GRİ SAÇLAR, DİJİTAL İZLER: YAŞLILIK VE SOSYAL MEDYA ÜZERİNE AKADEMİK LİTERATÜRÜN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Year 2025, Volume: 10 Issue: 2, 778 - 798, 12.12.2025

Semanur Sivritepe , Cansu Birin Atılgan

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1736645

Abstract

Yaşlı bireylerin sosyal ilişkilerini devam ettirebilmek ve gündemi takip edebilmek amacıyla sosyal medya kullanım oranlarının gün geçtikçe arttığı görülmektedir. Sosyal medya sayesinde ileri yaş birey kendisini daha dinç, enerjik ve mutlu hissedebilmekte yalnızlık kaygısı azalabilmektedir. Özellikle Covid 19 pandemisinin yaşandığı, eve kapanmanın ve yalnızlaşmanın arttığı bu dönemde yaşlılar için de sosyal medya çok önemli bir iletişim aracı haline gelmiştir. Yaşlı nüfusun sosyal medya kullanım oranlarının gittikçe artması, yaşlılık olgusu ile sosyal medya arasındaki ilişkinin bilimsel düzlemde incelenmesini giderek daha önemli hale getirmektedir. Bu çalışmada yaşlılık ve sosyal medya kavramlarıyla ilgili yayımlanan eserlerin bibliyometrik analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda 5.10.2024 tarihinde Web of Science veri tabanında detaylı araştırma yapılmıştır. Veri tabanında araştırma yapmak için kullanılan arama kelimeleri “elderly” ve “social media” veya “old person” ve “social media” veya “older people” ve “social media” veya “older adult” ve “social media” veya “oldie” ve “social media” veya “old age” ve “social media” veya “senior citizen” ve “social media” olarak seçilmiştir. Seçilen anahtar kelimeler veri tabanında bütün alanlar sınırlaması yapılarak aratılmıştır. Tarama sonucunda, 2010-2024 yılları arasında yayınlanan 859 çalışma verisi elde edilmiştir. Detaylı inceleme sonrası elde edilen veriler Vosviewer bibliyografik analiz programına aktarılmış ve çeşitli analizler yapılmıştır. Yapılan analizlerde çalışmaların en fazla 153 yayın ile 2022 yılında yapıldığı görülmüştür. En çok çalışmaların ise Amerika Birleşik Devletleri (167 çalışma) ve Çin’de (144 çalışma) yapıldığı belirlenmiştir. Çalışma sonucunda; yaşlılık ve sosyal medya konularını bir arada çalışan araştırmacıların bu konuyu en çok Covid-19 ile bağlantılı olarak incelediği anlaşılmaktadır. Bu yüzden en fazla kullanılan anahtar kelimelerin social media (sosyal medya), older adults (yaşlı yetişkinler) ve Covid-19 olduğu sonucuna varılmıştır.

Keywords

Yaşlılık , sosyal medya , bibliyometrik analiz , web of science , vosviewer

GREY HAIR, DIGITAL TRACES: A BIOMETRIC ANALYSIS OF ACADEMIC LITERATURE ON AGEING AND SOCIAL MEDIA

Abstract

It is observed that the rate of social media use among elderly individuals has been increasing, as it helps them maintain social relationships and stay informed about current events. Through social media, older adults can feel more energetic, lively, and happy, while their sense of loneliness may decrease. Especially during the Covid-19 pandemic—a time of isolation and home confinement—social media became a crucial communication tool for the elderly. The rising use of social media among the aging population highlights the growing need to explore the relationship between aging and social media on a scientific level. This study aims to conduct a bibliometric analysis of publications related to aging and social media. To achieve this, a detailed search was carried out in the Web of Science database on October 5, 2024. The search words used to search the database were ‘elderly’ and ‘social media’ or ‘old person’ and ‘social media’ or ‘older people’ and ‘social media’ or ‘older adult’ and ‘social media’ or “oldie” and ‘social media’ or ‘old age’ and ‘social media’ or ‘senior citizen’ and ‘social media’. The search was conducted across all fields. As a result, 859 studies published between 2010-2024 were obtained. After detailed examination, the data obtained were transferred to the Vosviewer bibliographic analysis programme and various analyses were made. In the analyses, it was seen that the most studies were conducted in 2022 with 153 publications. In addition, it was determined that the studies were mostly conducted in the United States (167 studies) and China (144 studies). As a result of the study; it is understood that researchers working on aging and social media issues together examine this issue mostly in connection with Covid-19. Therefore, it was concluded that the most commonly used keywords were social media, older adults and Covid-19.

