Çok Sayıda Kişiyi Etkileyen İdari İşlemlerde İdari Usule Katılım

Abstract

İdari işlemler, bazen yetkili idari makam ya da organın çok sayıda kişiyi etkileme iradesinin yansıması olarak ortaya çıkar. Örneğin genel düzenleyici işlemler ya da “genel karar” olarak nitelenen işlemlerde bu iradeyi açıkça görmek mümkündür. Bunun yanı sıra, bireysel nitelikteki idari işlemlerin dahi yalnızca işlemin doğrudan muhatabı olan tek bir kişi üzerinde etki doğurduğunu ifade etmek her zaman mümkün değildir. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin “Çok Sayıda Kişiyi Etkileyen İdari Usuller Hakkında Üye Devletlere Yönelik R (87) 16 Sayılı Tavsiye Kararı, çalışmamızın konusunu oluşturan işlemlerde ilgililerin katılımını üç farklı kategori altında ele almış ve hakkın temsilci vasıtasıyla kullanılmasına ilişkin hükümlere de yer vermiştir. Tavsiye Kararı’nda idari usulde katılım – dinlenilme hakkı ilişkisinden söz edilmemiştir. Fakat her şeyden önce belirtmek gerekir ki; idari işlem nedeniyle “bireyselleştirilebilir” bir olumsuz etkiye maruz kalma ihtimali olanlara dinlenilme hakkı tanınmalıdır. Bu hak, her ne kadar sınırlı bir katılım olanağı tanıyor gözükse de; esasında idari usule katılımın en yoğun biçimini oluşturmaktadır. Tesis edilmesi planlanan idari işlemden bir şekilde etkilenme ihtimali olan diğer ilgililerin ise farklı katılım araçlarından yararlandırılması gerekir. Bu araçlar, ilgililere işlemin meydana gelmesi sürecinde dinlenilme hakkı kadar yoğun bir koruma sağlamayı hedeflemez. Bunlar daha ziyade istişare ya da ikna işlevine sahiptir.

Keywords

• İdari usul
• çok sayıda kişiyi etkileyen işlem
• katılım
• dinlenilme hakkı
• temsil.

Participation in Administrative Procedure in Administrative Acts Affecting a Large Number of Persons

Abstract

Administrative acts sometimes emerge as a reflection of the intention of the competent administrative authority or body to influence a large number of persons. For example, it is possible to clearly see this intention in general regulatory acts or acts characterised as “general decisions”. In addition, it is not always possible to state that even administrative acts of an individual nature have an effect only on a single person who is the direct addressee of the act. Recommendation No. R (87) 16 of the Committee of Ministers of the Council of Europe to Member States on Administrative Procedures Affecting a Large Number of Persons analyses the participation of the persons concerned in administrative procedures under three different categories and includes provisions on the exercise of the right through a representative. The Recommendation does not mention the relationship between participation and the right to be heard in administrative procedures. However, first of all, it should be noted that the right to be heard should be granted to those who are likely to be subjected to an “individualisable” adverse effect due to administrative action. Although this right may seem to provide a limited opportunity for participation, it actually constitutes the most intensive form of participation in the administrative procedure. Other interested parties who are likely to be affected in some way by the planned administrative action should benefit from different participation instruments. These instruments do not aim to provide the interested parties with as intensive protection as the right to be heard in the process of the procedure. Rather, they have the function of consultation or persuasion.

Keywords

• Administrative procedure
• administrative proceedings affecting a large number of persons
• participation
• right to be heard
• representation.

References

1. Akyılmaz, Bahtiyar, “İyi Yönetim ve Avrupa iyi Yönetim Yasası”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 1-2, 2003, s. 143-158. (İyi Yönetim)
2. Akyılmaz, Bahtiyar, İdari Usul İlkeleri Işığında İdari İşlemin Yapılış Usulü, Yetkin yayınları, Ankara, 2000. (İdari İşlem)
3. Akyılmaz, Bahtiyar; Sezginer, Murat; Kaya, Cemil, Türk İdare Hukuku, 15. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara, 2022.
4. Alan, Nuri, “İdari Usul ve İdari Yargı”, Danıştay Dergisi, Yıl 30, Sayı 102, s. 3-15.
5. Alder, John, General Principles of Constitutional and Administrative Law, Fourth Edition, Palgrave Macmillan, Basingstoke, 2002.
6. Azrak, Ali Ülkü, Umumi İdari Usulün Teorik Esasları ve Çeşitli Hukuk Sistemlerinde Gelişimi, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1964.
7. Barnes, Javier, “Administrative Procedure” The Oxford Handbook of Comparative Administrative Law, Ed. Peter Cane, Herwig Ch Hofmann, Eric C Ip, Peter L Lindseth, Oxford University Press, New York, 2021, s. 830-855.
8. Bereket, Zuhal, Hukukun Genel İlkeleri ve Danıştay, Yetkin Yayınları, Ankara, 1996, s. 26-28.

