Oyun Mekanikleri Yoluyla Ekonomik İdeolojinin Normalleşmesi: Frostpunk, Cities: Skylines, Candy Crush Saga

Digital games are not merely cultural products that represent social and economic relations; they are also interactive systems that shape how such relations are understood and experienced. This study examines how economic ideology is normalized in digital games through game mechanics beyond narrative and visual representation. Focusing on strategy/management, simulation, and mobile/free-to-play games, the research comparatively analyzes resource management, progression systems, reward structures, regimes of scarcity and time, and monetization and retention mechanisms that regulate player action. The theoretical framework combines the Gramscian concept of hegemony with procedural rhetoric. Accordingly, the study argues that digital games normalize particular forms of economic rationality not through explicit ideological discourse, but through repeated and rewarded gameplay practices. Adopting a qualitative research approach, selected game genres and cases are examined through mechanical analysis informed by critical game studies and the political economy of media. The analysis indicates that success is associated with resource allocation, growth, efficiency, and competition in strategy and management games; with measurability, optimization, and manageability in simulation games; and with repetition, waiting, microtransactions, data-driven steering, and continuous participation in mobile and free-to-play games. The findings demonstrate that digital games do not simply depict economic systems; they also enable players to apply, repeat, and internalize their underlying logics. Moreover, the conversion of players’ time, attention, and participation into economic value generates significant ethical risks related to consumption, surveillance, and the transformation of play into labor. Game mechanics are therefore considered ideological arrangements that teach players which behaviors are rational, efficient, valuable, and successful. By arguing that the ideological significance of digital games should be examined not only at the level of representation but also through procedural structures, gameplay logics, and forms of economic participation, this study contributes to game studies, cultural studies, and the political economy of media.

Dijital oyunlar, toplumsal ve ekonomik ilişkileri yalnızca temsil eden kültürel ürünler değil, aynı zamanda bu ilişkilerin nasıl anlaşılacağını ve deneyimleneceğini biçimlendiren etkileşimli sistemlerdir. Bu çalışma, ekonomik ideolojinin dijital oyunlarda anlatısal ve görsel temsilin ötesinde, oyun mekanikleri aracılığıyla nasıl normalleştirildiğini incelemektedir. Araştırma; strateji/yönetim, simülasyon ve mobil/oynaması ücretsiz oyun türlerine odaklanmakta, oyuncu eylemini düzenleyen kaynak yönetimi, ilerleme sistemleri, ödül yapıları, kıtlık ve zaman rejimleri ile monetizasyon ve elde tutma mekanizmalarını karşılaştırmalı olarak ele almaktadır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi, Gramsciyen hegemonya yaklaşımı ile prosedürel retorik kavramına dayanmaktadır. Bu doğrultuda dijital oyunların, belirli ekonomik rasyonalite biçimlerini açık bir ideolojik söylem yoluyla değil, tekrar edilen ve ödüllendirilen oynanış pratikleri aracılığıyla olağanlaştırdığı ileri sürülmektedir. Nitel araştırma yaklaşımı benimsenmiş; seçilen oyun türleri ve örnekleri, eleştirel oyun çalışmaları ile medya ekonomi politiği perspektifleri doğrultusunda mekanik çözümleme yöntemiyle incelenmiştir. Analiz, strateji ve yönetim oyunlarında başarı ölçütlerinin kaynak tahsisi, büyüme, verimlilik ve rekabetle; simülasyon oyunlarında ölçülebilirlik, optimizasyon ve yönetilebilirlikle; mobil ve oynaması ücretsiz oyunlarda ise tekrar, bekleme, mikro ödeme, veri temelli yönlendirme ve sürekli katılımla ilişkilendirildiğini göstermektedir. Bulgular, dijital oyunların ekonomik sistemleri yalnızca betimlemediğini, aynı zamanda oyuncuya bu sistemlerin mantığını uygulama, tekrar etme ve içselleştirme olanağı sunduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca oyuncu zamanı, dikkati ve katılımının ekonomik değere dönüştürülmesi; tüketim, gözetim ve emekleşme bakımından önemli etik riskler üretmektedir. Bu nedenle oyun mekanikleri, oyuncuya hangi davranışların rasyonel, verimli, değerli ve başarılı olduğunu öğreten ideolojik düzenekler olarak değerlendirilmektedir. Çalışma, dijital oyunların ideolojik anlamının yalnızca temsil düzeyinde değil, prosedürel yapı, oynanış mantığı ve ekonomik katılım biçimleri düzeyinde de incelenmesi gerektiğini savunarak oyun çalışmaları, kültürel çalışmalar ve medya ekonomi politiği literatürüne katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Dijital Oyunlar, Oyun Mekanikleri, Ekonomik İdeoloji, Prosedürel Retorik, Kültürel Normalleşme