Research Article

CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI

Volume: 20 Number: 41 September 30, 2021
EN TR

CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI

Abstract

Teknolojinin gelişmesiyle beraber, yapay zekâya sahip ürünlerin kullanımı oldukça yaygınlaşmıştır. Bu ürünlerin giderek artan otonomlukları, ortaya çıkabilecek bazı hukuki problemleri de beraberinde getirmektedir. Bu varlıkların bilimkurgu eserlerde sıkça ele alınmaları, bir takım otonomluklar kazanmış olmaları ve zekice hareket etmeleri, kendilerine özel bir hukuki statü verilmesi gerektiğine dair doktrinde tartışmalara yol açmıştır. Bu tartışmalarla beraber, yapay zekaya yönelik farklı sorumluluk türleri önerilmektedir. Amaç: Yapay zekanın hukukla ilişkisini ele alan akademik çalışmaların sıklıkla popüler söylemler etkisinde kaldığının fark edilmesi üzerine, ileride geç kalınmaması adına bilimkurgu ile gerçekliğin şimdiden ayrıştırılması gerektiği, hukukçuların bilimkurgu senaryolarından ve popüler söylemlerden etkilenmeden konuyu multidisipliner ve profesyonel bir şekilde ele almaları ve tavsiyelerini ferasetli bir şekilde yapmaları gerektiğini vurgulamak amaçlanmıştır. Yöntem: Bu çalışmada, ulusal ve uluslararası literatürdeki görüşlere müracaat edilerek “zeka, makinelerin düşünebilmesi” gibi kavramlar sorgulanmış, yapay zekalardaki otonomluğun sorumluluğa etkisi ve “makinelerin cezalandırılabilirliği” meseleleri ele alınmıştır. Bu çalışmada özellikle ceza hukuku bakımından literatürde önerilen sorumluluk türleri ve yapay zekaya hukuki statü verilmesine dair meseleler tartışılmış ve nihayet konunun bütüncül bir değerlendirmesi yapılmıştır. Bulgular: Çalışma neticesinde, yapay zekayı insan zekasıyla karşılaştırmanın doğru olmadığı, bilimkurgu senaryolarında anlatılan birtakım tahminlerin gerçekle bağdaşmadığı, yapay zekaya hukuki statü verilmesine ihtiyaç bulunmadığı, hukuki statü verilmesi durumunda önerilen müeyyidelerin ceza hukukunun amacı ve doğası ile bağdaşmayacağı, yapay zekanın sebep olacağı suçlarda yapay zekanın arkasındaki üretici, yazılımcı, kullanıcı gibi kişilerin kast/taksir durumlarına göre cezalandırılması gerektiği, bu konuda multidisipliner çalışma yapmanın gerekliliği, kanunlarda yapılacak özel ve detaylı düzenlemelerle muhtemel sorunların önüne geçilebileceği sonucuna varılmıştır. Özgünlük: Çalışma, yapay zekaya hukuki statü verilmesine dair yapılan tartışmalara yeni bir perspektif getirmeye çalışması, konuyu bilimkurgu senaryolarının ötesinde, kanıta dayalı sağlam bir zeminde ve psikoloji bilimi ile felsefeden destek alarak tartışması, bilhassa popüler dili kullanmaktan kaçınmasıyla farklılık arz etmektedir.

Keywords

References

  1. (2021, Nisan 22). Moral Machine: https://www.moralmachine.net/ adresinden alındı
  2. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu. (1983, 10 13). ABC News (Australia). (2011, Nisan 29). Kurzweil foresees a human/machine singularity [Video Dosyası].https://www.youtube.com/watch?v=555bsnvbAwA adresinden alındı
  3. Akbulut, B. (2020). Türk Ceza Hukuku. Ankara.
  4. Akıncı, Ş. (2016). Roma Hukuku Dersleri. Konya.
  5. Akkurt, S. S. (2019). Yapay Zekanın Otonom Davranışlarından Kaynaklanan Hukuki Sorumluluk. Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 39-59.
  6. Aksoy, H. (2021). Yapay Zekalı Varlıklar ve Ceza Hukuku. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 10-27.
  7. Alexandre, F. M. (2017, Haziran 12). The Legal Status of Artificially Intelligent Robots: Personhood, Taxation and Control. Tilburg University. doi:http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2985466
  8. Altunc, S. (2019, Ekim). Robotlar, Yapay Zeka ve Ceza Hukuku. Researchgate: https://www.researchgate.net/publication/336406393_Robotlar_Yapay_Zeka_ve_Ceza_Hukuku adresinden alındı

Details

Primary Language

Turkish

Subjects

Law in Context

Journal Section

Research Article

Publication Date

September 30, 2021

Submission Date

August 5, 2021

Acceptance Date

September 6, 2021

Published in Issue

Year 2021 Volume: 20 Number: 41

APA
Çetingül, N. (2021). CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(41), 1015-1042. https://doi.org/10.46928/iticusbe.979344
AMA
1.Çetingül N. CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;20(41):1015-1042. doi:10.46928/iticusbe.979344
Chicago
Çetingül, Nursena. 2021. “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 (41): 1015-42. https://doi.org/10.46928/iticusbe.979344.
EndNote
Çetingül N (September 1, 2021) CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20 41 1015–1042.
IEEE
[1]N. Çetingül, “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 20, no. 41, pp. 1015–1042, Sept. 2021, doi: 10.46928/iticusbe.979344.
ISNAD
Çetingül, Nursena. “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 20/41 (September 1, 2021): 1015-1042. https://doi.org/10.46928/iticusbe.979344.
JAMA
1.Çetingül N. CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021;20:1015–1042.
MLA
Çetingül, Nursena. “CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, vol. 20, no. 41, Sept. 2021, pp. 1015-42, doi:10.46928/iticusbe.979344.
Vancouver
1.Nursena Çetingül. CEZA SORUMLULUĞU BAKIMINDAN YAPAY ZEKÂNIN HUKUKİ STATÜSÜNÜN TARTIŞILMASI. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2021 Sep. 1;20(41):1015-42. doi:10.46928/iticusbe.979344

Cited By