Çağatay Hanlığı’nda Müslüman ve Türk Devlet Adamları
Abstract
Cengiz Han hayatta iken, Moğolların miras hukuku gereğince mülkünü oğulları arasında paylaştırmıştır. Cengiz Han’ın Börte Hatun’dan doğmuş olan ikinci oğlu Çağatay’ın hakkına, batı seferinde kazanılmış olan İli, Isık-kul, yukarı Çu, ve Talas havzası ile Kaşgarya ve Mâveraünnehr toprakları düşmüştür. Moğol işgalleri sonrası harap olmuş olan batı şehirlerini, sonrasında buralara tayin edilmiş olan kağanlığa bağlı genellikle Uygur ve Çinli memurlar onarmaya çalışmıştır. Zaten Moğol siyasî teşkilatının kurulmasında etkisi olanlar da bu memurlar olmuştur. Moğollar askerlik dışında olan idarî işlere atanmayı aşağılık bir şey olarak saymışlardır. Bundan dolayı sivil teşkilatta Moğol soyundan olmayan, becerikli idareciler vazifelendirilmiştir. Bu idareciler halkı, Moğolların gerek fiziksel gerekse ekonomik baskılarından korumaya çalışmışlardır.
Keywords
References
- BARTHOLD, V.V., Orta Asya Türk Tarihi Hakkında Dersler, (haz. Âzım Yaşar Kopraman- Afşar İsmail Aka), Ankara 1975, Emel Matbaacılık Sanayii.
- CÜVEYNÎ, Alaaddin Atamelik, Tarih-i Cihangüşa, (çev. Mürsel Öztürk), c.I, Ankara 1958, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
- DAYI, Özkan, İran Moğollarında İdarî Bürokrasi (1231-1295), Doktora Tezi, Erzurum 2017, Atatürk Üniversitesi SBE.
- DAYI, Özkan, ‘’Mahmud Yalavac’ın Moğol İmparatorluğundaki Faaliyetleri’’, Current Research in Social Sciens, Erzurum 2015, c. I, ss. 63-68.
- DEVLET, Nadir, ‘’Altın Orda Hanlığı’’, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, İstanbul 1988, Çağ Yayınları, c. IX, ss. 103-185.
- DEVLET, Nadir, ‘’Çağatay Devleti’’, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, İstanbul 1988, Çağ Yayınları, c. IX, ss. 301-310.
- DEVLET, Nadir, ‘’İlhanlılar’’, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, İstanbul 1988, Çağ Yayınları, c. IX, ss. 63-102.
- D’OHHSON, A. Konstantin, Moğol Tarihi, (çev. Bahadır Apaydın), İstanbul 2008, Nesnel Yayınlar.
- GROUSSET, Rene, Bozkır İmparatorluğu, (çev. M. Reşat Uzmen), İstanbul 1980, Ötüken Yayınları.
- KAFALI, Mustafa, Çağatay Hanlığı, Ankara2005, Berikan Yayınevi.