Research Article

Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler

Volume: 15 Number: 2 June 30, 2026
TR EN

Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler

Abstract

Bu araştırmanın amacı, 20 yıl ve daha fazla süre evli kalan bireylerin evliliklerini sürdürmelerine katkı sağlayan psikososyal etkenleri derinlemesine incelemektir. Literatürde evliliğin sürdürülebilirliğine ilişkin çalışmaların çoğunlukla boşanma nedenleri, risk etkenleri ve evlilik sorunları üzerinde yoğunlaştığı görülmektedir. Buna karşılık uzun süreli evlilikleri destekleyen koruyucu psikososyal dinamiklerin bireylerin öznel deneyimleri üzerinden yeterince ele alınmadığı görülmektedir. Bu doğrultuda bu araştırmada, uzun süreli evliliklerin hangi ilişkisel, bireysel ve toplumsal süreçlerle sürdürüldüğü sorusuna odaklanılmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüştür. Katılımcıların belirlenme sürecinde amaçlı örnekleme yöntemi temel alınmıştır. Bu doğrultuda araştırmanın çalışma grubunu, Samsun ilinde ikamet eden ve en az 20 yıl boyunca evliliğini sürdüren 7’si kadın ve 7’si erkek olmak üzere toplam 14 evli katılımcı oluşturmuştur. Araştırmanın verileri, araştırmacılar tarafından oluşturulan Kişisel Bilgi Formu ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılarak elde edilmiş ve tematik analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Araştırmanın bulguları, uzun süreli evliliği destekleyen psikososyal etkenlerin iletişim, güven ve sadakat, sorunlarla başa çıkma, özerklik, ebeveynlik, finansal yönetim ve toplumsal normlar olmak üzere yedi ana tema altında toplandığını göstermiştir. Ayrıca bulgular, evlilik sürekliliğinin tek bir etkene bağlı olmadığına ve bu doğrultuda açık ve doğrudan iletişim, güvene dayalı ilişki iklimi, etkili çatışma ve stres yönetimi, bireysel alan ile ortak yaşam arasındaki dengenin korunması, ebeveynlikte uyum, ekonomik kararların ortaklaşa yürütülmesi ve toplumsal normların birlikte işleyişine dayandığına işaret etmektedir. Sonuç olarak evliliği uzun süreli kılmaya katkı sağlayan bu etkenlerin birbirinden bağımsız değil, karşılıklı olarak birbirini güçlendiren ilişkisel mekanizmalar şeklinde çalıştığı görülmüştür. Bu çerçevede, uzun süreli evlilikleri desteklemeye yönelik aile danışmanlığı, çift danışmanlığı ve psikoeğitim uygulamalarının bu çok boyutlu yapıyı dikkate alacak biçimde planlanması önerilmektedir.

Keywords

Aile, Evlilik, Uzun Süreli Evlilik, Psikososyal Faktörler, Nitel Araştırma

Ethical Statement

Bu çalışma, Helsinki Bildirgesi ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Araştırma protokolü, Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (protokol no: 2025-477 | 28/03/2025). Yazarlar, makalenin yayımlanan son hâlini okumuş ve onaylamıştır.

References

  1. Abbasi, A. R. K., Tabatabaei, S. M., Sharbaf, H. A., & Karshki, H. (2016). Relationship of attachment styles and emotional intelligence with marital satisfaction. Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences, 10(3), 1-7. https://doi.org/10.17795/ijpbs-2778
  2. Adempira, N. (2022). Yetişkinlerde evlilik uyumu ile empatik tutum arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi], İstanbul Gelişim Üniversitesi.
  3. Akbaş, A. (2024). Türkiye toplumunda evlilik ve aile: Sosyolojik-psikolojik perspektiften yakın ilişkiler. NOSYON: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (13), 131–153. https://izlik.org/JA48CP97KL
  4. Akinwalere, I., & Akinrinola, D. G. (2024). Communication and married couples in lagos metropolis. NIU Journal of Social Sciences, 10(2), 195-205. https://doi.org/10.58709/niujss.v10i2.1883
  5. Amani, R., & Khosroshahi, A. S. (2020). The structural model of marital quality based on secure attachment style through the mediating role of self-compassion, resilience, and perspective-taking. The American Journal of Family Therapy, 49(1), 16-36. https://doi.org/10.1080/01926187.2020.1813653
  6. Attridge, M. (2013). Jealousy and relationship closeness: Exploring the good (reactive) and bad (suspicious) sides of romantic jealousy. SAGE Open, 3(1), 1-16. https://doi.org/10.1177/2158244013476054
  7. Bachand, L. L., & Caron, S. L. (2001). Ties that bind: A qualitative study of happy long-term marriages. Contemporary Family Therapy, 23(1), 105–121. https://doi.org/10.1023/A:1007828317271
  8. Bakar, N. D. A., Ibrahim, N. Z. M., & Alias, N. Z. I. (2025). The impact of non-verbal communication in romantic relationship among married couple. International Journal of Communication and Media Studies, 1(1), 33-41.
  9. Başkaya, Z., & Ünal, A. (2017). Türkiye’de evlenme ve boşanma oranlarının iller düzeyinde zamansal değişimi (2001 2015). The Journal of International Social Research, 10(53), 338–358. https://doi.org/10.17719/jisr.20175334124
  10. Baucom, D. H., Snyder, D. K., & Gordon, K. C. (2011). Helping couples get past the affair: A clinician’s guide. Guilford Press.
APA
Aksoy, C., & Altınışık, M. S. (2026). Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 15(2), 1267-1295. https://doi.org/10.15869/itobiad.1856601
AMA
1.Aksoy C, Altınışık MS. Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler. itobiad. 2026;15(2):1267-1295. doi:10.15869/itobiad.1856601
Chicago
Aksoy, Cansu, and Mustafa Selim Altınışık. 2026. “Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15 (2): 1267-95. https://doi.org/10.15869/itobiad.1856601.
EndNote
Aksoy C, Altınışık MS (June 1, 2026) Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15 2 1267–1295.
IEEE
[1]C. Aksoy and M. S. Altınışık, “Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler”, itobiad, vol. 15, no. 2, pp. 1267–1295, June 2026, doi: 10.15869/itobiad.1856601.
ISNAD
Aksoy, Cansu - Altınışık, Mustafa Selim. “Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 15/2 (June 1, 2026): 1267-1295. https://doi.org/10.15869/itobiad.1856601.
JAMA
1.Aksoy C, Altınışık MS. Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler. itobiad. 2026;15:1267–1295.
MLA
Aksoy, Cansu, and Mustafa Selim Altınışık. “Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, vol. 15, no. 2, June 2026, pp. 1267-95, doi:10.15869/itobiad.1856601.
Vancouver
1.Cansu Aksoy, Mustafa Selim Altınışık. Birlikte Yaşlanmanın Sırrı: Evliliği Uzun Süreli Kılmayı Etkileyen Psikososyal Faktörler. itobiad. 2026 Jun. 1;15(2):1267-95. doi:10.15869/itobiad.1856601