Research Article

Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi

Volume: 15 Number: 3 September 30, 2026
EN TR

Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi

Abstract

Bugünün küresel dünyasındaki en kritik meselelerden biri gelir dağılımındaki dengesizliktir. Genel olarak gelir eşitsizliği 2020’ler döneminin dünya çapında kayda değer ölçüde tırmandığı bir süreç olmuştur. Son dönemlerde tecrübe edilen salgın hastalık (pandemi), çatışmalar (savaş), yüksek yaşam maliyeti (hayat pahalılığı) ve iklim krizi gibi olaylar, hali hazırda var olan gelir eşitsizliğini daha da kötüleştiren krizler olarak belirmiştir. Gelir adaletsizliğini tetikleyen veya şiddetlendiren birçok etmen mevcut olsa da araştırmacıların odaklandığı faktörler arasında doğal kaynakların bolluğu ile sanayileşme de yerini almıştır. Doğal zenginliklerin fazlalığı ve gelir eşitsizliği üzerine yapılan çalışmalar bu durumu ekonomik büyümenin yavaşlaması ve imalat sektörünün daralması ile bağlantılı görmektedir. Öyle ki doğal kaynak zenginliği bir ülkenin gelişme hızını düşürüp genel üretkenliği azaltarak gelir adaletsizliğini artırma potansiyeline sahiptir. Bu durumdan iş gücünün dağılımı olumsuz etkilenir, bu da sanayisizleşme eğilimini ortaya çıkarabilir. Nihayetinde bu süreç gelirlerin bölüşümünde bir bozulma ya da gelir eşitsizliğinde bir yükselişle sonuçlanabilir. Bu doğrultuda çalışma doğal kaynak gelirleri ile sanayileşmenin gelir eşitsizliği üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır.  Bu amaçla 1995-2023 dönemi verileriyle 58 ülke için bir nedensellik analizi gerçekleştirilmiştir. Elde edilen nedensellik bulguları sanayileşmenin ve kişi başına düşen gelirin gelir eşitsizliğini etkilediği, ancak doğal kaynak zenginliğinin gelir eşitsizliğini etkilemediğini ortaya koymuştur. Bir ülkenin doğal kaynaklar açısından zengin olması tek başına yeterli değildir; asıl mesele bu kaynaklardan elde edilen gelirlerin akıllıca yönetilmesi ve sanayileşmeye, özellikle imalat sanayisinde çeşitliliğin sağlanmasına kanalize edilmesidir. Benzer şekilde doğal kaynaklara sahip olmayan uluslar için dahi halkın refah seviyesini artırmanın ve gelir eşitsizliğini azaltmanın en önemli yolu yine güçlü bir sanayileşme stratejisi izlemek ve imalat sektöründeki katma değeri maksimize etmektir.

Keywords

Uluslararası İktisat, Bölgesel Gelişme ve Küreselleşme, Eşitsizlik, Doğal Kaynaklar, Sanayileşme

References

  1. Acemoğlu, D., Johnson, S., & Robinson, J. A. (2005). Institutions as a fundamental cause of long-run growth. In P. Aghion & S. N. Durlauf (Eds.), Handbook of economic growth (Vol. 1A, pp. 385–472). Elsevier.
  2. Afandi, A., Rantung, V. P., & Marashdeh, H. (2017). Determinants of income inequality. Economic Journal of Emerging Markets, 9(2), 159–171. https://doi.org/10.20885/ejem.vol9.iss2.art6
  3. Ali, I. M. A., Attiaoui, I., Khalfaoui, R., & Tiwari, A. E. (2022). The effect of urbanization and industrialization on income inequality: An analysis based on the method of moments quantile regression. Social Indicators Research, 161(1), 29–50. https://doi.org/10.1007/s11205-021-02812-6
  4. Alvarado, R., Tillaguango, B., L´opez-S´anchez, M., Ponce, P., & Işık, C. (2021). Heterogeneous impact of natural resources on income inequality: the role of the shadow economy and human capital index. Economic Analysis and Policy, 69, 690–704. https://doi.org/10.1016/j.eap.2021.01.015
  5. Altıntaş, H., & Alancıoğlu, E. (2021). Dış borçlanma ve ekonomik büyüme: gelişmekte olan ülkeler üzerine yatay kesit bağımlılığı altında panel veri analizi. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(1), 261–279. http://doi.org/10.25287/ohuiibf.765256
  6. Auty, R. M. (1993). Sustaining development in mineral economies: The resource curse thesis. Routledge.
  7. Auty, R. M. (2007). Natural resources, capital accumulation and the resource curse. Ecological Economics, 61(4), 627–634. https://doi.org/10.1016/j.ecolecon.2006.09.006
  8. Avom, D., Ntsame Oono, N., & Ongo Nkoa, E. (2022). Revisiting the effects of natural resources on income inequality in Sub-Saharan Africa. International Journal of Development Issues, 21(3), 389–412. https://doi.org/10.1108/IJDI-02-2022-0036
  9. Awoa, P. A., Ondoa, H. A., & Tabi, H. N. (2024). Natural resources and income inequality: Economic complexity is the key. Environment and Development Economics, 29(2), 127–153. https://doi.org/10.1017/S1355770X2300008X
  10. Barbaros, F. (2024). Her yerde ve her düzeyde aşırı eşitsizlik. İktisat ve Toplum Dergisi, (160), 25–35. https://iktisatvetoplum.com/sayi/sayi-160-subat-2024/
APA
Demir, D. (2026). Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(3), 1973-1993. https://doi.org/10.15869/itobiad.1837566
AMA
1.Demir D. Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi. itobiad. 2026;15(3):1973-1993. doi:10.15869/itobiad.1837566
Chicago
Demir, Derya. 2026. “Doğal Kaynak Rantları Ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15 (3): 1973-93. https://doi.org/10.15869/itobiad.1837566.
EndNote
Demir D (September 1, 2026) Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15 3 1973–1993.
IEEE
[1]D. Demir, “Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi”, itobiad, vol. 15, no. 3, pp. 1973–1993, Sept. 2026, doi: 10.15869/itobiad.1837566.
ISNAD
Demir, Derya. “Doğal Kaynak Rantları Ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15/3 (September 1, 2026): 1973-1993. https://doi.org/10.15869/itobiad.1837566.
JAMA
1.Demir D. Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi. itobiad. 2026;15:1973–1993.
MLA
Demir, Derya. “Doğal Kaynak Rantları Ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, vol. 15, no. 3, Sept. 2026, pp. 1973-9, doi:10.15869/itobiad.1837566.
Vancouver
1.Derya Demir. Doğal Kaynak Rantları ve Sanayileşmenin Gelir Eşitsizliğine Etkisi. itobiad. 2026 Sep. 1;15(3):1973-9. doi:10.15869/itobiad.1837566