Selçuklulara Başkaldıran İlk Halife: Müsterşid Billah (512-529/1118-1135)
Öz
Abbâsî hilafeti bir asır süren Şiî Büveyhî
hâkimiyetinden Selçuklu sultanı Tuğrul Bey’in 477/1055 yılındaki Bağdat
seferiyle kurtulmuştur. Bu dönemde Abbâsî halifeleri siyasi ve idari yetkileri
ellerinden alınmış, sadece dini bir lider haline dönüşmüşlerdir.
512-529/1118-1136 tarihleri arasında halifelik yapan Müsterşid Billah,
Abbâsîlerin yaklaşık iki asırdır unuttukları dünyevi-siyasi hâkimiyetlerini
canlandırmak üzere girişimde bulunan ilk halifedir. Irak Selçuklu Devleti’nin
kurulmasıyla ortaya çıkan siyasi zeminden istifade eden Halife Müsterşid,
Selçukluların siyasi hâkimiyetinden kurtulmak için harekete geçmiştir. Selçuklu
melikleri arasındaki bitmez tükenmez taht mücadelelerini kışkırtan Müsterşid,
bu yolla Irak Selçuklu Devleti’ni zayıflatmayı amaçlamıştır. On sekiz yıllık
bir mücadelenin sonunda Irak’ın büyük bölümünü ele geçiren Müsterşid, siyasi
otoritesini Selçuklu sultan ve meliklerine kabul ettirmeyi başarmıştır.
Anahtar Kelimeler
References
- Abdünnaim, M. H. (1982). İran ve Irak fi’l-Asri’s-Selcûkî. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-Lübnânî.
- Adalıoğlu, H. H. (1996). “Büyük Selçuklu Sultanları İle Abbâsî Halifeliği Münasebetleri”. Basılmamış Doktora Tezi. İstanbul Ünv. Sosyal Bilimler Ens.
- Ahmed b. Mahmud (1977). Selçuk-Nâme. (Haz. Erdoğan Merçil). İstanbul: Kervan Yayıncılık.
- Aydın, Y. (2018). “Horasan ve Irak Selçuklu Devletleri-Abbasi Hilafeti İlişkileri (429-590/1038-1194). Basılmamış Yüksek Lisans Tezi, Erzincan Ünv. Sosyal Bilimler Ens.
- Azîmî (2006). Azîmî Tarihi. (Trc. Ali Sevim). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Bündari (1943). Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi. (Çev. Kıvameddin Burslan). Ankara: TTK Yayınları.
- Ebü’l-Fidâ. İsmail b. Ali (1907). El-Muhtasar fi Tarihi’l-Beşer. Kahire: el-Matbaatu’l-Hüseyniyyeti’l-Mısriyye.
- Emin, H. (1965). Târîhu’l-Irâk fi’l-Asri’s-Selcûkî. Bağdat: Matbaatu’l-İrşâd,
- Fevzî, F. Ö. (1998). el-Hilâfetü’l-Abbâsiyye: es-Sukût ve’l-İnhiyâr. Amman: el-Mektebetü’l-Vataniyye.
- Hüseynî, Ali b. Nasır b. Ali (1943). Ahbârü'd- Devleti's-Selcûkiyye. (Çev: Necati Lugal). Ankara: TTK Yayınları.