EN
TR
CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI
Abstract
Teknolojinin gelişmesiyle beraber, yapay zekâya sahip ürünlerin kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. Bu ürünlerin giderek artan otonomlukları, ortaya çıkabilecek bazı hukuki problemleri de beraberinde getirmektedir. Bu varlıkların bilimkurgu eserlerde sıkça ele alınmaları, bir takım otonomluklar kazanmış olmaları ve zekice hareket etmeleri, kendilerine özel bir hukuki statü verilmesi gerektiğine dair doktrinde tartışmalara yol açmıştır. Bu tartışmalarla beraber, yapay zekaya yönelik farklı sorumluluk türleri önerilmektedir.
Amaç: Yapay zekanın hukukla ilişkisini ele alan akademik çalışmaların sıklıkla popüler söylemler etkisinde kaldığının fark edilmesi üzerine, ileride geç kalınmaması adına bilimkurgu ile gerçekliğin şimdiden ayrıştırılması gerektiği, hukukçuların bilimkurgu senaryolarından ve popüler söylemlerden etkilenmeden konuyu multidisipliner ve profesyonel bir şekilde ele almaları ve tavsiyelerini ferasetli bir şekilde yapmaları gerektiğini vurgulamak amaçlanmıştır.
Yöntem: Bu çalışmada, ulusal ve uluslararası literatürdeki görüşlere müracaat edilerek “zeka, makinelerin düşünebilmesi” gibi kavramlar sorgulanmış, yapay zekalardaki otonomluğun sorumluluğa etkisi ve “makinelerin cezalandırılabilirliği” meseleleri ele alınmıştır. Bu çalışmada özellikle ceza hukuku bakımından literatürde önerilen sorumluluk türleri ve yapay zekaya hukuki statü verilmesine dair meseleler tartışılmış ve nihayet konunun bütüncül bir değerlendirmesi yapılmıştır.
Bulgular: Çalışma neticesinde, yapay zekayı insan zekasıyla karşılaştırmanın doğru olmadığı, bilimkurgu senaryolarında anlatılan birtakım tahminlerin gerçekle bağdaşmadığı, yapay zekaya hukuki statü verilmesine ihtiyaç bulunmadığı, hukuki statü verilmesi durumunda önerilen müeyyidelerin ceza hukukunun amacı ve doğası ile bağdaşmayacağı, yapay zekanın sebep olacağı suçlarda yapay zekanın arkasındaki üretici, yazılımcı, kullanıcı gibi kişilerin kast/taksir durumlarına göre cezalandırılması gerektiği, bu konuda multidisipliner çalışma yapmanın gerekliliği, kanunlarda yapılacak özel ve detaylı düzenlemelerle muhtemel sorunların önüne geçilebileceği sonucuna varılmıştır.
Özgünlük: Çalışma, yapay zekaya hukuki statü verilmesine dair yapılan tartışmalara yeni bir perspektif getirmeye çalışması, konuyu bilimkurgu senaryolarının ötesinde, kanıta dayalı sağlam bir zeminde ve psikoloji bilimi ile felsefeden destek alarak tartışması, bilhassa popüler dili kullanmaktan kaçınmasıyla farklılık arz etmektedir.
Keywords
References
- (2021, Nisan 22). Moral Machine: https://www.moralmachine.net/ adresinden alındı
- 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu. (1983, 10 13). ABC News (Australia). (2011, Nisan 29). Kurzweil foresees a human/machine singularity [Video Dosyası].https://www.youtube.com/watch?v=555bsnvbAwA adresinden alındı
- Akbulut, B. (2020). Türk Ceza Hukuku. Ankara.
- Akıncı, Ş. (2016). Roma Hukuku Dersleri. Konya.
- Akkurt, S. S. (2019). Yapay Zekanın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 39-59.
- Aksoy, H. (2021). Yapay Zekalı Varlıklar ve Ceza Hukuku. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 10-27.
- Alexandre, F. M. (2017, Haziran 12). The Legal Status of Artificially Intelligent Robots: Personhood, Taxation and Control. Tilburg University. doi:http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2985466
- Altunc, S. (2019, Ekim). Robotlar, Yapay Zeka ve Ceza Hukuku. Researchgate: https://www.researchgate.net/publication/336406393_Robotlar_Yapay_Zeka_ve_Ceza_Hukuku adresinden alındı
Details
Primary Language
Turkish
Subjects
Law in Context
Journal Section
Research Article
Authors
Publication Date
September 30, 2021
Submission Date
August 5, 2021
Acceptance Date
September 6, 2021
Published in Issue
Year 2021 Volume: 20 Number: 41
APA
Çetingül, N. (2021). CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(41), 1015-1042. https://doi.org/10.46928/iticusbe.979344
AMA
1.Çetingül N. CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;20(41):1015-1042. doi:10.46928/iticusbe.979344
Chicago
Çetingül, Nursena. 2021. “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (41): 1015-42. https://doi.org/10.46928/iticusbe.979344.
EndNote
Çetingül N (September 1, 2021) CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 41 1015–1042.
IEEE
[1]N. Çetingül, “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 20, no. 41, pp. 1015–1042, Sept. 2021, doi: 10.46928/iticusbe.979344.
ISNAD
Çetingül, Nursena. “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/41 (September 1, 2021): 1015-1042. https://doi.org/10.46928/iticusbe.979344.
JAMA
1.Çetingül N. CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;20:1015–1042.
MLA
Çetingül, Nursena. “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 20, no. 41, Sept. 2021, pp. 1015-42, doi:10.46928/iticusbe.979344.
Vancouver
1.Nursena Çetingül. CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021 Sep. 1;20(41):1015-42. doi:10.46928/iticusbe.979344
Cited By
METAVERSE AVATARLARLARININ TELİF HAKKI
Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.47136/asbuhfd.1164658Yapay Zekada Hukuk İhlalleri
MetaZihin: Yapay Zeka ve Zihin Felsefesi Dergisi
https://doi.org/10.51404/metazihin.1269258Yapay Zekâ Destekli Suç Tahmin Sistemleri: Uygulamadaki Sorunlar ve Hukuki Boyut
Liberal Düşünce Dergisi
https://doi.org/10.36484/liberal.1749671ANALYSIS AND EVALUATION OF THE UNITED KINGDOM'S AI REGULATIONS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE METHODS
Selcuk Universitesi Hukuk Fakultesi Dergisi
https://doi.org/10.15337/suhfd.1650226