EN
TR
Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü
Abstract
Mevsimsel değişimler bireylerin psikolojik sağlığını sirkadiyen ritim, hava sıcaklığı ve gün ışığı süresindeki farklılıklara bağlı olarak etkilemektedir. Kış aylarında hava sıcaklıklarının düşmesi ve gün ışığının azalması, bireylerde görülen depresif belirtileri artırabilmekte; yaz aylarında görülen bu belirtiler azalabilmektedir. Benzer şekilde, olumlu duyguların da mevsimlere bağlı olarak görülen değişimlerden etkilendiği bilinmektedir. Bununla birlikte yardım etme davranışı bireyin iyi oluş düzeyiyle ilişkilidir ve mevsimlere bağlı olarak farklılık göstermektedir. Kış mevsiminde yapılan bu araştırmada yardım etme davranışının kış ve yaz mevsimine göre nasıl farklılaştığı, ayrıca kış ve yaz mevsimlerinin yardım etme davranışı üzerindeki etkisinde depresyon ve olumlu duyguların düzenleyici rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında 90 kadın ve 24 erkek olmak üzere toplam 114 üniversite öğrencisi katılımcıya ulaşılmıştır. Veri toplama araçları olarak katılımcılara sırasıyla Duygu Skalası, mevsimsel değerlendirme, Kısa Semptom Envanteri, mevsim manipülasyonu, PERMA Ölçeği, Prososyallik Ölçeği’nin yardım etme alt boyutu ve yardım niyeti ölçümü verilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 23.0 analiz programı ve Hayes tarafından geliştirilen PROCESS makro eklentisi ile incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, katılımcıların yardım etme davranışı puanlarının ve yardım niyetlerinin kış ve yaz mevsimlerine göre anlamlı olarak farklılaştığı, yaz mevsimindeki katılımcıların kış mevsimindeki katılımcılardan anlamlı olarak daha yüksek yardım etme puanına sahip olduğu görülmüştür. Yardım etme niyeti açısından ise, kış mevsimindeki katılımcıların yardım niyetleri yaz mevsimi koşulundaki katılımcılara göre anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur. Ayrıca, mevsimselliğin yardım etme davranışı üzerindeki etkisinde depresyonun ve olumlu duyguların düzenleyici rolü olduğu görülmüştür. Literatürde Türk örneklem grubu ile benzer bir araştırmanın yapılmaması nedeniyle, elde edilen bulgular gelecek araştırmalar için önemli bilgiler sunmaktadır.
Keywords
Ethical Statement
Çalışma kapsamında Balıkesir Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Komisyonu’ nun 27.08.2024 tarihli ve 2024/08 sayılı toplantısında izin alınmıştır.
References
- Adamsson, M., Laike, T., & Morita, T. (2018). Seasonal variation in bright daylight exposure, mood and behavior among a group of office workers in Sweden. Journal of Circadian Rhythms, 16(2), 1-17. https://doi.org/10.5334/jcr.153
- Aknin, L. B., Dunn, E. W., Whillans, A. V., Grant, A. M., & Norton, M. I. (2013). Making a difference matters: Impact unlocks the emotional benefits of prosocial spending. Journal of Economic Behavior & Organization, 88, 90- 95. https://doi.org/10.1016/j.jebo.2013.01.008
- Beecher, M. E., Eggett, D., Erekson, D., Rees, L. B., Bingham, J., Klundt, J., ... & Boardman, R. D. (2016). Sunshine on my shoulders: Weather, pollution, and emotional distress. Journal of Affective Disorders, 205, 234–238. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.07.021
- Belkin, L. Y., & Kouchaki, M. (2017). Too hot to help! Exploring the impact of ambient temperature on helping. European Journal of Social Psychology, 47(5), 525–538. https://doi.org/10.1002/esjp.2242
- Boyce, P. R., Veitch, J. A., Newsham, G. R., Jones, C. C., Heerwagen, J., Myer, M., & Hunter, C. M. (2006). Occupant use of switching and dimming controls in offices. Lighting Research & Technology, 38(4), 358–376. https://doi.org/10.1177/1477153506070994
- Cialdini, R. B., Kenrick, D. T., & Baumann, D. J. (1987). Effects of mood on prosocial behavior in children and adults. N. Eisenberg & J. Strayer (Ed.), Empathy and its development (s. 339–359) içinde. Cambridge University Press.
- Connolly, M. (2013). Somelike it mild and not too wet: The influence of weather on subjective well-being. Journal of Happiness Studies, 14, 457–473. https://doi.org/10.1007/s10902-012-9338-2
- Coviello, L., Sohn, Y., Kramer, A. D., Marlow, C., Franceschetti, M., Christakis, N. A., & Fowler, J. H. (2014). Detecting emotional contagion in massive social networks. Plos One, 9(3), 1-6. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0090315
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Health Psychology, Social and Personality Psychology (Other)
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
September 29, 2025
Submission Date
February 7, 2025
Acceptance Date
July 21, 2025
Published in Issue
Year 2025 Volume: 24 Number: 53
APA
Kiremitçi Canıöz, E. (2025). Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(53), 500-525. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1635369
AMA
1.Kiremitçi Canıöz E. Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24(53):500-525. doi:10.46928/iticusbe.1635369
Chicago
Kiremitçi Canıöz, Elvan. 2025. “Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon Ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (53): 500-525. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1635369.
EndNote
Kiremitçi Canıöz E (September 1, 2025) Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 53 500–525.
IEEE
[1]E. Kiremitçi Canıöz, “Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 53, pp. 500–525, Sept. 2025, doi: 10.46928/iticusbe.1635369.
ISNAD
Kiremitçi Canıöz, Elvan. “Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon Ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/53 (September 1, 2025): 500-525. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1635369.
JAMA
1.Kiremitçi Canıöz E. Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24:500–525.
MLA
Kiremitçi Canıöz, Elvan. “Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon Ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 53, Sept. 2025, pp. 500-25, doi:10.46928/iticusbe.1635369.
Vancouver
1.Elvan Kiremitçi Canıöz. Yardım Etme Davranışı Mevsimlere Göre Değişir Mi? Depresyon ve Olumlu Duyguların Düzenleyici Rolü. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Sep. 1;24(53):500-25. doi:10.46928/iticusbe.1635369