Sürdürülebilir Havayollarının Tüketici Tarafından Kabulünü Etkileyen Teşvik Edici Faktörler

Havacılık endüstrisi fazla yakıt tüketen jumbo jetlerin kullanımının yanı sıra dünyanın birçok bölgesine sıkça uçuş gerçekleştirerek küresel ısınmaya neden olmaktadır. Ayrıca havayolu şirketlerinin yolcu işlemlerinin yapıldığı birçok pist ve terminale sahip havalimanlarının da enerji ve katı atık anlamında iklim değişikliğine olumsuz etkileri bulunmaktadır. Havayolu endüstrisinin sürdürülebilirlikle ilgili çabaları göz önüne alındığında Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı’nın (SAF) kullanılması, LEED sertifikalı havalimanlarının inşa edilmesi, endüstriyel operasyonların sebep olduğu katı atıkların toplanarak ayrıştırılması ve geri dönüştürülmesi gibi çevresel ve ekonomik boyutu öncülleyen uygulamaların havalimanları ve havayolu şirketlerince tercih edildiği görülmektedir. Diğer taraftan sürdürülebilir havayolu şirketlerinin tüketici kabulünü kolaylaştıran sosyal unsurların incelenmesi literatürde bir boşluk oluşturmaktadır. Fakat sürdürülebilirliğin bütün boyutlarını kapsayan bir bakış açısı havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamalarına yardımcı olacaktır. Bu doğrultuda çalışma, havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamalarının tüketiciler tarafından kabul edilmesini sağlayan unsurları belirlemeyi amaçlamaktadır. Böylece sürdürülebilir kalkınma hedefleri arasında yer alan sürdürülebilir tüketim ve üretimi kolaylaştıran unsurlara ulaşmak mümkün olacak; bunun yanında farklı nesillerin davranış değişikliği göstermesini sağlayacak modellerin formüle edilmesi mümkün olacaktır. Çalışmada ilkin havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamalarını belirlemek için İstanbul’da faaliyet gösteren ulusal ve uluslararası havayolu şirketlerinin yöneticileriyle derinlemesine mülakatlar yapılmıştır. Daha sonra havayolu şirketlerinin sürdürülebilirlik uygulamalarının tüketici tarafından kabulünü etkileyen unsurları belirlemek için Y ve Z kuşağı temsilcileri ile odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Mülakatlar sonrasından kodlanan değişkenlerden oluşturulan anket sosyal medya kanalları yoluyla 255 katılımcıya uygulanmıştır. Veriler önce Keşifsel Faktör Analizine daha sonra kavramsal boyutların sağlamasını yapmak amacıyla Doğrulayıcı Faktör Analizine tabi tutulmuştur. Yapılan keşifsel ve doğrulayıcı faktör analizi sonucu tüketicilerin havayolu şirketlerinin sürdürülebilir havacılık uygulamalarını kabulünü etkileyen unsurların; ekonomik, sosyal, çevresel, kompozit materyal ve gürültü faktörlerinden oluştuğu tespit edilmiştir.

The aviation industry has been contributing to global warming by using jumbo jets, which consume a large quantity of fuel, and by operating intensive flight frequencies between different cities. Furthermore, airports, which cover passenger transactions for airlines and have many terminals and runways, also have harmful impacts on climate change through energy requirements and solid waste. Airlines and airport operators have been employing some solutions, such as using Sustainable Aviation Fuels (SAF), building LEED-certified airports, and recycling solid waste, which implies the environmental and economic dimensions of sustainability. On the other hand, examining social elements that facilitate consumer acceptance of sustainable airlines has remained a missing part of the literature. Furthermore, a holistic lens that fits all spaces of sustainability will contribute to airline operators' sustainable practices. Accordingly, the present study aims to clarify factors affecting consumer acceptance of the sustainability practices of airlines. In this way, it could be possible to reach factors that facilitate Sustainable Consumption and Production, as included in the Sustainable Development Goals, as well as formulate models that provide behavioral change for different generations. The present study first conducted in-depth interviews with managers of local and foreign airlines operating in Istanbul in order to ascertain the sustainability practices of airline companies. Then, focus groups with members of the Y and Z generations were held to find out what influences consumers' acceptance of airline companies' sustainability practices. Following the interviews, a questionnaire from the coded variables was developed and distributed via social media to 255 participants. The results of exploratory and confirmatory factor analyses showed that economic, social, environmental, composite material, and noise are all factors that affect consumer acceptance of the sustainability practices of airlines.