Türk Müziği’nde Söz-Müzik İlişkisinde Fonetik ve Gramatik Unsûrların Önemi
Abstract
Türk Müziği’nde söz-müzik veya diğer bir ifâdeyle güfte-beste ilişkisi hususu; genel olarak müzik usûlü ile güftenin vezni çerçevesinde ele alınmış, arûzlu güftelerin usûlle örtüşüp örtüşmemesi bahsine indirgenmiştir.
Hâlbuki Türk Müziği sözlü eserleri incelendiğinde konunun tafsilâtlı olduğu ve birkaç müzik türü, farklı vezin biçimleri, çeşitli kültürel etkenler ile Türk Dili’ne özgü birtakım ses ve gramer özelliklerinin Türk Müziği’nin söz-müzik ilişkisinde etkili olduğu açıkça görülmektedir.
Bu itibarla Türk Müziği’nin bu yönünü prozodi sistemiyle mahdûd kabûl ederek yapılan değerlendirmeler birçok açıdan noksanlık arz etmektedir.
Türk Müziği’nin söz-müzik ilişkisinde umumiyetle göz ardı edilen veya fark edilmeyen fonetik ve gramatik unsurların önem ve değerini izah etmeyi amaçlayan bu çalışma; bu unsurların müzik eserleri üzerindeki etkinliğini, varlığını göstermesi bakımından önemlidir.
Müzikoloji evreninden Türk Müziği Edebiyatı’yla ilgili olarak söz-müzik ilişkisinin örneklem olarak alındığı çalışmada; kaynak tarama, kritik ve analiz gibi nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır.
Hâlbuki Türk Müziği sözlü eserleri incelendiğinde konunun tafsilâtlı olduğu ve birkaç müzik türü, farklı vezin biçimleri, çeşitli kültürel etkenler ile Türk Dili’ne özgü birtakım ses ve gramer özelliklerinin Türk Müziği’nin söz-müzik ilişkisinde etkili olduğu açıkça görülmektedir.
Bu itibarla Türk Müziği’nin bu yönünü prozodi sistemiyle mahdûd kabûl ederek yapılan değerlendirmeler birçok açıdan noksanlık arz etmektedir.
Türk Müziği’nin söz-müzik ilişkisinde umumiyetle göz ardı edilen veya fark edilmeyen fonetik ve gramatik unsurların önem ve değerini izah etmeyi amaçlayan bu çalışma; bu unsurların müzik eserleri üzerindeki etkinliğini, varlığını göstermesi bakımından önemlidir.
Müzikoloji evreninden Türk Müziği Edebiyatı’yla ilgili olarak söz-müzik ilişkisinin örneklem olarak alındığı çalışmada; kaynak tarama, kritik ve analiz gibi nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır.
Keywords
References
- Yayınlar Ergin, Muharrem (1999), Türk dil bilgisi, İstanbul: Bayram Basım-Yayım
- Gençoğlu, Mehmet S. H., (2018), “Türk mûsikîsi’nde güfte-beste münâsebeti”, Bakü: Konservatoriya Elmî Jurnal, C. 4, sy. 42, s. 82–95
- Gençoğlu, Mehmet S. H. (2019a), Kültür ve bestecilik bakımından türk mûsikîsi edebiyâtı, Ankara: Akademisyen Yayınevi
- Gençoğlu, Mehmet S. H., Çelik, A (2019b), “Aruzla yazılmış türk musikisi eserlerinde güfte-beste ilişkisinin esası”, Bolu: Uluslararası Akademik Araştırmalar Kongresi (ICAR) Sempozyumu
- Önaldı, Şenel (1980), “Türkler’de mûsikî, dil ve edebiyat ilişkileri”, 1. Millî Türkoloji Kongresi, İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 521-527
- Resuloğlu, Furkan (2019), Muhtasar risale-i musiki adlı eserin transkripsiyonu ve incelenmesi, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul: Marmara Üniversitesi SBE
- Nota Kaynakları TRT TSM Rep No: 96, 352, 647, 2461, 5989, 6732, 6677, 7967, 10194, 10278, 14359
- TRT THM Rep No: 2562
- İnternet Kaynakları Açar, K. (2019, 14 Eylül), Emrin olur [Video], Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=CuIN4knVGTM
- Baha (2019, 21 Eylül), Canım sevgilim [Video], Erişim adresi: https://www.youtube.com/watch?v=cT_KJYZepM4