Neorealizm Kuramı ve Türkiye’nin Doğu Akdeniz Enerji Politikası

Because of its various ethnic, political, religious and cultural diversity, Eastern Mediterranean has never been without tension, in particular after World War II. The historical disputes among the regional players contributed to the security concerns. It can be observed today that energy sources are one of the main causes of international conflicts. Hydrocarbon resources, discovered in the eastern Mediterranean in the early 2000s, have become a factor that increases the already existing tension in the region by creating disputes regarding the maritime jurisdiction zones.
After the Arab Spring, with conflict zones spreading with Libya and Syrian civil war and outside players getting involved; Eastern Mediterranean has become the focal point of international relations. Neorealist approach, which acknowledges the international system is anarchic and from the viewpoint of the states focuses both on increasing their power and ensuring security; in light of recent events provides a proper perspective regarding the interpretation of the regional policies. Among all the countries in the region, the analysis of the regional policy of Turkey with the longest coastline in the eastern Mediterranean is considered significant. This study aims to contribute to international relations discipline by analyzing certain parts of Turkish Foreign Policy from a theoretical perspective while the energy policy of the country is analyzed in line with neorealist approach. In this context, firstly, basic principles of neorealist theory, which will be the basis of the analysis, will be presented; political developments in the eastern Mediterranean concerning this study will be discussed, lastly the regional policy of Turkey will be analyzed.  

Doğu Akdeniz farklı etnik, siyasi, dini, kültürel yapısıyla özellikle 2. Dünya Savaşı sonrası gerilimlerin eksik olmadığı bir bölge olmuştur. Bölgedeki aktörlerin tarihsel sorunları güvenlik kaygılarını besleyen bir etki yaratmıştır. Günümüzde uluslararası ilişkilerin gerilim alanlarından belli başlısının enerji kaynakları ile ilgili olduğu görülmektedir. 2000’li yıllarda Doğu Akdeniz’de keşfedilen hidrokarbon kaynaklar, bölgedeki mevcut gerilimleri artıran bir unsur olmuştur. Türkiye’nin bölgeye ilgisi tarihsel bağları yanında en temel bakış açısıyla yakın dönem Kıbrıs sorunu bağlamında açıklanabilmektedir. Ancak Türkiye genel güvenlik ve enerji güvenliği kaygıları, artan enerji tüketimi ve enerji koridoru / merkezi olma hedefi kapsamında da bölgeyi dış politikasının odak noktasında görmektedir. Bu kapsamda, bölge ülkelerinden, en uzun kıyı uzunluğuna sahip ülkesi Türkiye’nin, bölgeye ilişkin politikalarının incelenmesi önemli görülmektedir.
Arap Baharını takiben, Libya ve Suriye iç savaşı gibi çatışma alanlarının yaygınlaşması sonrası, bölge dışı güçlerin müdahil olması ile birlikte Doğu Akdeniz son dönemde uluslararası ilişkilerin odak noktasını teşkil etmeye başlamıştır. Aynı zaman diliminde bölgedeki hidrokarbon temelli deniz yetki alanları sorunlarındaki gerilim, uluslararası ilişkiler açısından bölgeye yönelik politikaları ve olayları yönlendiren dinamikleri anlamayı önemli hale getirmiştir. Uluslararası sistemin anarşik yapıda olduğunu kabul eden ve devletler açısından gücü artırmanın yanında güvenliği sağlamanın da önemine odaklanan neorealist kuramın, son gelişmeler ışığında bölge politikalarının anlamlandırılması için uygun bir bakış açısı sunduğu değerlendirilmektedir. Bu çalışmada, Türkiye’nin Doğu Akdeniz enerji politikası neorealist yaklaşımla analiz edilerek, Türk dış politikasının belirli bir bölümü teorik açıdan incelenecek ve uluslararası ilişkiler disiplinine katkı sağlanmaya çalışılacaktır. Bu kapsamda öncelikli olarak neorealist kuramın analize temel teşkil eden esasları ortaya konulacak, çalışmayla ilişkili olan Doğu Akdeniz’deki siyasal gelişmeler ele alınacak, son olarak Türkiye’nin Doğu Akdeniz enerji politikası analiz edilecektir.