Üniversite Öğrencilerinde Dijital Kimlik Kullanımı ve Benlik Sunumu Üzerine Bir İnceleme
Abstract
Son yıllarda yaygınlaşan çevrimi içi iletişim araçları dijital kimlik kullanma alışkanlıklarını beraberinde getirmiştir. İnsanlar giderek artan sayıda ve çeşitli sebeplerle çevrim içi iletişim araçlarını kullanmakta ve bu iletişim araçları için dijital kimlikler oluşturmaktadır. İnternet kullanıcıları bu araçları eğlence, hizmet alımı, alışveriş, iletişim ve eğitim gibi birçok amaç için kullanmaktadır. Özellikle eğlence ve iletişim amaçlı kullanılan sosyal medya araçlarında kullanıcılar dijital kimliklerini oluştururken gerçek kimliklerini gizleyerek ya da olduğundan farklı göstererek etkili izlenim oluşturma taktikleri kullanabilmektedir. Konu hakkında yapılan benzer çalışmalar sosyal medya araçlarının bu amaçla kullanım oranının en yüksek olduğu yaş grubunun 18 yaş üzeri genç kuşak olduğunu göstermektedir. Bu nedenle araştırmamız, 18 yaş üstü üniversite öğrencilerinin dijital kimlik kullanım taktikleri ve etkili izlenim oluşturma stratejilerini inceleme amacıyla tasarlanmıştır. Araştırma, Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi’nde eğitim gören üniversite öğrencileri üzerinden yürütülmüştür. Ana kütle büyüklüğü dikkate alınarak örneklem büyüklüğüne karar verilmiş ve 408 üniversite öğrenicisinin kolayda örnekleme yöntemiyle seçildiği bir örneklem oluşturulmuştur. Araştırmada daha önce güvenirlik ve geçerlik çalışmaları yapılmış olan “Dijital Kimlik Ölçeği” ve “Değiştirilmiş Benlik Sunum Taktikleri Ölçeği” kullanılmıştır. Kullanılan ölçekler 5’li likert tipi ölçek biçimindedir. Ölçeklerden elde edilen sonuçlar yaş, cinsiyet ve gelir düzeyi değişkenleri dikkate alınarak analiz edilmiştir. Ayrıca katılımcıların tercih ettikleri sosyal medya araçları ve bu araçları kullanım amaçları da dikkate alınarak ilişkilendirme yapılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20 paket programında analiz edilmiştir. Araştırmanın verileri normal dağılım özelliği gösterdiği için analiz aşamasında t testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular sosyal medya araçlarını kullanım amacı ile dijital kimlik geliştirme ve etkili izlenim oluşturma pratikleri arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur.
Keywords
Dijital Kimlik, Sosyal Medya, Benlik Sunumu, Kimlik, Üniversite Öğrencileri
References
- Altheide, D. L. (2000). Identity and the definition of the situation in a mass-mediated context. Symbolic Interaction, 23(1), 1-27.
- Altınova, H. H. ve Duyan, V. (2013). “Toplumsal cinsiyet algısı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması”, Toplum ve Sosyal Hizmet, 24(2), 9-22.
- Atalay, D. (2019). Sosyal medyanın mahremiyet ve benlik inşasına etkisi üzerine bir araştırma. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi], Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Boudrillard, J. (2015). Şeytana satılan ruh ya da kötülüğün egemenliği. Doğu Batı Yayınevi.
- Boz, N. (2012). Yeni iletişim ortamlarında dijital kimlik ve benlik sunumu. Marmara Üniversiytesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Büyüköztürk, Ş. (2010). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik araştırma deseni SPSS uygulamaları ve yorum. Pegem Akademi Yayınları.
- Can, A. (2016). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. Pegem Akademi Yayınları.
- Collins, N. L., & Miller, L. C. (1994). Self-disclosure and liking: A meta-analyticr review. PyschologicalBulletin, 116(3), 457–475.
- Goffman, E. (2016). Günlük yaşamda benliğin sunumu. Metis Yayınevi.
- Gollwitzer, P. M. (1986). Striving for specific identities:The social reality of self-symbolizin. Part of the Springer Series in Social Psychology book series.