Review Article

Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi

Volume: 18 Number: 3 December 31, 2025
TR EN

Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi

Abstract

Teknolojik gelişmeler ve beraberinde ortaya çıkan uygulamalar, tüketicilerle iletişim kurma ve değer yaratma gibi süreçlerde önem kazanmaya devam etmektedir. Özellikle hizmet sektöründe, bireylerin kendilerini değerli hissetmelerini sağlamak adına işletmeler teknolojik yeniliklerden faydalanma eğilimindedir. Hizmet sektörü içerisinde değerlendirilen bankacılık alanında da teknolojik uygulamalar giderek yaygınlaşmaktadır. Kullanıcıların bankacılıkla ilgili işlemlerini kolaylaştırmak için uygulamaya konulan teknolojilerin, olumlu etkilerinin yanında olumsuz etkilerinin de olup olmadığını araştıran çeşitli çalışmalar literatürde yer almaktadır. Özellikle bankacılık sektöründe hizmet robotları gibi uygulamaların giderek antropomorfizm kavramının yaygınlaşmasına neden olabilmesi, kişilerde Tekinsiz Vadi Teorisi hissini uyandırabilmektedir. Çünkü bankacılık alanında hizmet robotlarının antropomorfizmle insansı davranışlar sergilemesi, insanlarda güven duygusunu zedeleyebilmekte ve tekinsiz vadi teorisinin geçerli olmasına neden olabilmektedir. Belirtilen üç konuyla alakalı yerli ve yabancı literatürde gerçekleştirilen makalelerin içerik analizinin yapılması araştırmanın temel amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı kapsamında 01.07.2024- 31.07.2024 tarihleri arasında “Google Akademik” veri tabanında taramalar gerçekleştirilmiş ve toplamda 50 adet açık erişim makaleye ulaşılmıştır. Makalelerin 34’ü hizmet robotları, 12’si antropomorfizm ve dördü ise tekinsiz vadi teorisiyle alakalıdır. Çalışmaların 49’u İngilizce ve biri ise Türkçe literatürde hazırlanmıştır. Türkçe hazırlanan çalışma ise antropomorfizm ile ilgilidir. “Bankacılık sektöründe hizmet robotları ile antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi arasında nasıl bir ilişki vardır?” sorusu kapsamında bulgular, hizmet robotlarının antropomorfik özelliklerinin kullanıcıların olumlu algısını ve hizmet deneyimini artırdığını; ancak tekinsiz vadi etkisinin, insansı özellikler belirli bir eşiği aşınca rahatsızlık ve güvensizlik yaratabileceğini ortaya koymaktadır. Bu nedenle, bankacılıkta hizmet robotlarının etkin kullanımı için antropomorfizm düzeyinin dengelenmesi ve tekinsiz vadi etkisinin minimize edilmesi gerektiği söylenebilir. Türkiye’de, Türkçe olarak hazırlanan çalışmaların sayısının azlığı dikkate alındığında, özellikle Türkçe literatürde bankacılık sektörüyle alakalı farklı uygulamaları kapsayan veya Web of Science (Wos), Sciencedirect vb. veri tabanlarını kapsayan bildiri, kitap ve tezleri de içeren çalışmaların nitel ve nicel yöntemlerle çalışmaların yapılabileceği önerilmektedir.

Keywords

References

  1. Abildtrup, A. (2024). The rise of robotic process automation in the banking sector: Streamlining operations and improving efficiency. Journal of Computing and Natural Science, 4(1), 31-40.
  2. Al-Ababaneh, H. A., Borisova, V., Zakharzhevska, A., Tkachenko, P. & Andrusiak, N. (2023). Performance of artificial intelligence technologies in banking institutions. Wseas Transactions on Business and Economics, 20, 307-317.
  3. Al-abedallat, A. Z., Jaafreh, A. B. & Alshbib, D. K. (2021). The automation of robotic processes in Jordanian banks: Obstacles and applications. European Scientific Journal, 17(21), 350-365.
  4. Alqutub, K. (2023). Customers adaptation of e-banking services; extending tam through anthropomorphism in Saudi Arabia. International Journal of Scientific Research and Management, 11(10), 5249-5262.
  5. Amelia, A., Mathies, C. & Patterson, P. G. (2022). Customer acceptance of frontline service robots in retail banking: A qualitative approach. Journal of Service Management, 33(2), 321-344.
  6. Aubel, M., Pikturniene, I. & Joye, (2022). Risk perception and risk behavior in response to service robot anthropomorphism in banking. Central European Management Journal, 30(2), 26-42.
  7. Bagana, B. D., Irsad M. & Santoso, I. H. (2021). Artificial intelligence as a human substitution? Customer's perception of the conversational user interface in banking industry based on utaut concept. Review of Management and Entrepreneurship, 5(1), 33-44.
  8. Bahoo, S., Cucculelli, M., Goga, X. & Mondolo, J. (2023). Artificial intelligence in Finance: A comprehensive review through bibliometric and content analysis. SN Business & Economics, 4, 23(1-46).

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Banking and Insurance (Other), Technology Management

Journal Section

Review Article

Publication Date

December 31, 2025

Submission Date

May 7, 2025

Acceptance Date

September 1, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 18 Number: 3

APA
Akbaş Tuna, A. (2025). Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi. International Journal of Social Inquiry, 18(3), 621-644. https://doi.org/10.37093/ijsi.1694286
AMA
1.Akbaş Tuna A. Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi. ijsi. 2025;18(3):621-644. doi:10.37093/ijsi.1694286
Chicago
Akbaş Tuna, Ayşen. 2025. “Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm Ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi”. International Journal of Social Inquiry 18 (3): 621-44. https://doi.org/10.37093/ijsi.1694286.
EndNote
Akbaş Tuna A (December 1, 2025) Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi. International Journal of Social Inquiry 18 3 621–644.
IEEE
[1]A. Akbaş Tuna, “Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi”, ijsi, vol. 18, no. 3, pp. 621–644, Dec. 2025, doi: 10.37093/ijsi.1694286.
ISNAD
Akbaş Tuna, Ayşen. “Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm Ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi”. International Journal of Social Inquiry 18/3 (December 1, 2025): 621-644. https://doi.org/10.37093/ijsi.1694286.
JAMA
1.Akbaş Tuna A. Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi. ijsi. 2025;18:621–644.
MLA
Akbaş Tuna, Ayşen. “Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm Ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi”. International Journal of Social Inquiry, vol. 18, no. 3, Dec. 2025, pp. 621-44, doi:10.37093/ijsi.1694286.
Vancouver
1.Ayşen Akbaş Tuna. Bankacılık Sektöründe Hizmet Robotları, Antropomorfizm ve Tekinsiz Vadi Teorisi Konulu Çalışmaların İçerik Analizi. ijsi. 2025 Dec. 1;18(3):621-44. doi:10.37093/ijsi.1694286

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

26134 26133     Content on this site is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International license.

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------