Research Article

Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme

Volume: 24 Number: 54 December 29, 2025
EN TR

Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme

Abstract

Kayıt dışı faaliyetler ekonomi üzerinde vergi kaybı, haksız rekabet ve adaletsiz bir gelir dağılımı gibi olumsuz etkiler yarattığından ülkeler kayıt dışı ekonomi ile mücadele etmeye çalışmakta ve teknolojinin gelişmesiyle beraber yeni yöntemler uygulamaktadırlar. Bu yöntemlerden biri de dijital ödemelerdir. Bu çalışmanın amacı dijital ödemelerin kayıt dışı ekonominin büyüklüğü üzerindeki etkisini, böyle bir etki mevcut ise bu etkinin gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde farklılık gösterip göstermediğini ve teknoloji kullanımı yaygınlığının bu etkiyi nasıl şekillendirdiğini araştırmaktır. Çalışmada gelişmiş ve gelişmekte olan 22 ülkeye ait 2012-2020 yılları arasını kapsayan bir panel veri seti kullanılmıştır. Veri seti Rassal Etkiler ve çoğunlukla Sabit Etkiler modelleri kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre dijital ödemeler kayıt dışı ekonominin büyüklüğünü azaltmakta olup bu etki gelişmekte olan ülkelerde daha fazladır. Ek olarak, teknoloji kullanımı yaygınlığı bu negatif etkiyi güçlendirmektedir. Bu durumda ülkeler kayıt dışı faaliyetleri engellemek istiyorsa teknolojik altyapılarını güçlendirip nakitsiz bir ekonomiye doğru yol almalı; fakat aynı zamanda nakitsiz bir toplumun dezavantajlarını da göz önünde bulundurmalıdırlar.

Keywords

References

  1. Abdul Rahman, A.A., Darwish, S., & Meero, A. (2025). Examining the future, trends, and innovations of digital payments: A review. In R. K. Hamdan (Ed.), Sustainable data management. Studies in big data, vol 170. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-031-83915-3_8
  2. Abdulai M. G., Dary S. K., & Domanban P. B. (2024). Adoption of digital payment platforms and trade credit activities among informal firms in Ghana. Heliyon, 10(11), Article e32302. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2405844024083336
  3. Aguilar, A., Frost, J., Guerra, R., Kamin, S., & Tombini, A. (2024). Digital payments, informality and economic growth (Working Paper No. 1196). Bank for International Settlements. https://www.bis.org/publ/work1196.htm
  4. Akande, R. S., Hammed, O. A., Shitu, A. M., & Yusuf, Y. T. (2025). Regulatory efficiency and informal economy: Impact on tax revenue in West Africa. African Journal of Management and Business Research, 18(1), 199-217. https://doi.org/10.62154/ajmbr.2025.018.010608
  5. Akristersson, A. (2019, April 30). DO Black - the world’s first credit card with a carbon limit. Mastercard. https://www.mastercard.com/news/europe/sv-se/nyhetsrum/pressmeddelanden/sv-se/2019/april/do-black-the-world-s-first-credit-card-with-a-carbon-limit/
  6. Auer, R., Dodson, D., Dupont, A., Haghighi, M., Margaine, N., Marsden, D., McCarthy, S., & Valko, A. (2025). Quantum-readiness for the financial system: A roadmap (BIS Papers No. 158). Bank for International Settlements. https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap158.pdf
  7. Badrawani, W., Amanda, C., Maryaningsih, N., & Wulandari, C. S. (2025). The role of digital payments in driving regional economic growth: A Panel Data Analysis with Structural Break (Papers No. 2508.02119). arXiv.org. https://doi.org/10.48550/arXiv.2508.02119
  8. Baltagi, B. H., & Wu, P. X. (1999). Unequally spaced panel data regressions with AR(1) disturbances. Econometric Theory, 15(06), 814-823.

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Panel Data Analysis, Monetary-Banking, Finance

Journal Section

Research Article

Publication Date

December 29, 2025

Submission Date

July 29, 2025

Acceptance Date

December 9, 2025

Published in Issue

Year 2025 Volume: 24 Number: 54

APA
Topçu, G. (2025). Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(54), 1183-1213. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1752700
AMA
1.Topçu G. Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24(54):1183-1213. doi:10.46928/iticusbe.1752700
Chicago
Topçu, Güneş. 2025. “Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 (54): 1183-1213. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1752700.
EndNote
Topçu G (December 1, 2025) Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24 54 1183–1213.
IEEE
[1]G. Topçu, “Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 54, pp. 1183–1213, Dec. 2025, doi: 10.46928/iticusbe.1752700.
ISNAD
Topçu, Güneş. “Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 24/54 (December 1, 2025): 1183-1213. https://doi.org/10.46928/iticusbe.1752700.
JAMA
1.Topçu G. Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;24:1183–1213.
MLA
Topçu, Güneş. “Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 24, no. 54, Dec. 2025, pp. 1183-1, doi:10.46928/iticusbe.1752700.
Vancouver
1.Güneş Topçu. Dijital Ödemelerin Kayıt Dışı Ekonominin Büyüklüğüne Olan Etkisi: Ülke Bazında Bir İnceleme. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2025 Dec. 1;24(54):1183-21. doi:10.46928/iticusbe.1752700