Research Article

Abdülmecid Efendi'nin Hayatı Ve Halife Seçilmesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde Yaşanan Tartışmalar

Volume: 8 Number: 4 December 31, 2019
EN TR

Abdülmecid Efendi'nin Hayatı Ve Halife Seçilmesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde Yaşanan Tartışmalar

Öz

İtilaf Devletleri, Kurtuluş Savaşı’ndaki mağlubiyetlerinin ardından gerçekleştirilecek olan Lozan Barış Görüşmelerine hem Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti’ni hem de İstanbul Hükümeti’ni davet etmiştir. İkili ayrılık çıkararak avantaj elde etmeye çalışan İtilaf Devletleri’nin bu tavrına karşı TBMM’nin 1 Kasım 1922 tarihinde saltanatı kaldırmasının ardından sadece halife sıfatı kalan Vahdettin, can güvenliği kalmadığı gerekçesiyle firar ederek İngilizlere sığınmıştır. Bu olayın ardından TBMM, boş kalan hilafet makamına yeni birisini seçmek maksadıyla toplanmıştır. Önce gizli sonra açık gerçekleşen oturumlarda, kimin halife seçileceğinden çok seçilen halifenin nerede kalacağı tartışılmıştır. Meclisteki birçok mebus İstanbul’un işgal altında olduğunu ve işgal altındaki halifeye biat etmenin caiz olmadığını iddia etmiştir. Bazı vekiller ise İngiliz baskısı altındaki İstanbul’da kalacak olan bir halifenin İngilizlerden güç alarak padişahlık ilan edebileceğini öne sürmüştür. Tartışmaların sonucunda meclisin kararlarına uyacağına dair senet imzalayan Abdülmecid Efendi halife seçildi ve 24 Kasım 1922 tarihinde İstanbul’da, meclis tarafından seçilen heyetin de katılımıyla yeni halifeye biat töreni düzenlendi.            

Anahtar Kelimeler

Abdülmecid Efendi,Son Halife,TBMM Tartışmaları,Hilafet,Osmanlı Devleti

References

  1. Disiplinlerarasi Calismalar Dergisi, 37(2).Küçük, C. (1988). Abdülmecid Efendi Son Osmanlı Halifesi. TDV İslâm Ansiklopedisi, 1988(1), 263-264.Özdemir, M. N. (2008). Abbasi halifeleri ile Büyük Selçuklu Aşiroğlu, O. G. (2011). Son Halife. İstanbul: Çatı Kitapları.Avcı, C. (1998). Hilafet. TDV İslâm Ansiklopedisi, 1988(1), 546-553.Aytepe, O. (2002). Yeni Belgelerin Işığında Halifeliğin Kaldırılması ve Hanedan Üyelerinin Yurtdışına Çıkarılmaları. Ankara Üniversitesi Türk İnkılâp Tarihi Enstitüsü Atatürk Yolu Dergisi, 8(29).Eken, H. (1990). Abdülmecid Efendi’nin Halifeliğe Seçilmesi. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Atatürk Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü.Kandemir, F. (2015). Son Halifenin Son Günleri. İstanbul: Yağmur Yayınevi.Kırpık, C. (2010). II. Meşrutiyet’ten Sonra Şehzade Eğitiminde Değişim. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2010(21), 99-130.Köse, H. M. (2014). Hulefâ-yi Râşidîn Döneminden Emevîlere Geçişin Siyasi Anlamı: Hilafet-Mülk Tartışması. Dîvân: Journal of Interdisciplinary Studies/Dîvân: Sultanları arasındaki münasebetler. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (24), 315-367.Satan, A. (2016). Son Halife Abdülmecid Efendi. İstanbul: Yazıgen Yayınevi.Suyûtî, C. (2004). Halifeler Tarihi. (O. Özatağ, Çev.) İstanbul: Ötüken Neşriyat AŞ.TBMM. (1960). Türkiye Büyük Millet Meclisi Zabıt Ceridesi (Cilt: 24-25). Ankara: TBMM Matbaası.TBMM. (1985). Türkiye Büyük Millet Meclisi Gizli Celse Zabıt Ceridesi. Ankara: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.Yağbasan, E. (2014). Halife Abdülmecid Efendi ve Sanatı. Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.Yıldız, H. D. (1998). Abbasiler. TDV İslâm Ansiklopedisi, 1988(1), 31-48.Yücesoy, H. (2007). Allah'ın Halifesi, Dünyanın Kadısı: Bir Dünya İmparatorluğu Olarak Hilafet. Divan: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, (22), 87-106.
APA
Akman, Z. (2019). Abdülmecid Efendi’nin Hayatı Ve Halife Seçilmesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde Yaşanan Tartışmalar. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(4), 2424-2440. https://doi.org/10.15869/itobiad.599202