Research Article

Gösteri Toplumunun Yeni Panoptikonu Olarak Sosyal Medya

Volume: 9 Number: 3 September 30, 2020
EN TR

Gösteri Toplumunun Yeni Panoptikonu Olarak Sosyal Medya

Öz

Endüstri sonrası ortaya çıkan ve imajın baskın hale geldiği toplum, Fransız düşünür Debord tarafından “gösteri toplumu” terimiyle ifade edilmiştir. Gerçek ile sahtenin iç içe geçtiği gösteri toplumunda, her şey görüntüler üzerinden değerlendirilmeye başlanmıştır. Geleneksel medyayla birlikte devam eden gösteri, internetin ve sosyal medyanın ortaya çıkmasıyla birlikte devam etmiştir. Gösterinin kendisine yaşam alanı bulduğu bu mecra farklı boyutlar kazanmıştır. Kullanıcıların gösterinin bir parçası haline geldiği sosyal medya, yeni bir gösteri ve gözetim alanı haline gelmiştir. Bu bağlamda sosyal medyanın yeni bir panoptikon olduğu söylenebilir. Panoptikon, Jeremy Bentham tarafından oluşturulmuş bir hapishane modelidir. Bu modelde, kuledeki kişi bütün hücreleri görebilirken hücrelerde bulunanlar kuledeki kişiyi görememektedir. Günümüzde sosyal medyayla birlikte bu gözetim şekli farklı yöne doğru evrilmiştir. Bu yeni panoptikonda tek taraflı gözetimin yerini herkesin birbirini gözetlediği bir ortam almıştır. Mahremiyetin ortadan kalktığı sosyal medyada gösteri durmaksızın devam eder. Betimleyici ve eleştirel nitelikteki bu çalışmada sosyal medya, “gösteri toplumu” ve “panoptikon” kavramları çerçevesinde ele alınarak tartışılmıştır. 

Anahtar Kelimeler

Gösteri Toplumu , Guy Debord , Panoptikon , Foucault , Sosyal Medya

References

  1. Akçay, E. (2019). Dijital Çağda Açıklık Etiği ve Etik Tercihin İmkânsızlığı: The Circle Filmi, ISophos: Uluslararası Bilişim, Teknoloji ve Felsefe Dergisi, Sayı: 3, 1-27.
  2. Atasoy, İ ve Ormanlı, O. (2019). Teknoloji ve Siber Güvenlik: Dijital Toplumun Geleceği. İstanbul Aydın Üniversitesi Dergisi, 11 (4), 399-409.
  3. Aydın, B. (2014). Sosyal Medya Mecralarında Mahremiyet Anlayışının Dönüşümü. İletişim Çalışmaları Dergisi, Sayı: 5, 131-146.
  4. Aytaç, Ö. (2006). Tüketimcilik ve Metalaşma Kıskacında Boş Zaman. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11, 27-53
  5. Baş, G. (2015). Eleştirel Sosyal Medya Okuryazarlığı Bağlamında Yeni Medyada İmaj, Görüntü ve Beden Sunumu. Yayımlanmamış Yüksek lisans Tezi, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
  6. Baştürk, E. (2016). Panoptikon’dan Post Panoptikon’a Gözetimin Soykütüğü. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  7. Bayram, P. (2015). Gösteri Toplumunda Zaman Tüketimi: Sünnet Konvoyu Reklamı Üzerinden Eleştirel Bir Analiz. Akademik Bakış Dergisi, 52, 243-255. Bauman, Z. ve Lyon, D. (2013). Akışkan Gözetim. Çev. Elçin Yılmaz, İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
  8. Bentham, J. (2008). Panoptikon ya da Gözetim Evi. Barış Çoban ve Zeynep Özarslan (der), Panoptikon Gözün İktidarı içinde (9-77), İstanbul: Su Yayınları.
  9. Brignall, T.(2002). The New Panopticon: The Internet Viewed as a Structure of Social Control. Theory & Science, http://theoryandscience.icaap.org/content/vol003.001/brignall.html, Erişim Tarihi: 01.052020.
  10. Bostancı, M. (2018). Dijital Ebeveynlerin Sosyal Medya Mahremiyet Algısı. AJIT-e: Online Academic Journal of Information Technology, 10 (38).
APA
Aydın, A. F. (2020). Gösteri Toplumunun Yeni Panoptikonu Olarak Sosyal Medya. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2573-2594. https://doi.org/10.15869/itobiad.735793

Cited By