Olumsuz Değerlendirilme Korkusu ve Duygusal Dışavurum İlişkisi: Empatinin Aracılık ve Düzenleyici Etkisi
Öz
Olumsuz değerlendirilme korkusu gibi sosyal kaygı ile ilişkili durumlarda duyguların ifade edilmesi, duyguların dışavurumu büyük önem taşımaktadır. Empati duygusal gelişim açısından önemli bir kavram olarak görülmüştür. Dolayısı ile bu çalışmada olumsuz değerlendirilme korkusu ve duygusal dışavurum arasındaki ilişkide bu iki psikolojik yapı ile ilişkili olduğu değerlendirilen empatinin aracılık ve düzenleyici etkisi incelenmiştir. Çalışma grubunu 104’ü kız, 108’i erkek olmak üzere toplam 212 birey oluşturmaktadır. Çalışmada olumsuz değerlendirilme korkusu ve duygusal dışavurum arasındaki ilişkide empatinin aracılık ve düzenleyici etkisi SPSS PROCESS makro ile incelenmiştir. Çalışmada Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği Kısa Formu, Berkeley Duygusal Dışavurum Ölçeği ve Temel Empati Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmada öncelikle olumsuz değerlendirilme korkusunun empatiyi yordama durumu incelenmiş ve olumsuz değerlendirilme korkusunun empatiyi anlamlı bir biçimde yordadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonra olumsuz değerlendirilme korkusunun duygusal dışavurumu yordama durumu incelenmiş ve sonuç anlamlı bulunmuştur. Daha sonra ise olumsuz değerlendirilme korkusu ve duygusal dışavurum arasındaki ilişkide empatinin aracılık etkisi incelenmiştir. Sonuç olarak empatinin kısmi aracılık etkisi gösterdiği sonucu bulunmuştur. Ayrıca empatinin bu ilişkide düzenleyici etkisinin olup olmadığı araştırılmıştır. Olumsuz değerlendirilme korkusu ve duygusal dışavurum arasındaki ilişkide empatinin düzenleyici etkisi olduğu görülmüştür. Bu sonuçlara göre empati sosyal kaygı gibi kaygı durumları ile ilişkili psikolojik yapıların (olumsuz değerlendirilme korkusu gibi) daha iyi anlaşılmasında önemli bir yapı olarak kabul edilebilir. Bu çalışma sonucunda, sosyal kaygı ile ilişkili durumlarda empatinin baş etme sürecinde önemli bir rol oynayabileceği düşünülmüştür. Bireyin duygularını dışavurması ve sosyal kaygı gibi kavramların doğasının daha iyi anlaşılabilmesi için empatinin nedensellik, düzenleyici etkisinin farklı modellerle (örneğin iki faktörlü duygusal dışavurum veya iki faktörlü empati) incelenmesi önerilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Olumsuz değerlendirilme korkusu , empati , duygusal dışavurum , aracılık etkisi , düzenleyici etki
References
- Akın, A. (2011). The validity and reliability of the turkish version of the Berkeley Expressivity Scale. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 30, 27–33. doi:10.1016/j.sbspro.2011.10.006
- Albayrak, A. S. (2005). Çoklu doğrusal bağlantı halinde en küçük kareler tekniğinin alternatifi yanlı tahmin teknikleri ve bir uygulama. Zonguldak Karaelmas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(1), 105-126. Erişim adresi: https://kutuphane.dogus.edu.tr/mvt/pdf.php?pdf=0005293&lng=0
- Allport, G. W. & Vernon, P. E. (1933). Studies in expressive movement. New York: MacMillan.
- American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders. Arlington: APA.
- Amir, N., & Foa, E. B. (2001). Cognitive biases in social phobia. In S. G. Hofmann & P. M. DiBartolo (Eds.), From social anxiety to social phobia: Multiple perspectives (pp. 254–267). Boston: Allyn & Bacon.
- Atlı, A.(2008). Çocuk yuvaları ve yetiştirme yurtlarında çalışan personelin empatik eğilim düzeylerinin incelenmesi (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi: Malatya.
- Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. doi: 10.1037/0022- 3514.51.6.1173
- Birk, S. L., Horenstein, A., Weeks, J., Olino, T., Heimberg, R., Goldin, P. R., & Gross, J. J. (2019). Neural responses to social evaluation: The role of fear of positive and negative evaluation. Journal of Anxiety Disorders, 67, 102-114. doi:10.1016/j.janxdis.2019.102114
- Brook, M., & Kosson, D. S. (2013). Impaired cognitive empathy in criminal psychopathy: Evidence from a laboratory measure of empathic accuracy. Journal of Abnormal Psychology, 122, 156–166. doi: 10.1037/a0030261
- Büyüköztürk, Ş. (2004). Sosyal Bilimler için Veri Analizi El Kitabı. Ankara: Pegem A Yayıncılık.