1864 Yılında Hokand’dan İstanbul’a Gönderilen Diplomatik Misyon

Many historical works, formal letters and archival documents written in the 19th century indicate that people who were appointed as embassies within the framework of diplomatic relations for various purposes in the Khokand Khanate are selected among religious scholars. In 1864, as the head of the diplomatic mission sent from the Khokand Khanate to the Ottoman Empire, Sayyid Yakub Khan Tora, a scholar and religious leader, was appointed. The activity of the diplomatic mission was recorded in Russian archives, in which the Russian empire was particularly interested and kept tabs on. The ambassador delegation headed by Sayyid Yakub Khan Tora was sent to the Ottoman state before the southern part of the Dashti KipchaK and Tashkent, which were territories of Khokand Khanate, and occupied by the Russian Empire. Among the documents kept in the Ottoman Archives there are two letters which were sent by the Sayyid Yakub Khan Tora in 1864, are very important resource in the study of the social and political life of the Khoqand Khanate in the 19th century. Apart from this, these two letters are important documents in illumining the position and authority of the Ottoman Empire for Turkistan.

19. yüzyılda yazılan birçok tarihi eser, resmi yazışmalar, vesikalar ve arşiv belgeleri, Hokand Hanlığının diplomatik ilişkilerinde elçilik görevine vazifelendirilen şahısların daha çok dini âlimler arasından seçildiğini göstermektedir. 1864 yılında Osmanlı İmparatorluğuna Hokand Hanlığından gönderilen diplomatik misyon başkanı olarak da din âlimi Seyyid Yakub Han Töre görevlendirilmiştir. Söz konusu diplomatik misyonun faaliyetine Rusya İmparatorluğu tarafından özellikle ilgi gösterildiği ve takip edildiği Rusya arşivlerinde kaydedilmiştir. Seyyid Yakub Han Töre başkanlığındaki elçilik, Hokand Hanlığına bağlı bölgelerden olan Deşt-i Kıpçak’ın güney kısmı ve Taşkent’in Rusya İmparatorluğu tarafından işgal edilmesinin öncesinde Osmanlı devletine gönderilmiştir. Elçilik faaliyetini başarılı bir şekilde yerine getiren Seyyid Yakub Han Töre, yaşadığı dönemde de sonraki dönem tarihçileri tarafından da Türkistan topraklarında yetişen en güçlü diplomatlardan biri olarak tarif edilmiştir. Osmanlı Arşivinde muhafaza edilen belgeler arasında Seyyid Yakub Han Töre aracılığıyla gönderilen iki mektup, 19. yüzyıl Hokand Hanlığındaki sosyal ve siyasi yaşamın incelenmesinde çok önemli kaynak olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun dışında söz konusu bu iki yazı Türkistan için Osmanlı İmparatorluğunun mevki ve makamını aydınlatılmasında da önemli belge sıfatını taşımaktadır.