Ekonomik Belirsizlik ve Doğurganlık Hızı Arasındaki İlişki: Türkiye için ARDL Analizi

Tüketim ve yatırım gibi iktisadi kararlar üzerinde etkisi olduğu düşünülen ekonomik belirsizliklerin hanehalkının hayati kararları üzerinde de etkisi olduğu düşünülmektedir. Hanehalkının hayati kararlarından biri olan çocuk sahibi olma ile ekonomik belirsizlik arasındaki ilişkinin açığa kavuşturulması bu çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu ilişkinin ortaya çıkarılmasında 1990-2017 yılları arasında Türkiye’ye ait kişi başı gelirdeki değişim oranları, hizmet sektöründe kadın işgücüne katılım oranları, gelir dalgalanmalarından türetilen ekonomik belirsizlik, işsizlik oranları ve doğurganlık oranları verileri kullanılmıştır. Bu çalışmada ekonomik belirsizliğin ölçümünde gelir dalgalanmalarından türetilen GARCH analizi ile elde edilen koşullu beklenti operatörleri ve işsizlik oranları olmak üzere iki farklı değişken tercih edilmiştir. Ekonomik belirsizliğin doğurganlık hızı üzerindeki etkisi iki farklı model kullanılarak ARDL yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz bulgularına göre ekonomik belirsizliği yansıtan koşullu varyans ve işsizlik oranları doğurganlık hızını negatif yönlü etkilemektedir.         

Economic uncertainties are thought to be influential on economic decisions such as consumption and investment and also on vital decisions of the household. The aim of this study is to clarify the relationship between the decision of having children which is among vital decisions of the household and economic uncertainty. In revealing this relationship, the data concerning change rates in per capita income, rates of participating in female labor force in the service sector, economic uncertainty derived from income fluctuations, unemployment rates and fertility rates in Turkey during the period of 1990-2017 were used. In the study, two different variables were chosen to measure the economic uncertainty: conditional expectation operators obtained with GARCH analysis and derived from income fluctuations and unemployment rates. The impact of economic uncertainty on the fertility rate was analyzed with the ARDL method using two different models. According to the findings of the analysis, the conditional variance and the unemployment rates which reflect the economic uncertainty affect the fertility rate negatively.