Research Article

İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar

Volume: 13 Number: 3 September 30, 2024
EN TR

İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar

Abstract

Psikoloji bilimi ruh sağlığı sorunlarıyla mücadele deneyimini ve yetkinliğini artırırken, insanlığın karşılaştığı kolektif sorunlar çeşitlenmeye devam ediyor. Günümüzde yaşamın hemen her alanında teknoloji bağımlılığı, depresyon, erteleme, madde bağımlılığı gibi yaygın sorunlarla karşı karşıya bulunuyoruz. Bu sorunlara müdahaleye dönük yeni yaklaşımlar ortaya atılmakta ve her yaş grubundan insana bu sorunlarla mücadelede kullanabilecekleri beceriler kazandırılmaya çalışılmaktadır. Çağımızın bu yaygın sorunlarına karşı etkili olarak kullanılabilecek kaynaklardan birisi de irade gücüdür. Din, felsefe, eğitim gibi alanlarda antik çağdan beri ele alınan önemli kavramlardan biri olan irade, Freudyen yaklaşımın etkisiyle uzun zaman alanyazında ihmal edilmiştir. Klasik psikanalizin bazı görüşlerinin sorgulanması ve psikoloji alanında yeni yaklaşımların ortaya çıkışıyla birlikte haz erteleme konusu yeniden ele alınmış ve bu çerçevede 1960’lı yıllarda başlayan haz erteleme/marshmallow deneyleri ile birlikte irade gücü kavramı yeniden aramıza dönmüştür. Bu çalışmanın amacı irade gücüne dönüşün tarihsel arka planını ele almak, irade gücüyle ilişkili kavramları incelemek, irade gücüne yönelik bir kavramsallaştırma ortaya koymak, konuyla ilgili yapılmış araştırmaları incelemek, irade gücüyle ilgili tartışmalara değinmek ve irade gücünün alanyazında ele alınmasına yönelik araştırmacı ve uygulayıcılara bazı öneriler sunmaktır. Bütün bunlardan hareketle irade gücü kavramı; zararlı olana direnç göstermek, yararlı olanı ve iyi geleni uygulamaya geçirmek, işe yarayanı sürdürmek ve engellere rağmen yeniden başlayabilmek şeklinde çok boyutlu bir yapı olarak kavramsallaştırılmıştır. Çalışmanın irade gücünün yeniden farklı boyutlarıyla tartışılmasına, öz-kontrol, öz-düzenleme, öz-disiplin ve haz erteleme gibi önemli konularla ilgili bakış açılarını zenginleştirmesine katkı sunması beklenmektedir.

Keywords

İrade, İrade Gücü, Haz Erteleme, Öz-Kontrol, Öz-Düzenleme, Öz-Disiplin

Supporting Institution

Bu araştırmayı desteklemek için dış fon kullanılmamıştır.

Ethical Statement

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

References

  1. Allom, V., Panetta, G., Mullan, B., & Hagger, M. S. (2016). Self-report and behavioral approaches to the measurement of self-control: Are we assessing the same construct? Personality and Individual Differences, 90, 137–142.
  2. American Psychological Association. (2012). What you need to know about willpower: The psychological science of self-control. Washington: APA (www. apa. org/helpcenter/willpower.pdf).
  3. Ashraf, N., Karlan, D., & Yin, W. (2006). Tying Odysseus to the mast: Evidence from a commitment savings product in the Philippines. The Quarterly Journal of Economics, 121, 635–672.
  4. Ayduk, O., Mendoza-Denton, R., Mischel, W., Downey, G., Peake, P. K., ve Rodriguez, M. (2000). Regulating the interpersonal self: strategic self-regulation for coping with rejection sensitivity. Journal of personality and social psychology, 79(5), 776-792.
  5. Baumeister, R. F., Tice, D. M., & Vohs, K. D. (2018). The strength model of self-regulation: Conclusions from the second decade of willpower research. Perspectives on Psychological Science, 13(2), 141-145.
  6. Baumeister, R. F., & Vohs, K. D. (2007). Self‐Regulation, ego depletion, and motivation. Social and personality psychology compass, 1(1), 115-128.
  7. Baumeister, R. F., Sparks, E. A., Stillman, T. F., & Vohs, K. D. (2008). Free will in consumer behavior: Self-control, ego depletion, and choice. Journal of Consumer Psychology, 18(1), 4-13.
  8. Baumeister, R. F., Vohs, K. D., & Tice, D. M. (2007). The strength model of self-control. Current directions in psychological science, 16(6), 351-355.
  9. Baumeister, R. F., & Heatherton, T. F. (1996). Self-regulation failure: An overview. Psychological Inquiry, 7, 1–15.
  10. Baumeister, R. F., Heatherton, T. F., & Tice, D. M. (1994). Losing control: How and why people fail at self- regulation. San Diego, CA: Academic Press.
APA
Kardaş, F. (2024). İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 13(3), 1370-1391. https://doi.org/10.15869/itobiad.1469473
AMA
1.Kardaş F. İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar. itobiad. 2024;13(3):1370-1391. doi:10.15869/itobiad.1469473
Chicago
Kardaş, Ferhat. 2024. “İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç Ve İlişkili Kavramlar”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 13 (3): 1370-91. https://doi.org/10.15869/itobiad.1469473.
EndNote
Kardaş F (September 1, 2024) İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 13 3 1370–1391.
IEEE
[1]F. Kardaş, “İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar”, itobiad, vol. 13, no. 3, pp. 1370–1391, Sept. 2024, doi: 10.15869/itobiad.1469473.
ISNAD
Kardaş, Ferhat. “İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç Ve İlişkili Kavramlar”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 13/3 (September 1, 2024): 1370-1391. https://doi.org/10.15869/itobiad.1469473.
JAMA
1.Kardaş F. İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar. itobiad. 2024;13:1370–1391.
MLA
Kardaş, Ferhat. “İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç Ve İlişkili Kavramlar”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, vol. 13, no. 3, Sept. 2024, pp. 1370-91, doi:10.15869/itobiad.1469473.
Vancouver
1.Ferhat Kardaş. İrade Gücüne Dönüş: Tanımlar, Tarihsel Süreç ve İlişkili Kavramlar. itobiad. 2024 Sep. 1;13(3):1370-91. doi:10.15869/itobiad.1469473