Azerbaycan Edebiyatının Modernleşmesinde Hasan Bey Zerdabi’nin “Ekinçi” Gazetesinin Rolü
Abstract
Modern Azerbaycan edebiyatının en önemli isimlerinden birisi, birçok engelleri aşarak Rusya’da ilk Türkçe gazeteyi Ekinçi Gazetesini çıkaran gazeteci-yazar, aydın Hasan Bey Zerdabi’dir. O, Ekinçi’de yaptığı çalışmalarla modern Azerbaycan edebiyatının temellerini oluşturacak, yeni bir neslin yetişmesine öncülük etmiştir. Öncelikle Ekinçi gazetesinde yazılan yazıların gayesi halkı eğitime ve medeniyete yönlendirmek, Azerbaycan edebiyatına yeni edebi türler kazandırarak modern anlamda yeni edebiyatın temelini oluşturmaktı. Aynı zamanda Ekinçi gazetesi sayfalarında Türk dünyasının ortak bir edebî dili olması yönünde çalışmalara da yer vermiştir. Gazeteler toplumun hayatını sosyal ve kültürel birçok yönden etkileyen önemli bir araç olduğundan Ekinçi de Azerbaycan edebiyatının modernleşmesini birçok yönden etkilemiştir.
Keywords
Azerbaycan,Modernleşme,Azerbaycan Edebiyatı,Ekinçi Gazetesi,Hasan Bey Zerdabİ
References
- BAYKARA Hüseyin, Azerbaycan’da Yenileşme Hareketleri (XIX. Yüzyıl), Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü Yayınları, Ankara 1966
- BABAŞLI Memmedeli, “XX. Asrın Evvellerinde Azerbaycan’da Milli Oyanış ve Maarifçilik Hareketi”, Journal of Qafqaz University, fall 2003, number 12
- Azerbaycan Tarixi (1900‐1920‐ci iller), AMEA Tarix İnstitutu, c. 5, Elm, Bakı 2008
- AÇIKKAYA Savaş, “Çarlık Rusyası Hakimiyetindeki Azerbaycan Türklerinde Ulus Bilincinin Gelişmesinin Temel Dinamikleri” Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sayı: 28, 2010/1
- AKPINAR Yavuz, Azeri Edebiyatı Araştırmaları, Dergah Yayınları, İstanbul 1994,
- ABDULLAYEV Ruslan, “Xeyriyyeçi –Hacı Zeynelabdin Tağiyev”, Gülüstan, Çağ Öyretim İşletmeleri Azerbaycan‐Türkiye Özel Liseyleri Neşri, sayı:7, Bakı 2008
- ALİYEV Haydar, Müsteqilliyimiz Ebedidir, (22cildde) c. 17, Azerneşr, Bakı 1998
- ZERDABI Hasan Bey, “Daxiliyye” Ekinçi, No: 15, 9 Avgust 1876 Gazetenin yayınlanma sürecinde karşılaşılan zorluklar hakkında bkz. Akif Aşırlı , Azərbaycan Mətbuatı Tarixi, Bakı, Elm və Təhsil 2009, s. 20-44;Ağarəfi Zeynalzadə, Azərbaycan Mətbuatı və Çar Senzurası 1850-1905, Bakı, Elm 2006, s.108-151.
- Okan Yeşilot, “Kafkaslardaki İlk Müslüman Kız Okulu /Aleksandryevski Kız Okulu)”, Akademik Araştırmalar Dergisi, yıl 2, sayı 6, Ağustos-Ekim 2000.
- OkanYeşilot, “Kafkasya Müslüman Aydınlarının Manevi Atası: Hasan Melikzade Zerdabi’nin Hayatı ve Fikirleri”, Orta Asya ve Kafkasya Araştırmaları, cilt 4, sayı 7, 2009.