Anadolu'daki Arzı Mevud: Urfa
Öz
Dünyadaki bütün dinler, kendi tarihine ait ve kutsal kitaplarında adı geçen mekânları kutsal kabul etmektedir. Bu dinlerden birisi de Yahudilik’tir. Yahudilik, “Arzı Mevud” anlayışı ve bu anlayışa bağlı olarak gelişen “Mesih” ve “Seçilmişlik” anlayışı ile diğer dinlerden farklılık göstermektedir. Arzı Mevud çerçevesinde Yahudilerin kutsal kitaplarında zikredilen Hz. İbrahim ve onun soyu ile ilişkilendirilen mekânlardan birisi de Urfa özellikle Harran’dır. “Peygamberler Şehri”, “Anadolu’nun Kudüs’ü” ve “İnançlar Diyarı” olarak da bilinen Urfa, Yahudilik ile birlikte Hıristiyanlar ve diğer uygarlıklar için de tarihî bir öneme sahiptir. Ancak Urfa’nın, Arzı Mevud içerisinde değerlendirilip değerlendirilmemesi noktasında farklı görüşler olmakla birlikte, Hz. İbrahim ve atası ile birlikte neslinin yaşadığı mekânlar olması noktasında hac mekânı olarak değer taşımaktadır. “Anadolu’daki Arzı Mevud Urfa” başlıklı makalede de, Arzı Mevud anlayışı ve bu anlayışa yaklaşımlar/bakış açıları ele alınmıştır. Burada ayrıca Urfa, Harran’ın bu anlayış içerisinde değerlendirilip değerlendirilemeyeceği irdelenmiş ve siyaseten ideolojik olarak Arzı Mevud sınırlarının çizildiği genel kanaat olmuştur. Daha sonra Urfa’nın Yahudilik esas olmak üzere kısaca diğer uygarlıklar ve Hıristiyanlık için önemi de birkaç cümle ile sözkonusu edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
References
- Adam, Baki, Yahudi Kaynaklarına Göre Tevrat, Ankara: Seba Yayınları, 1997.
- Adam, Baki, “Kutsal Toprak, Mesih ve Terör”, Dini Araştırmalar Dergisi, C. VII, S. 20, (2004): 61-72.
- Adam, Baki, “Yahudilikte Kutsal Toprakların Dinsel Önemi”, erişim tarihi 11.01.2016, http://fortuna.divinity.ankara.edu.tr/~adam.
- Ağasıoğlu, F., Tanrı Elçisi İbrahim, Bakü: 2009.
- Alalu, Suzan, Arditi Klara, v.d., (Haz.), Yahudilikte Kavram ve Değerler, İstanbul: 1996.
- Alper, Mehmet, “İslam Mimarisinde Peygamberler Şehri Urfa”, İslam Mimari Mirasını Koruma Konferansı Bildiriler, İstanbul: 1987, s. 221-233.
- Ateş, Süleyman, Kur’ân-ı Kerim ve Yüce Meali, Ankara, b.y.?.
- Atik, Kemal, “Kur’an’da Lut Kavmi ve Düşündürdükleri”, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, S. 2, (1988): 287-308.
- Atsız, (Haz.) Evliya Çelebi Seyahatanamesi Seçmeler, c. II, İstanbul:1972.
- Aydın, Fuat, Genel Hatlarıyla Yahudilik, İstanbul: 2004.