Sürdürülebilir Rekabet Gücü İçin Jeoekonomi ve Agroekoloji İlişkisi

Although the global economy promotes the free circulation of goods, services, and information, the most fundamental source of competitive advantage for countries lies in constructing a national economic identity and strategically leveraging this identity—supported by geo-economic advantages—on transnational platforms. In this context, agroecology, emerging as a social movement against industrial agriculture and the conventional food system, seeks to address global challenges such as climate change, malnutrition, and the declining economic sustainability of rural areas, while simultaneously strengthening localized food systems. This study offers a comprehensive assessment of sustainable competitiveness through the combined lenses of geo-economics and agroecology. The research employs a conceptual and descriptive methodology, drawing on comparative analyses based on the 2024 Global Sustainable Competitiveness Index (SolAbility), FAO Food and Agriculture Statistics, and Eurostat datasets. As a qualitative study, it utilizes comparative content analysis to explore the relationship between countries’ geo-economic structures and their agroecological capacities. Key indicators—including natural capital, resource efficiency, intellectual capital, water stress, organic farming share, and arable land per capita—are systematically evaluated. The findings show that countries with high sustainable competitiveness do not consistently perform well environmentally; industrialized economies, in particular, exhibit significant vulnerabilities in natural resource management and water stress. Although Türkiye holds a moderate position in overall competitiveness, its weak natural capital performance and low share of organic agriculture (0.8%) underscore the need for a stronger agroecological policy orientation. The results further indicate that expanding agroecological practices is crucial for improving soil health, reducing ecological pressures, and enhancing long-term agricultural resilience. The study concludes that integrating geo-economic strategies with agroecological principles provides a strategic pathway for strengthening both local resource efficiency and national long-term competitiveness. Accordingly, national competitiveness strategies should incorporate ecological thresholds, natural capital preservation, local knowledge systems, and agroecological production models alongside conventional economic indicators.

Küresel ekonomi mal, hizmet ve enformasyonun serbest dolaşımını teşvik etse de, ülkeler için rekabet avantajı sağlayan en temel unsur, ulusal ekonomik kimliğin inşa edilmesi ve bu kimliğin jeoekonomik yapıdan kaynaklanan özgün avantajlarla desteklenerek, ulusötesi platformlarda stratejik bir araç olarak kullanılabilmesidir. Bu çerçevede, endüstriyel tarım ve geleneksel gıda sistemine karşı ortaya çıkan bir toplumsal hareket olarak agroekoloji; iklim değişikliği, yetersiz beslenme ve kırsal alanların ekonomik sürdürülebilirliğinin zayıflaması gibi küresel sorunlara çözüm sunmayı hedeflemekte ve aynı zamanda yerelleşmiş gıda sistemlerinin güçlendirilmesine dayalı bir yaklaşım geliştirmektedir. Bu çalışma, sürdürülebilir rekabet gücünü jeoekonomi ve agroekolojinin kesişen perspektifleri üzerinden, bütüncül biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma, SolAbility Küresel Sürdürülebilir Rekabet Endeksi 2024, FAO Gıda ve Tarım İstatistikleri ve Eurostat veri setlerine dayalı karşılaştırmalı analizlere yer veren kavramsal ve betimsel bir yönteme sahiptir. Nitel nitelikteki çalışma, ülkelerin jeoekonomik yapıları ile agroekolojik kapasiteleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla, karşılaştırmalı içerik analizi yaklaşımını kullanmaktadır. Doğal sermaye, kaynak verimliliği, entelektüel sermaye, su stresi, organik tarım oranı ve kişi başına düşen ekili arazi gibi temel göstergeler sistematik biçimde değerlendirilmiştir. Bulgular, sürdürülebilir rekabet gücü yüksek ülkelerin çevresel performanslarının her zaman güçlü olmadığını; özellikle sanayileşmiş ekonomilerin doğal kaynak yönetimi ve su stresi alanlarında, belirgin kırılganlıklar gösterdiğini ortaya koymaktadır. Türkiye’nin genel rekabet gücünde orta düzeyde yer almasına rağmen; doğal sermayede düşük performans sergilemesi ve organik tarım oranının sınırlı olması (%0,8), daha güçlü bir agroekolojik politika yönelimine ihtiyaç duyulduğunu göstermektedir. Çalışma, jeoekonomik stratejilerin agroekolojik ilkelerle bütünleştirilmesinin, hem yerel kaynak verimliliğini, hem de ulusal ölçekte uzun vadeli rekabet gücünü artıran, stratejik bir çerçeve sunduğunu ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler: Sürdürülebilir Rekabet Gücü, Jeoekonomi, Agroekoloji, Kaynak Verimliliği, Doğal Sermaye.