Research Article

ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS)

Volume: 4 Number: 2 December 30, 2025
Altay Fırat *
EN TR

ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS)

Abstract

Kuzey Kıbrıs’ta çam ormanlarının sürekliliğini tehdit edip baskı altında bulunduran biyolojik unsurların başında, böcek zararlıları gelmektedir. Bu zararlı unsurların başında ise, Çam kese böceği (Thaumetopoea pityocampa Schiff Thaumetopoea wilkinsoni Tams) önemli bir yer teşkil etmektedir. Çam kese böceği coğrafik dağılış açısından özellikle Akdeniz, Ege ve Marmara bölgelerindeki çam ormanlarında önemli derecede zararlı etkilere neden olan bir böcektir. Predatör (avcı, yırtıcı) böcekler (Calosoma sycophanta L.), hem Çam kese böceği tırtıllarını ve hem de onların yumurtalarının izlerini takip ederek onları yiyerek yok ettikleri tespit edilmiştir. 2013 yılında Kuzey Kıbrıs’ta laboratuvar çalışmalarına başlanmış, süreç içerisinde bu çalışmalar kesintilere uğramakla birlikte, Orman zararlılarına karşı predatör böcekler bu gün belli bölgelerde kullanılmaya başlanmıştır. Bu avcı böcekler bugün Kuzey Kıbrıs’ta entegre mücadelede doğal biyolojik mücadele yöntemi olarak KKTC Orman Dairesi ve yardımcı diğer bir kuruluş tarafından yaygınlaştırılarak uygulanmaya çalışılmaktadır. Yapılan araştırma ve görüşmeler neticesinde Güney Kıbrıs Rum Yönetiminde bu uygulamanın yapılmadığı da tespit edilmiştir. Sonuç olarak; entegre mücadele içerisinde büyük öneme haiz olan biyolojik mücadele yöntemi, orman yangınları ile yok olan veya diğer böceklerin olumsuz etkilerine maruz kalıp zayıf düşen ormanlarımızı koruyarak, küresel ısınma ve buna bağlı oluşan iklim değişikliği nedeni ile çöl olma tehlikesiyle karşı karşıya kalan Kuzey Kıbrıs’ta acil plan önlemlerine yardımcı bir yöntem olacağı öngörülmektedir.

Keywords

Entegre mücadele, predatör, biyolojik mücadele, Calosoma sycophanta, Thaumetopoea pityocampa.

Ethical Statement

Yazar, çalışmanın etik açıdan herhangi bir sorun içermediğini ve araştırma ve yayın etiğinin dikkatlice değerlendirildiğini, diğer kişi, kurum veya kuruluşlarla herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan eder.

References

  1. Erdem, R. (1976). Ormanın faydalı ve zararlı böcekleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesi Yayınları.
  2. Erkan, N. (2018). Çam kese böceği zararının kızılçam büyümesi üzerindeki etkisinin beş yıllık sonuçları. Ormancılık Araştırma Dergisi, 5(2), 135-142.
  3. Fırat, A. (2020). Sürdürülebilir ormancılık. Okman, ISBN: 978-9925-584-03-1
  4. Gnatzy, W., & Tautz, J. (2023). Insekten erfolgs modelle der evoluation, Erişim adresi: https://www.zobodat.at/pdf/Jahrbuch-Nassauischen-Verein-Naturkunde_145_0007-0036.pdf
  5. Hakyemez, A., Cebeci, H. H., Arslangündoğdu, Z., Ayberk, H., Hizal, E., Beşkardeş, V., ... & Eser, A. (2024). Dünden bugüne orman entomolojisi ve koruma disiplinindeki gelişmeler. İstanbul Orman Fakültesinin 100 Yılı , Turgay Akbulut,Türker Dündar,Vedat Beşkardeş, Editor, Istanbul University-Cerrahpaşa.
  6. Haber Kıbrıs (2023). Çam kese böceklerine karşı terminatör böcekler doğaya bırakıldı. https://haberkibris.com/cam-kese-boceklerine-karsi-terminator-bocekler-dogaya-birakildi-1524-2023-03-22.html
  7. Kanat, M., & Mol, T. (2008). The effect of Calosoma sycophanta L.(Coleoptera: Carabidae) feeding on the pine processionary moth, Thaumetopoea pityocampa (Denis & Schiffermüller)(Lepidoptera: Thaumetopoeidae), in the laboratory. Turkish Journal of Zoology, 32(4), 367-372.
  8. Kıbrıs Gazetesi (2025). Bakan Çavuş: Ormanlara sahip çıkmak hepimizin ortak sorumluluğu. https://kibrisgazetesi.com/bakan-cavus-ormanlara-sahip-cikmak-hepimizin-ortak-sorumlulugu/
  9. K.K.T.C. Meteoroloji Dairesi (2025). Kıbrıs iklimi. http://kktcmeteor.org/meteorolojikbilgi/kibris-iklimi
  10. Lowe S., Browne M., Boudjelas S., De Poorter M. (2000). 100 of the world’s worst invasive alien species. https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/2000-126.pdf
APA
Fırat, A. (2025). ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS). INTERNATIONAL JOURNAL OF SU-AY DEVELOPMENT ASSOCIATION, 4(2), 64-82. https://izlik.org/JA75PD63ZB
AMA
1.Fırat A. ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS). IJOSDA. 2025;4(2):64-82. https://izlik.org/JA75PD63ZB
Chicago
Fırat, Altay. 2025. “ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS)”. INTERNATIONAL JOURNAL OF SU-AY DEVELOPMENT ASSOCIATION 4 (2): 64-82. https://izlik.org/JA75PD63ZB.
EndNote
Fırat A (December 1, 2025) ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS). INTERNATIONAL JOURNAL OF SU-AY DEVELOPMENT ASSOCIATION 4 2 64–82.
IEEE
[1]A. Fırat, “ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS)”, IJOSDA, vol. 4, no. 2, pp. 64–82, Dec. 2025, [Online]. Available: https://izlik.org/JA75PD63ZB
ISNAD
Fırat, Altay. “ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS)”. INTERNATIONAL JOURNAL OF SU-AY DEVELOPMENT ASSOCIATION 4/2 (December 1, 2025): 64-82. https://izlik.org/JA75PD63ZB.
JAMA
1.Fırat A. ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS). IJOSDA. 2025;4:64–82.
MLA
Fırat, Altay. “ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS)”. INTERNATIONAL JOURNAL OF SU-AY DEVELOPMENT ASSOCIATION, vol. 4, no. 2, Dec. 2025, pp. 64-82, https://izlik.org/JA75PD63ZB.
Vancouver
1.Altay Fırat. ÇAM KESE BÖCEĞİ İLE ENTEGRE MÜCADELEDE CALOSOMA’NIN YERİ VE ÖNEMİ (KUZEY KIBRIS). IJOSDA [Internet]. 2025 Dec. 1;4(2):64-82. Available from: https://izlik.org/JA75PD63ZB