İbrani Matbaacılığında Telif Hakları: 16-18. Yüzyıllar
Öz
İbrani matbaacılığında haskamot adı verilen onay metinleri üç farklı amaç için kullanılmıştır:
onay, övgü ve telif hakkı. Telif hakkı içeren onay metni, basımcıya ya da müellife belirli bir
kitapla ilgili yayın hakkını vermektedir. Bu tür onay metinleri, ilgili kitabın bir başkası
tarafından basılmasını belirli bir süre için yasaklamaktadır. Bazı durumlarda sadece belirli bir
kitabın değil aynı alanda benzer bir kitabın basılması da yasak kapsamına sokulmuştur.
Böylelikle diğer matbaacılar, ilgili kitabı basmaktan ve belirli bir bölgede satmaktan men
edilmektedirler. Bu durum sahte onay metinlerinin çıkmasına yol açmıştır. Sahte metin
düzenleyenler de cemaatten uzaklaştırma cezasıyla (herem) karşı karşıya kalmış olmaktadırlar.
Bu makalede İbrani matbaacılığında telif haklarının doğuşu ve karşılaşılan sorunlar tartışılacak
ve değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
References
- Armstrong, Elizabeth, Before Copyright (1498-1526), Cambridge: Cambridge University Press, 1990.
- Benayahu, Meir, Haskama ve Reşut be-Defusey Venetsiya, Kudüs: Ben Zvi Institute 1971.
- Berger, Shlomo, Producing Redemption in Amsterdam, Leiden: Brill, 2013.
- Blau, Ludwig,“The Pope, The Father of Jewish Approbations”, Jewish Quarterly Review 10 (1897-1898), s. 175-176.
- Bloch, Joshua, “Venetian Printers of Hebrew Books”, Hebrew Printing and Bibliography, ed. Charles Berlin, (New York: New York Public Library Publishing, 1976), içinde s. 63-88.
- Bulat, Yehuda ibn, Kelal Katsar, İstanbul, 1532.
- Buzaglo, Shalom Ben Moses, Mikdaş Meleh, Amsterdam, 1749.
- Eybeschütz, Rabbi Jonathan, Kereti u-Feleti, Altona, 1763.
- Figo, Moşe ben Yosef, Zihron Torat Moşe, İstanbul, 1553.
- Ginsburg, Christian, Introduction to Massoretico-Critical Edition of the Hebrew Bible, London: The Trinitarian Bible Society, 1897.