Research Article

Kant'ta Sentetik Apriori Sorunu

Volume: 9 Number: 3 September 30, 2020
EN TR

Kant'ta Sentetik Apriori Sorunu

Abstract

Makalemiz, Kant'ın felsefesinin özü diyebileceğimiz sentetik apriori bilgi düşüncesini ele almaktadır. Kant'ın kendisinin Kopernik devrimiyle eş değer gördüğü düşüncesinin de çekirdeğini oluşturur. Kendisi her ne kadar bilginin imkanı konusunda insan bilgisinin sınırlarını göstermeyi amaçlasa da, Hume ile zirvesini bulan ampirik şüpheciliği aşarak özellikle doğa bilimlerinde nesnelliğin imkanını göstermeye çalışmıştır. Bu açıdan ampirik ve rasyonalist geleneklerin iddialarının çığır açıcı bir sentezine de şahit olmaktayız. Descartes'la başlayan Modern felsefenin subjektivist karakterini de en uç noktasına taşıyan Kant, insan zihninin gözlemlemekten ziyade inşa edici yönünü ortaya koymuştur. Bu inşa edici yön, kendisinden sonra çok farklı şekilde değerlendirilmiş olsa da, Kant'ın amacı başarısı göz kamaştıran doğa bilimlerinin iddialarının nasıl mümkün olduğunu gösterirken, üzerinde bir türlü uzlaşılamayan metafizik iddia ve sistemlerin insan bilgisinin sınırlarını aştığını göstermeye çalışmaktır. Bu amaçla insan bilgisinin kaynağı ve sınırlarını araştıran, bilginin yapısı itibariyle hem zorunlu hem de deneyime dayanan yönünün nasıl olduğunu göstermeye çalışan Kant, bir yönüyle idealizme diğer yönüyle de pozitivizme kaynaklık etmiştir.
Bu makale, felsefe tarihinde etkisinin büyüklüğü tartışılmaz olan Kant'ın sentetik apriori bilgi düşüncesini derli toplu bir şekilde ele alarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır. 

Keywords

Kant, Sentetik Apriori, Bilgi, Analitik Önerme, Sentetik Önerme

References

  1. Adorno, Theodor W. (2005). “Aşkınsallık Kavramı Üzerine”, Cogito, Sy. 41-42, ss. 56-86. İstanbul.
  2. Cevizci, A. (2010). Bilgi Felsefesi, İstanbul: Say Yay.
  3. Gür, B.S. (2005). "Kant ve Matematik Felsefesi Üzerine", Matematik Dünyası, ss. 1-6.
  4. Heimsoeth, H. (2012). Kant’ın Felsefesi. Takiyettin Mengüşoğlu (çev.). Ankara: Doğu Batı Yay.
  5. Kant, I. (2010). Saf Aklın Eleştirisi. Aziz Yardımlı (çev.). İstanbul: İdea Yay.
  6. Kant, I. (2000). Gelecekte Bilim Olarak Ortaya Çıkabilecek Her Metafiziğe Prologomena, İ. Koçuradi-Y. Örnek (çev.). Ankara: Türkiye Felsefe Kurumu
  7. Köz, İ. (2003). Mantık Felsefesi, Ankara: Elis Yay.
  8. Reichenbach, H. (2019) Bilimsel Felsefenin Doğuşu, Cemal, Y. (çev.). Ankara: Fol Kitap.
  9. Reyhani, N. (2005) “Kantta Sentetik Birlik Fikri”, Cogito, Sonsuzluğun Sınırında Immanuel Kant, sy. 41-42, ss. 97-103.
  10. Reyhani, N. (2010). "Sentetik Apriori: Tarihsel Arka Planı ve Bugün İçin Anlamı". Bilgi Felsefesi. Betül Çotuksöken, Ahu Tunçel (edt.).Ss. 211-251. İstanbul: Heyamola Yay.
APA
Yılmaz, R. (2020). Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(3), 2841-2855. https://doi.org/10.15869/itobiad.787565
AMA
1.Yılmaz R. Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu. itobiad. 2020;9(3):2841-2855. doi:10.15869/itobiad.787565
Chicago
Yılmaz, Ramazan. 2020. “Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 (3): 2841-55. https://doi.org/10.15869/itobiad.787565.
EndNote
Yılmaz R (September 1, 2020) Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9 3 2841–2855.
IEEE
[1]R. Yılmaz, “Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu”, itobiad, vol. 9, no. 3, pp. 2841–2855, Sept. 2020, doi: 10.15869/itobiad.787565.
ISNAD
Yılmaz, Ramazan. “Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu”. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi 9/3 (September 1, 2020): 2841-2855. https://doi.org/10.15869/itobiad.787565.
JAMA
1.Yılmaz R. Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu. itobiad. 2020;9:2841–2855.
MLA
Yılmaz, Ramazan. “Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu”. İnsan Ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, vol. 9, no. 3, Sept. 2020, pp. 2841-55, doi:10.15869/itobiad.787565.
Vancouver
1.Ramazan Yılmaz. Kant’ta Sentetik Apriori Sorunu. itobiad. 2020 Sep. 1;9(3):2841-55. doi:10.15869/itobiad.787565