9. Bignami, Francesca, “Three Generations of Participation Rights Before the European Commission”, Law and Contemporary Problems, Cilt 68, Sayı 1, 2004, s. 61-83.
10. Cananea, Giacinto Della, Due Process of Law Beyond the State: Requirements of Administrative Procedure, Oxford University Press, Oxford, 2016.
11. Cane, Peter, Administrative Law, Fifth Edition, Oxford University Press, Oxford, 2011.
12. Craven, Greg, “Legislative Action by Subordinate Authorities and the Requirement of a Fair Hearing”, Melbourne University Law Review, Cilt 16, Sayı 3, 1988, s. 569-602.
13. Çebi-Buğdaycı, Melike Özge, “İdari Usul Hukukunda “Temsil Hakkı””, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, Yıl 7, Sayı 2022/2: Prof. Dr. M. Fatih Uşan’a Dekanlıkta 10. Yıl Anısına Teşekkür Armağanı, 2022, s. 397-434.
14. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, Çevresel Etki Değerlendirmesi Çalıştayı Sonuç Bildirgesi, 15-17 Nisan 2019, s. 11.
15. Davis, Kenneth Culp, “The Requirement of Opportunity to be Heard in the Administrative Process”, Yale Law Journal, Cilt 51, Sayı 7, 1942, s. 1093-1142
16. Freeman, Jody, “Collaborative Governance in the Administrative State”, UCLA Law Review, Cilt 45, Sayı 1, 1997, s. 3-98.
17. Gemalmaz, Mehmet Semih; Doğru, Osman, “Federal Almanya Cumhuriyeti İdari Usul Yasası (1976)”, İdare ve Hukuk İlimleri Dergisi, Cilt 9, Sayı 1-3, 1988, s. 127-146.
18. Genel İdari Usul Kanunu Tasarısı-2008, Maltepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 7, Sayı 2, s. 187-237.
19. Gözler, Kemal, İdare Hukuku, Cilt I, 3. Baskı Ekin Yayınevi, Bursa, 2019.
20. Gündüz, Fatma Ebru, İdari Davalarda Ehliyet ve Husumet, Yetkin Yayınları, Ankara, 2016.
21. Hacımuratlar, Zeliha, İdari Usule Katılım, Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Kamu Hukuku (İdare Hukuku) Anabilim Dalı, 2011.
22. Kanlıgöz, Cihan, “Katılımcı Demokrasi ya da "İdari Usul Kanunu Hazırlığı" Uluslararası Sempozyumu Üzerine”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt 45, Sayı 1-4, 1996, s. 167-183.
23. Karahanoğulları, Onur, İdarenin Hukukla Kavranması: Yasallık ve İdari İşlemler, 3. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2015.
24. Kuntbay, İhsan, “İdarenin İşlemleri Karşısında Bireyin Korunması Hakkında Karar”, Amme İdaresi Dergisi, Cilt 11, Sayı 4, 1978, s. 3-11.
25. Möllers, Christoph, “European Governance: Meaning and Value of A Concept”, Common Market Law Review, Cilt 43, Sayı 2, 2016, s. 313-336.
26. Mustafa, Areean, “Comprehension of The Principle of Good Administration in The Framework of EU Administrative Law”, Journal of University of Human Development, Cilt 3, Sayı 1, 2017, s. 259-267.
27. Örücü, Esin, “Avrupa Hukukunda İdare Hukukunun Genel İlkeleri”, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, Cilt 9, Sayı 1-3, 1988, s. 243-254.
28. Özay, İl Han, Günışığında Yönetim, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2004.
29. Özkan, Gürsel, Demokratik Yönetime Geçiş - 21. Yüzyıl Türkiyesi İçin Bir Kanun Önerisi, Tutibay Yayınları, Ankara, 2001.
30. Rose-Ackerman, Susan, Citizens and technocrats: an essay on trust, public participation, and government legitimacy, Comparative Administrative Law, Ed. Susan Rose-Ackerman, Peter L. Lindseth and
31. Blake Emerson, Edward Elgar Publishing, 2017, s. 251-267.
32. Schwartz, Bernard, Introduction to American Administrative Law, Pitman Publishing, London, 1958.
33. Stoyanova, Donka, “Issuance of Administrative Acts by Bulgarian Authorities: Procedural Requirements Regarding the Participation of the General Public in the Process and Common Violations as Seen by National Courts”, Rocznik Administracji Publicznej, Sayı 3, 2017, s. 393-404.
34. Türk, Alexander Heinrich, “Administrative Law and Fundamental Rights”, Research Handbook on EU Law and Human Rights, Ed. Sionaidh Douglas-Scott, Nicholas Hatzis. Edward Elgar Publishing, 2017, s. 120-138.
35. Wade, William; Forsyth, Christopher, Administrative Law, 11th Edition, Oxford University Press, New York, 2014.
36. ONLINE KAYNAKLAR:
37. https://www.global-regulation.com/translation/spain/615483/law-39-2015%252c-on-1-october%252c-of-the-common-administrative-procedure-of-the-public-administrations.html (01.05.2023).
38. https://www.minfin.bg/upload/19333/Code_of_Administrative_Procedure.pdf (03.05.2023)
39. https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=09000016804eaa5c (07.05.2023).
40. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02011L0092-20140515 (11.05.2023).
41. https://search.coe.int/cm/Pages/result_details.aspx?ObjectId=09000016804ca335#globalcontainer (11.05.2023).
42. https://www.bmi.bund.de/SharedDocs/downloads/EN/gesetztestexte/VwVfg_en.pdf?__blob=publicationFile&v=2 (03.05.2023).
43. https://www.riigiteataja.ee/en/eli/527032019002/consolide#para13 (01.05.2023).
44. http://www.parliament.am/library/varchakaniravaxaxtum19/Italy.pdf (01.05.2023).
45. https://www.boe.es/buscar/act.php?id=BOE-A-2015-10565 (01.05.2023).
46. https://rm.coe.int/16804dec56 (03.05.2023).
47. https://unece.org/DAM/env/pp/documents/cep43e.pdf (11.05.2023).