1895-1896 İsyanları ve Dürzileri Askerlik Vazifesine Alma Çabaları

Our study focuses on the forced military service imposed on the Druze following their expulsion in the late 19th century as a result of rebellions. The Druze of Hauran had previously opposed military service, clashing with the administration. While aiming to bring the Druze under control through military campaigns in the region, the Ottoman government also sought the Druze’s compliance with tax collection and military service. However, as the Druze’s resistance to military service continued, the Ottoman administration attempted to compensate for this through monetary payments. Following the suppression of the events of 1895 and 1896, while the Druze were sent into exile, those fit for military service were also conscripted. During these four years, the Druze were first taken to military centers in Crete and then in Tripoli. However, the sources indicate that those conscripted in Tripoli were not given weapons and were commonly employed for menial tasks such as cleaning. Desertions occurred among both the exiled Druze and those conscripted for military service, which the authorities attempted to prevent them. Finally, with the amnesty granted in 1900, Druze in exile, as well as those serving in the military, began to return to their homeland. At the same time, after suppressing the rebellions, the Ottoman administration began to reinstate its authority throughout Hauran through tax collection, census/registration procedures, and more importantly, conscription. However, Hauranese, like the Druze, opposed them, in particular military service. Moreover, there was a fear that the Druze who had fled to the region called Ledja might have united with the Bedouins and resist the Ottomans, leading to a renewed outbreak of rebellion. Consequently, the Ottoman administration was forced to postpone the conscription process again and continued the old practice of collecting payment from the people of Hauran and Jabal.

Çalışmamız 19. yüzyılın son zamanlarında yaşanan isyan hareketlerinin ardından Dürzilerin sürgün edilmesinin paralelinde zorunlu askerlik hizmetine tabi tutulması üzerine odaklanmıştır. Havran Dürzileri daha geriye giden vakitlerden itibaren askerlik vazifesine muhalefet göstererek yönetimle karşı karşıya gelmiştir. Osmanlı yönetimi ise bölgeye yaptığı askeri harekâtlarla genel anlamda, bu ahaliyi itaat altına almak isterken, vergi tahsili ve askerlik hizmetinin de uygun yönde işlemesini arzu etmiştir. Ancak askerlik vazifesine gösterilen direnişin sürmesi üzerine Osmanlı yönetimi bunun telafisini maddi bedel tahsiliyle çözmeye çalışmıştır. 1895 ve 1896 olaylarının bastırılması sonrasında Dürziler sürgüne gönderilirken askerliğe elverişli olanlar da bu vazifeye sevk edilmiştir. Yaklaşık dört yılı kapsayan bu süreçte Dürziler, önce Girit ardından Trablusgarp’taki askeri merkezlere götürülmüşlerdir. Ancak özellikle Trablusgarp’ta tutulan Dürzilerden anlaşıldığı üzere, kendilerine silah verilmemiş ve daha çok temizlik gibi alt işlerde kullanılmışlardır. Sürgündeki Dürziler gibi askerlik vazifesine tutulanlar arasından da firarlar yaşanmış ve resmi merciler bunu engellemeye gayret etmişlerdir. Nihayet 1900 yılında çıkarılan afla sürgündekiler gibi askerlik vazifesindeki Dürziler de memleketlerine dönmeye başlamıştır. Öte yandan Osmanlı yönetimi, isyanları bastırdıktan sonra Havran genelinde kendi hâkimiyetini tesis etme çalışmalarına başlamıştır. Sayım/kayıt işleri, vergi borçlarını toplama ve daha mühimi askere alım işlemini uygulamaya koymak istemiştir. Ancak özellikle askeri hizmet konusunda Dürziler gibi Havranlılar da muhalefet göstermiştir. Üstelik Leca denilen bölgeye kaçmış olan Dürzilerin bedevilerle birleşerek Osmanlı’ya karşı direnişe girilmesiyle isyan olaylarının yeniden patlak vermesinden çekinilmiştir. Sonuç itibariyle, Osmanlı yönetimi askere alım işlemini yeniden ertelemek zorunda kalmış ve eski uygulama olarak Havran ve Cebel ahalisinden bedel alma uygulamasını sürdürmeye devam etmiştir.