Keywords

old age , social media , bibliometric analysis , web of science , vosviewer

References

• Abay, A. R. (2007). Yaşlılık olgusuna nasıl bakmalı?. Mustafa Kemal Şan (Ed.), Sosyoloji Yazıları I Sakarya Üniversitesi Sosyoloji Bölümü Ortak Çalışması. (s. 269-281). İstanbul: Kızılelma Yayıncılık.
• Ak, M. (2016). Yaşlılık Olgusu Üzerine Uygulamalı Bir Araştırma. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9 (42), 1019-1028.
• Akçay, R. C. (2011). Yaşlılık Kavramlar ve Kuramlar. İstanbul: Kriter Yayınları.
• Akın, G. (2006). Her Yönüyle Yaşlılık. Ankara: Palme Yayıncılık.
• Akyıldız, N. (1999). Sağlıklı Yaşlanma. İstanbul: Ya-Pa Yayıncılık.
• Baran, A. G, Kalınkara, V., Aral, N., Akın, G., Baran, G. ve Özkan, Y., (2005). Yaşlı ve Aile İlişkileri Ankara Örneği. Ankara: Aile ve Sosyal Araştırmalar Genel Müdürlüğü Yayınları, Yayın No, 127.
• Canatan, A. (2008). Sosyal Yönleriyle Yaşlılık. Ankara: Palme Yayıncılık.
• Demirbilek, S. (2005). Sosyal Güvenlik Sosyolojisi. İzmir: Legal Yayıncılık.
• Dirik, D., Eryılmaz, İ. ve Erhan, T. (2023). Post-truth kavramı üzerine yapılan çalışmaların VOSviewer ile bibliyometrik Analizi. Sosyal Mucit Academic Review, 4(2), 164-188.
• Donthu, N., Kumar, S., Mukherjee, D., Pandey, N. & Lim, W. M. (2021). How to conduct a bibliometric analysis: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 133, 285-296.
• Eker, A., Soylu, S. ve Kabacık, M. (2023). Yiyecek ve koku konulu çalışmaların bibliyometrik analizi. Journal of Hospitality and Tourism Issues, 5(2), 132-147.
• Haris, N., Majid, R., Abdullah, N. & Osman, R. (2014). The role of social media in supporting elderly quality daily life. In User Science and Engineering (i-USEr), 2014 3rd International Conference on IEEE, 253-257.
• Kalınkara, V. ve Sarı, İ. (2023). Yaşlı bireylerin sosyal medya kullanımı ve yaşlanma algısı. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 23(1), 87-102.
• Koçak, H., Keskin, M. ve Canatan, A. (2024). Aktif yaşlanma konusunda bibliyometrik bir analiz: mevcut durum ve eğilimler. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD) / Elderly Issues Research Journal (EIRJ), 17(1), 1-20.
• Levy, B., Slade, M. D., Kunkel, S. R., & Kasl, S. V. (2002). Longevity increased by positive self-perceptions of aging. Journal of Personality & Social Psychology, 83(2), 261-270.
• Morgan, L. A. & Kunkel, S. R. (1998). Aging: The Social Context. California: Pine Forge Press.
• Moser, C., Spagnoli, J., & Santos-Eggimann, B. (2011). Self-perception of aging and vulnerability to adverse outcomes at the age of 65–70 years. The Journals of Gerontology, Series B: Psychological Sciences and Social Sciences, 66 (6), 675–680.
• Nimrod, G. (2014). The benefits of and constraints to participation in seniors’ online communities. Leisure Studies, 33(3), 247–266.
• Palmore, E.B. (1990). Ageism: Negative and Positive. New York: Springer.
• Van Eck, N. J. & Waltman, L. (2023). VOSviewer Manual: Manual for VOSviewer Version 1.6.20, CWTS Victor, C. R. (2005). The Social Context Of Aging. New York: Routledge Press.
• Vincent, J. A. (2006). Ageing contested: Anti-ageing science and the cultural construction of old age. Sociology, 40, 681-698.
• Yang, Y., Yuan, Y., Archer, N. & Ryan, E. (2016). Adoption of social media and the quality of life of older adults. 49th Hawaii International Conference on System Sciences (HICSS), 3133–3142.