Yahudiliğin Tek İbadet Merkezi Kudüs müydü?

Today's understanding of Judaism claims that Jerusalem is always at the center of worship because of the Temple of Solomon and no other place of worship has been accepted in any period. However, more than one place of worship is encountered in the early Jewish history. These places of worship, called high places (bamot in Hebrew), are places where all Israelites, including their ancestors, judges and kings, worship at an early stage. However, it is observed that after the exile of Babylon, people returned to Jerusalem and they began to clamp together around the Temple. At this point, these historical processes, which we have divided into five stages as Ancient Israel, the separation of the Kingdom, the fall of the Kingdom of Northern Israel, the Josiah’s reform and the exile of Babylon, will reveal the transformation of the places of worship. In this context, as claimed, there is no centrality of Jerusalem for worship in the early periods.

Günümüz Yahudilik anlayışı bize Süleyman Tapınağının dolayısıyla Kudüs’ün daima merkezde olduğunu, hiçbir dönemde bundan başka bir ibadet yerinin kabul edilmediğini iddia etmektedir. Fakat erken dönem Yahudi tarihine bakıldığı takdirde birden fazla ibadet mekanları ile karşılaşılmaktadır.  Yüksek yerler (İbranice bamot) adı verilen bu ibadet mekanları erken dönemlerde atalar, hakimler ve krallar da dahil olmak üzere tüm İsrailoğullarının ibadet ettikleri mekanlardır. Fakat Babil sürgünü sonrasında insanlar Kudüs’e döndüler ve buradaki tapınak etrafında kenetlenmeye başladılar. İşte bu noktada Kadim İsrail, Krallığın ikiye ayrılması, Kuzey İsrail Krallığının yıkılması, Yoşiya’nın reformu ve Babil sürgünü sonrası olarak beş aşamaya ayırdığımız bu tarihsel süreçler, ibadet yerlerinde geçirilen dönüşümü gözler önüne serecektir. Bu bağlamda iddia edildiği gibi Kudüs’ün ilk dönemlerde ibadet için bir merkeziliği söz konusu değildir.