GİNİ Eşitsizlik Ölçüsü İle Osmanlı Sanayi Alt Kollarında İşletme Ölçek Göstergelerinin Dağılım Eşitsizliği

Öz

Yabancı literatürde çok yoğun çalışılan gini eşitsizlik ölçüsüne ülkemiz bilim çevrelerinde yeterli ilgi gösterilmemiştir. Ülkemiz bilim camiasının dikkatinden kaçan diğer önemli bir konu da 1913 ve 1915 yıllarında İstanbul, İzmir ve çevresinde yapılan ilk iki sanayi sayımı sonuçlarıdır. Bu iki az çalışılmış konunun bir arada işlendiği çalışmada; Osmanlı sanayi alt kolları ve faaliyet gösteren işletmeler arasında, işletme ölçek göstergesi olan emek, sermaye ve üretim düzeyleri ile emek ve sermaye verimliliklerinin nasıl dağıldığı incelenmiştir. Yapılan uygulamalar sonucunda hem sanayi alt kolları arasında hem de işletmeler arasında en dengesiz dağılımın üretim düzeyi olduğu, sermayedede ciddi bir dengesizliğin bulunduğu tespit edilmiştir. Göreceli olarak istihdam edilen emek miktarında dengeli bir dağılımın olduğundan söz etmek mümkündür. Üretim faktörlerinin verimlilikleri açısından konu incelendiğinde de, sermaye verimliliğinin sanayi alt sektörleri arasında emeğin verimlilik düzeyine göre çok daha yüksek düzeyde dengesiz dağıldığı sonucuna ulaşılmıştır. Buradan hareketle dengeli bir modern sanayinin 1913 ve 1915 yılları için henüz oluşamadığı savunulabilir.

Anahtar Kelimeler

• Çalışma ekonomisi, iktisadi demografi, iktisat tarihi, istatistik, sosyal politika

Abstract

The science environment of our country has not been sufficiently interested in the gini inequality measurement which has been intensively worked in the foreign literature. The other crucial subject that escaped form the attention of our science community is the results of the first two industrial censuses made in Istanbul and Izmir, and in their vicinities in 1913 and in 1915. In this article in which two subjects were worked together, it was examined how labour, capital, and productive levels which are the indicators of business measurement with the productivities of labour and capital distribute. As a result of applications, it was fixed that the most imbalanced distribution both in the industrial sub-sectors and in the businesses had been productive level and that there had been a serious imbalance in the capital. It is possible to say that there was a balanced distribution in the labour quantity that was relatively employed. If the subject was also examined in terms of productivities of the productive factors it was concluded that the capital productivity among industrial sub-sectors distributed much more imbalance than the labour productivity. From here, it can be argued that a balanced modern industry did not come into being.

Keywords

• Labour economics, economic demography, history of economics, statistics, social policy