Yahudi Kutsal Metinlerinde ve Kur'an'da Şabat (Cumartesi) Yasakları ve Mesh Hadisesi
Öz
Yahudi geleneğinde
Şabat, çeşitli uygulama, ritüel, inanç, yasak ve kurallar içerisinde geçirilen
ve kutsal kabul edilen bir gündür. Bu gün, Tanrı’nın, evreni yaratmasıyla
ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte yine Tanrı’nın Sina dağında Musa
peygamberle yapmış olduğu antlaşmanın bir sembolü olarak belirtilmiş ve
Mısır’dan Çıkış’tan sonra çölde verilen emir ile tarihsel anlam kazanmıştır.
Şabat, Musa Peygamber’e verilen On Emir içerisinde yer almış ve Tanah
içerisinde birçok pasukta bu konudan bahsedilmiştir. Yine İslâmî kaynaklarda da bu günün
kutsiyetine, İsrailoğulları’ndan bazılarının bu günle ilgili kuralları ihlal
etmesine ve bu ihlal neticesinde karşılaştıkları cezalara değinilmiştir.
Özellikle de cumartesi gününün kutsiyetini balık avlayarak ihlal eden kıyı
halkının kıssası bu konuda oldukça ayrıntılı bilgi sunmuştur. Söz konusu
kıssada yer alan cezanın niteliği hakkında ittifaka varılamamıştır. Bazı
görüşlere göre ceza, psikolojik olarak ahlak bakımından gerçekleşmiş, yine
diğer görüşlere göre ise bu ceza fizyolojik olarak gerçekleşmiştir. Bu makalede
Tanah metinleri bağlamında Yahudi geleneği açısından Şabat hakkında bilgiler
verilecek, sonrasında ise Kur’an’da geçen ilgili kıssalar hakkında ileri
sürülen görüşler alınacaktır.
Anahtar Kelimeler
References
- Abduh, Muhammed, Tefsîru’l-Menâr, Kâhire: el-Hey’etü’l-Mısriyyeti’l-‘Âmmeti li’l-Kitâb, 1990.
- Adam, Baki, “Sept Yahudileri”, Bütün Yönleriyle Yahudilik Sempozyumu Bildiriler Kitabı Şubat 18-19 2012, Ankara: Türkiye Dinler Tarihi Yay., 2012, ss. 121-127.
- Âlûsî, Ebü’s-Senâ Şihâbüddîn Mahmûd b. Abdillâh, Rûhu’l-Meânî, Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-‘İlmiyye, 1415.
- Arslantaş, Nuh, İslam Toplumunda Yahudiler, İstanbul: İz Yay., 2011.
- Ateş, Süleyman, Yüce Kur’an’ın Çağdaş Tefsiri, İstanbul: Yeni Ufuklar Yay., 1988.
- Besalel, Yusuf, Yahudilik Ansiklopedisi, I, III, İstanbul: Gözlem Gazatecilik Basın ve Yayın A.Ş., 2002.
- Bilge, Mustafa L., “Akabe”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (DİA), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı Yay., 1989, c. II, s. 209-210.
- Buhârî, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail, el-Câmi‘u’s-Sahîh, Beyrut: Dâru Tavgi’n-Necât, 1422.
- Demirci, Muhsin, Tefsir Usulü ve Tarihi, İstabul: MÜİFAV Yay., 2001.
- Demirci, Muhsin, Kur’an Tefsirinde Farklı Yorumlar, İstanbul: İFAV Yay., 2017.