Research Article

TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR

Volume: 3 Number: 1 July 21, 2019
  • Yaprak Özel *
EN TR

TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR

Abstract

Türk kültürünün ilk yaşam biçimi göçebe hayattır. Göçebe hayatın getirisi olan ilk geçici mekânları ise çadırlardır. Türk evi kültürünün ilk temellerinin atıldığı bu geçici ilk ev mekânlarının plan şemaları incelendiğinde Türk evinin plan şeması ile benzerlikler görülmektedir. Göçebe hayat tarımın başlangıcı ve yer-leşik hayat geçilmesi ile büyük oranda sona ermiştir.  Dış çevre koşulları Asya’nın steplerinin zor topoğrafik yapısı nedeni ile kurulan çadır sistemlerinde merkeze dönük dışa kapalı içe dönük bir mekân kurulumu görülmektedir. Bu kurulum sistemi Türk evinin plan yerleşimini de etkilemiş yine odalar orta ana bir mekân çevresinde yerleşmiş genel yapı olarak da içe dönük bir yaşam sistemi oluşturulmuştur. 

Geçici ilk mekândan sonra yerleşik hayatın ilk yapılaşmaları bir merkez veya meydana yönelik dağınık ve düzensiz bir biçimde oluşturulmuştur. Merkezdeki dini yapı veya meydana en hızlı şekilde ulaşılabilecek kısa çıkmaz sokak olarak adlandırılan yollar ile bağlantılar kurulmuştur. İç mekân kurulumu da aynı şekil-de merkeze odaklı, ana bir orta mekân çevresinde oluşturulmuş odalardan oluşmaktadır. Kültür, gelenekler, inançlar ve değişen yaşam biçimleri gibi etken-ler ile Türk evinde iç mekân kurguları gelişmiş ve değişmiştir. Bu değişim ile ortaya çıkan Türk evindeki çıkma kavramı içe dönük bir yerleşimi olmasına rağmen iç mekândaki alan yetersizliği ve ihtiyaçların artması, surlar veya duvar-lar arasına sıkışma, daha sosyal bir yaşama geçiş, dış çevre ile iletişimin artması gibi nedenlerle Türk evinin gerek kısmi gerekse tamamen sokağa doğru uzanan çıkmalar olarak görülmektedir. Bu çalışmanın amacı Geleneksel Türk evindeki çıkma tiplerinin plan şemaları ve malzeme tiplerine göre sınıflandırılması ve kültürel gelişimin mekân oluşumuna etkisinin ortaya konmasıdır.

Keywords

References

  1. Bektaş, C.( Ağustos 1996), “Türk Evi”, Yapı Kredi Yayınları, İstanbul
  2. Cansever, T. (2002) , “Türk Evinin Mimarisi”, Ankara
  3. Çetin Y. “Geleneksel Türk Evinde Cumba” Sanat Tarihi Dergisi: 18-27
  4. Eldem, S.H. , (1984), “Türk Evi”, Cilt 1, İstanbul: Güzel Sanatlar Matbaa-sı
  5. Eldem, S.H. , “Türk Mimari Eserleri”, Cilt 1, İstanbul: Tifdruk Matbaacı-lık
  6. Eldem, S.H. (1973), “Köşkler, Kasırlar”, Cilt 1, İstanbul: Milli Eğitim Ba-sımevi
  7. Evren M. , (1959), “Türk Evinde Çıkma” İstanbul: Fakülteler Matbaası.
  8. Günay, R. (2002), “Geleneksel Ahşap Yapılar sorunları ve çözüm yolla-rı”, Birsen Yayınevi, İstanbul, 127-133

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

-

Journal Section

Research Article

Authors

Yaprak Özel * This is me

Publication Date

July 21, 2019

Submission Date

February 4, 2019

Acceptance Date

June 25, 2019

Published in Issue

Year 2019 Volume: 3 Number: 1

APA
Özel, Y. (2019). TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR. International Journal of Social And Humanities Sciences, 3(1), 143-160. https://izlik.org/JA32SP64SH
AMA
1.Özel Y. TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR. IJSHS. 2019;3(1):143-160. https://izlik.org/JA32SP64SH
Chicago
Özel, Yaprak. 2019. “TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR”. International Journal of Social And Humanities Sciences 3 (1): 143-60. https://izlik.org/JA32SP64SH.
EndNote
Özel Y (July 1, 2019) TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR. International Journal of Social And Humanities Sciences 3 1 143–160.
IEEE
[1]Y. Özel, “TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR”, IJSHS, vol. 3, no. 1, pp. 143–160, July 2019, [Online]. Available: https://izlik.org/JA32SP64SH
ISNAD
Özel, Yaprak. “TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR”. International Journal of Social And Humanities Sciences 3/1 (July 1, 2019): 143-160. https://izlik.org/JA32SP64SH.
JAMA
1.Özel Y. TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR. IJSHS. 2019;3:143–160.
MLA
Özel, Yaprak. “TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR”. International Journal of Social And Humanities Sciences, vol. 3, no. 1, July 2019, pp. 143-60, https://izlik.org/JA32SP64SH.
Vancouver
1.Yaprak Özel. TÜRK EVİNDE SOKAĞA UZANAN İÇ MEKÂNLAR: ÇIKMALAR. IJSHS [Internet]. 2019 Jul. 1;3(1):143-60. Available from: https://izlik.org/JA32SP64SH