Osmanlı Toplumunun Sosyal Dinamiklerinden Ahilik Kurumu
Öz
Ahilik, ortaçağ Anadolu’sunun toplumsal ve kültürel dokusuna yön vermiş kurumlardan biridir. Kökeni daha çok fütüvvet anlayışına dayalı tasavvufi ve ahlakî geleneklerdir. Ahilik teşkilatı, yüksek ahlaka mensup kişilerin toplandığı bir yer olarak kabul edilmiştir. Ahi ahlakı, temelde Kur'an ve Hz. Peygamber’in hadislerine dayanmaktadır. Osmanlı kültür tarihinde son derece önemli bir yere sahip olan Ahilik, kuruluşundan itibaren bütün gücünü başta gençler olmak üzere özellikle sanat erbabını bir örgüt etrafında toplayarak onları manevî ve ahlakî yönden eğitmeye ve yükseltmeye yöneltmiştir. Meslek teşkilatı ve yaygın eğitim kurumu olarak ciddi anlamdaki ilk mesleki eğitim kurumu olma özelliğini gösteren Ahilik kurumunun faaliyet alanı, sadece mesleki saha ile ilgili olmayıp dinî, ahlakî, toplumsal, kültürel ve siyasi fonksiyonlar da bünyesinde barındırmıştır. Bu çalışmada ahilik teşkilatının Osmanlı toplumunun sosyo-kültürel gelişiminde oynadığı rol ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Abdurrahman Camî, Nefahâtü’l-üns, İstanbul: Marifet Yayınları, 1977.
- Ahmed Eflakî, Menâkibu’l-ârifîn, çev. Tahsin Yazıcı, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, 1989.
- Aşıkî Derviş Ahmed, Aşık Paşaoğlu Tarihi, haz. H. Nihal Atsız, Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, 1985.
- Azamat, Nihat, “Evhadüddin-i Kirmanî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı, 1995, c.XI, s.518-520.
- Barkan, Ömer Lütfi, “Osmanlı İmparatorluğunda Bir İskan ve Kolonizasyon Metodu Olarak Vakıflar ve Temlikler I, İstila Devirlerinin Kolonizatör Türk Dervişleri ve Zaviyeler,” Vakıflar Dergisi. Sayı:11, (1942), s.279-304.
- Bayram, Mikail, Ahi Evran ve Ahi Teşkilatı’nın Kuruluşu, Konya: Damla Matbaacılık, 1991.
- Burgazî, Yahya b. Halil b. Çoban, Fütüvvetnâme, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Kitaplığı, nr. 48458.
- Çağatay, Neşet, Bir Türk Kurumu Olan Ahilik, Konya: Selçuk Üniversitesi Basımevi, 1981.
- Demir, Galip, Osmanlı Devletinin Kuruluşu ve Ahilik, Ankara: Ahi Kültürünü Araştırma ve Eğitim Vakfı Yayınları, 2000.
- Demirpolat, Anzavur, Gürsoy Akça, “Ahilik ve Türk Sosyo-Kültürel Hayatına Katkıları”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırma Dergisi, sayı:15, Konya: (2004), s.355-376.