Research Article

Dijital Dünyada Metaverse ve Yapay Zekâ Teknolojilerinin İşletmeler Üzerindeki Etkisi

Volume: 14 Number: 2 June 30, 2025
EN TR

Dijital Dünyada Metaverse ve Yapay Zekâ Teknolojilerinin İşletmeler Üzerindeki Etkisi

Öz

İnsanlığın doğuşundan beri teknolojik gelişim hızlı bir şekilde sürmektedir. Dijitalleşmenin neredeyse her alana yayılması ile hem iş dünyasında hem de bireyin olağan yaşamında dijital evrenler odak noktası olmaya başlamıştır. Son zamanlarda ise hayatımıza dahil olmuş ve gittikçe çeşitli alanlarda kullanılmaya başlanan iki kavramdan söz etmek gerekir. Bunlar yapay zekâ ve metaverse’dir. Metaverse, fiziki olmayan yani sanal bir ortamda fiziki ortama benzer biçimde iletişim olanaklarının mevcut olduğu ve bunu etkinleştiren blok zinciri, sanal gerçeklik, artırılmış gerçeklik, genişletilmiş gerçeklik ve yapay zekâ gibi teknolojiler ile avatar adı verilen dijital varlıklar sayesinde dijital bir dünyaya kapı açan evrendir. İşletmeler için yeni bir pazarın kapıları açılmakla beraber bu teknolojilerin kullanımı sayesinde daha fazla müşteriye erişim kolaylaşmaktadır. Birçok işletme metaverse dünyasında mağazalar açmakta, arsalar almakta, giysi, ayakkabı, gıda ürünleri üretmekte, konserler, etkinlikler ve oyunlar düzenlemektedir. Bu durum rekabet üstünlüğü ve verimlilik elde edilmesine de olanak sağlamaktadır. Başta Amerika, Çin, Japonya, Güney Kore gibi ülkeler ve işletmeleri metaverse ve yapay zekâ kullanımında ön sıralarda yer almakta olup ülkemizde de hem devlet tarafından hem de işletmeler tarafından çeşitli adımlar atılmıştır. Bu çalışmada, dijital dünyada çok popüler kavramlar haline gelen metaverse ve yapay zekânın çeşitli işletme örnekleri ile beraber önemi gösterilmeye çalışılmış gelecekte yapılacak araştırmalar için literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır. Yapay zekâ ve metaverse kullanımının artması ile beraber hem dünyada hem de ülkemizde bu teknolojilerin işletmeler üzerinde ne derecede etkisi olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır. Her alana yayılmaya başlayan bu iki kavramın literatürde kendine daha fazla yer edinmesiyle işletmelerin sürdürülebilirliği açısından ciddi katkıları olacağı düşünülmektedir. Ayrıca metaverse ve yapay zekâya dayalı teknolojilere uygun altyapı ve veri gizliliği politikalarının uygulanmasının, bu teknolojileri yaşamımıza entegre etme konusunda son derece önemli olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Metaverse , Metaverse Teknolojileri , Yapay Zekâ , Üretken Yapay Zekâ , Metaverse Kullanan İşletme Örnekleri

References

  1. Alkaeed, M., Qayyum, A., & Qadir, J. (2024). Privacy preservation in Artificial Intelligence and Extended Reality (AI-XR) metaverses: A survey. Journal of Network and Computer Applications, 231, 1-31.
  2. Anadolu Ajansı. (2022). Turkcell çalışanlarına "metaverse" dünyasının kapıları açıldı. Erişim adresi : https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/bilisim/turkcell-calisanlarina-metaverse-dunyasinin-kapilari-acildi/675650
  3. Anadolu Ajansı. (2022). Vestel, Metaverse evreninde yerini alıyor. Erişim adresi : https://www.aa.com.tr/tr/isdunyasi/teknoloji/vestel-metaverse-evreninde-yerini-aliyor/670835
  4. Anadolu Ajansı. (2022). Yerli ve milli metaverse platformu gözünü dünyaya dikti. Yerli ve milli metaverse platformu gözünü dünyaya dikti: Erişim adresi: https://www.aa.com.tr/tr/bilim-teknoloji/yerli-ve-milli-metaverse-platformu-gozunu-dunyaya-dikti/2713503
  5. Aysan A. F., Batten, J., Gozgor, G., Khalfaoui, R., & Nanaeva, Z. (2024). Metaverse and financial markets: A quantile-time-frequency connectedness analysis. Research in International Business and Finance, 72, 1-24.
  6. Biesheuvel, A. L., Dongelmans, D. A., & Elbers, P. W. G. (2024). Artificial intelligence to advance acute and intensive care medicine. Current Opinion in Critical Care, 30(3), 246-250.
  7. Bui, M., Pham, H., Thanh, B. N., & Tiwari, A. K. (2024). Revisiting the determinants of cryptocurrency excess return: Does scarcity matter? International Review of Economics and Finance, 96, 1-28.
  8. Büchel, H., & Spinler, S. (2024). The impact of the metaverse on e-commerce business models – A delphi-based scenario study . Technology in Society , 76, 1-27.
  9. Cauz, M., Clarinval, A., & Dumas, B. (2024). Text readability in augmented reality: a multivocal literature review. Virtual Reality , 28(59), 1-19.
  10. Cellat, M. (2023). Yerel Yönetimlerde Metaverse Denemeleri: Türkiye Ve Güney Kore Örneği. Kamu Yönetimi Ve Teknoloji Dergisi, 5(1), 26-50.
APA
Caymaz, A., & Ünsar, A. S. (2025). Dijital Dünyada Metaverse ve Yapay Zekâ Teknolojilerinin İşletmeler Üzerindeki Etkisi. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(2), 603-635. https://doi.org/10.15869/itobiad.1603086