk Mitolojisi (132). İstanbul: Hüsnütabiat Matbaası.Tekçe, F. (1998). "Pazırık Halısı", Türk Soylu Halklarının Halı, Kilim ve Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs 1996, Kayseri. s. 313-320Kırzıoğlu (Görgünay), N. (1995). Altay’lardan Tuna Boyuna Türk Dünya’sında Ortak Motifler Halılar, Benzeri Dokumanlar, Giysiler, Mimari Eserlerde Değişik Eşya ve Paralarda. Ankara: Türksoy YayınlarıKırzıoğlu (Görgünay), N. (1998). "Altaylarda Pazırık Kurganı'nda Çıkan Motiflerin Anadolu ve Türk Cumhuriyetleri'nde Yaşayan İzlerinden Bazı Örnekler", Türk Soylu Halklarının Halı, Kilim ve Cicim Sanatı Uluslararası Bilgi Şöleni Bildirileri, 27-31 Mayıs, Kayseri. s. 137-150Rosanyi, L. (1971). Türklerde Halıcılık Terimleri ve Halıcılığın Menşei. Türk Kültürü Dergisi, Sayı: 103. s: 615Milli Eğitim Bakanlığı,(2014).İlköğretim 6. Sınıf Sosyal Bilgiler Ders KitabıYurtsever, M.R., H, Erkul., D. K., Morkoç. (2013).Örneklerle Sosyal Bilimlerde Araştırma Yöntem ve Teknikleri. Ankara: Detay Yayıncılık.Motif 1: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=akrep%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fwww.dekoloji.com%2Fwp-content%2Fuploads%2F2015%2F04%2FAkrep-motif.gif&pos=0&rpt=simage"& HYPERLINK "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=akrep%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fwww.dekoloji.com%2Fwp-content%2Fuploads%2F2015%2F04%2FAkrep-motif.gif&pos=0&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 2: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=a%C5%9Fk%20birle%C5%9Fim%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fwww.kilim.com%2Fimages%2FContent%2Fmotifs%2Flove_and_unison_kilim_motifs_thumb.jpg&pos=16&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 3: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=bereket%20motifi&img_url=http%3A%2F%2Fwww.siskoosman.com%2Fimages%2Fmotifs%2Fmot_fer.jpg&pos=4&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 4: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=%C3%A7engel%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fwww.kilim.com%2Fimages%2Fcontent%2Fmotifs%2Fhook_kilim_motifs_4.gif&pos=14&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 5: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=eli%20belinde%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fuqusturk.files.wordpress.com%2F2011%2F05%2Felibelinde-26.jpg&pos=1&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 6: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=el%20parmak%20tarak%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fwww.kilim.com%2Fimages%2Fcontent%2Fmotifs%2Fhand_finger_comb_kilim_motifs_1.gif&pos=19&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 7: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=g%C3%B6z%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fs-media-cache-ak0.pinimg.com%2F564x%2F12%2F0d%2Fd2%2F120dd271daa15d1dab651bca9032d367.jpg&pos=3&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 8: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=hayat%20a%C4%9Fac%C4%B1%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fs-media-cache-ak0.pinimg.com%2F236x%2F07%2F5e%2Feb%2F075eebadafecb5467090dd7b6d02585e.jpg&pos=8&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 9: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=ko%C3%A7%20boynuzu%20motifi&img_url=http%3A%2F%2Fwww.siskoosman.com%2Fimages%2Fmotifs%2Fmot_ram.jpg&pos=3&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alındı.Motif 10: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=kurt%20izi%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fwww.kilim.com%2Fimages%2FContent%2Fmotifs%2Fwolfs_mouth_kilim_motifs_thumb.jpg&pos=3&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 11: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?p=1&text=ku%C5%9F%20motifi&img_url=http%3A%2F%2Fwww.britishmuseum.org%2Fcollectionimages%2FAN00872%2FAN00872062_001_l.jpg&pos=57&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 13: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=p%C4%B1trak%20im%20motifi&img_url=http%3A%2F%2Fimg.webme.com%2Fpic%2Fs%2Fsevgibilal%2Fimg154c.jpg&pos=3&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 14: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=sa%C3%A7%20ba%C4%9F%C4%B1%20motifi&img_url=http%3A%2F%2Fi1.wp.com%2Fanadoluturkmenleri.com%2Fwp-content%2Fuploads%2F2016%2F02%2Fmotifler_sac_bagi.jpg%3Fresize%3D665%252C120&pos=0&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 15: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?p=2&text=su%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fevhayat.com%2Fwp-content%2Fuploads%2F2015%2F07%2Fsu-yolu-motifi-150x95.jpg&pos=61&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 16: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?p=4&text=y%C4%B1ld%C4%B1z%20kilim%20motifi&img_url=https%3A%2F%2Fupload.wikimedia.org%2Fwikipedia%2Fcommons%2Fthumb%2F7%2F70%2FTurkish_carpet.jpg%2F700px-Turkish_carpet.jpg&pos=123&rpt=simage&lr=11503"lr=11503 2017 adresinden alınmıştır.Motif 17: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=paz%C4%B1r%C4%B1k%20hal%C4%B1s%C4%B1&img_url=https%3A%2F%2Farhivurokov.ru%2Fvideouroki%2Fhtml%2F2014%2F05%2F14%2F98681813%2Fimg5.jpg&pos=1&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 18: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=paz%C4%B1r%C4%B1k%20hal%C4%B1s%C4%B1&img_url=https%3A%2F%2Fdepts.washington.edu%2Fsilkroad%2Fmuseums%2Fshm%2Fshm06222_th.jpg&pos=18&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 19: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=paz%C4%B1r%C4%B1k%20hal%C4%B1s%C4%B1&img_url=https%3A%2F%2Fs-media-cache-ak0.pinimg.com%2F236x%2Fc1%2F32%2F43%2Fc1324393d6bf0fe636089b3a43d471de.jpg&pos=7&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.Motif 20: "https://yandex.com.tr/gorsel/search?text=paz%C4%B1r%C4%B1k%20hal%C4%B1s%C4%B1&img_url=https%3A%2F%2Fxn--b1apmj9c.xn--p1ai%2Fblog%2Fwp-content%2Fuploads%2F2015%2F07%2Fkak-pravilno-sobrat-informaciyu-o-svoem-kovre-foto-5.jpg&pos=9&rpt=simage"rpt=simage 2017 adresinden alınmıştır.